Уэльстің Оңтүстік Гламрган аймағы

Кіріспе

Уэльстегі Гламорган алқабы (Bro Morgannwg), жергілікті түрде Долина деп аталады, Уэльстің оңтүстік-шығысындағы округтік муниципалитет. Ол батыста Бридженд округімен, шығыста Кардиффпен, солтүстікте Ронда Синон Тафпен және оңтүстікте Бристоль шығанағымен шектеседі. Ауыл шаруашылығы мен химия өнеркәсібіне негізделген экономикасы бар, бұл Уэльстің ең оңтүстік әкімшілік бірлігі. Көрікті жерлерге Бари аралындағы ойын-сауық паркі, Барри туристік темір жолы, Сент-Кадок шіркеуіндегі ортағасырлық қабырға суреттері (Ланкарфанда), Порткерри паркі, Сент-Донат сарайы, Косместон көлдерінің ұлттық паркі және Косместон ортағасырлық ауылы кіреді. Ең ірі қаласы – Бари. Басқа қалалар: Пэнарт, Ллантвит-Мейджор және Коубридж. Округтік муниципалитет аумағында көптеген ауылдар бар.

Тарих

Бұл аймақ Гламгорган графлығының ең оңтүстік бөлігі болып табылады. 11-шы ғасыр мен 1536 жылдар аралығында бұл аймақ Гламорган иелігінің бір бөлігі болды. Орта ғасырларда, қазіргі Пенарт қаласының жанында орналасқан Косместон ауылы, графтықтың оңтүстік-шығысында, 12-ші ғасырда Де Костентин отбасы салған нығайтылған үйдің төңірегінде өркендеді. Францияның солтүстігіндегі Котентин түбегінен шыққан Де Костентиндер, 1066 жылы Вильгельм Басқыншының көрші елді басып алғаннан кейін, 12-ші ғасырдың басында Уэльске келген алғашқы нормандық басқыншылардың қатарында болды. Ауылда сабанмен жабылған шатырлары бар көптеген кішкентай дөңгелек тас үйлерден (шаңырақтардан) тұратын. Клеменстоун, батыс жағында, Гламморганширдің бірнеше жоғары шерифтерінің ордасы болды, соның ішінде 1712 жылы осы иелікке ие болған Джон Карр да бар еді. 1766 жылы Клеменстонда тұрғандығы белгілі Уильям Карр, Монмутширдегі Иттон Корттың да тұрғыны болды. 19-шы ғасырдың басында, сэр Роберт Сейлдің әйелі, Леди Сейл (Wynch) өмірінің көп бөлігін Клеменстоун иелігінде өткізді. 1974 жылы 103 000 халқы бар Гламморган ауданы құрылды. Гламморган алқабы Оңтүстік Гламгорганның жаңа графтығының құрамына кіретін екінші деңгейдегі аудан болып табылды.

География

Кардиффтің батысында, M4 тас жолы мен Северн шығанағының арасында орналасқан Гламорган доласы округінің ауданы 33,097 гектарды (130 шаршы миль) құрайды және жағалау жолағына ие. Қазіргі әкімшілік аймақтың атауы алынған физиографиялық аудан – батыста Кенфиг өзенінен басталып, шығысқа қарай Римниге дейін созылатын, көбінесе жазық жатқан аймақ. Оның солтүстік шекарасын Пеннант құмтасының тіктеуі құрайды. Округтың халқы ең көп шоғырланған орталығы – Барри қаласы (51,502 тұрғын). Басқа қалалар: Коубридж (6,180), Динас Поуис (7,799), Ллантвит Майор (10,621) және Пэнарт (22,083). Халықтың көп бөлігі ауылдарда, шағын кенттерде және жеке шаруашылықтарда тұрады. Аймақ жазық, ең жоғары нүктесі – Коубридждің шығысында орналасқан Тайр Оненде теңіз деңгейінен жоғары. Округ солтүстік-шығыста Кардифф, солтүстікте Ронда-Кинон-Таф, солтүстік-батыста Бридженд және оңтүстікте Бристоль шығанағымен шектеседі. Гламорган мұра жағалауындағы сары-сұр жартастар (Гилестон мен Огмор-бай-Си арасында созылып жатыр) Кельт теңізінің жағалауында (яғни Корнуолл, Уэльс, Ирландия және Бретань) бірегей болып табылады, себебі олар Лиас әктасы, тақтатас және карбон әктасының үйлесімінен тұрады. Бұл тау жыныстары 360-200 миллион жыл бұрын, бүкіл аймақ юра кезеңінің басында жылы, аяз теңіздің түбінде жатқан кезде пайда болған. Сондықтан бүгінде жартастарда аммониттер сияқты юра кезеңінің теңіз жануарларының іздері сақталған. Топырақтағы кальций карбонаты (әктас) Уэльстің басқа аймақтарында өсіру қиын дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. Лиас және карбон әктастары Гламорган доласында құрылыс материалдары ретінде де қолданылады. Бұрынғы ғасырларда олар Бристоль шығанағы арқылы Солтүстік Корнуоллдың Буд, Боскасл және Порт-Исаак сияқты порттарына Корнуоллдың кедей тақтатас топырағын тыңайту үшін тасымалданған. Құрылыс үшін Гламорганнан қатты девон тақтатасы Корнуоллдан әкелінген. Гламорган мұра жағалауы Атлантикаға батысқа қарағандықтан, онда құрлықтан соққан (батыс және оңтүстік-батыс) желдердің күші зор: серфингке өте қолайлы, бірақ Бристоль шығанағынан Кардиффке қарай жүзуші кемелерге кедергі келтіреді. Солтүстік Корнуолл мен Оңтүстік-Батыс Ирландиядағыдай, Атлантиканың қатал дауылдары кемелерді қасақана құлатуға қолайлы жағдай жасады, бұл 100 жыл бұрын жағалау бойында жиі кездесетін құбылыс еді. Нэш-Пойнт, Саузерндоун және Огмор-бай-Си Уэльс жағалауында кеме апаттарынан ең көп зардап шеккен орындардың бірі. 1962 жылы мұнай танкері, BP Driver, батыстағы күшті дауыл кезінде Нэш-Пойнтке соқтығысып, рифтермен қирап, ақырында суға батып кетті, бірақ экипаж Бристоль шығанағының әртүрлі құтқару қайықтары мен тікұшақтарының көмегімен құтқарылды.

Located immediately to the west of Cardiff between the M4 motorway and the Severn Estuary, the county borough of Vale of Glamorgan covers 33,097 hectares (130 square miles) and has of coastline. The physiographical district from which the modern administrative area derives its name is the slightly larger, generally low lying area which extends from the River Kenfig in the west, eastwards as far as the Rhymney. The Pennant Sandstone scarp forms its northern boundary. The largest centre of population in the borough is Barry (51,502 inhabitants). Other towns include Cowbridge (6,180), Dinas Powys (7,799), Llantwit Major (10,621) and Penarth (22,083). Much of the population inhabits villages, hamlets and individual farms. The area is low lying, with a maximum height of above sea level at Tair Onen to the east of Cowbridge. The borough borders Cardiff to the north east, Rhondda Cynon Taf to the north, Bridgend to the north west and the Bristol Channel to the south. The yellow grey cliffs on the Glamorgan Heritage Coast (which stretches between Gileston and Ogmore by Sea) are unique on the Celtic Sea coastline (i. e. Cornwall, Wales, Ireland and Brittany) as they are formed of a combination of Liassic limestone, shale and Carboniferous Limestone. The rocks were formed between 360 and 200 million years ago when the whole area lay underneath a warm, shallow sea at the start of the Jurassic period. Thus today the cliffs contain traces of Jurassic sea creatures, such as ammonites. The calcium carbonate (limestone) in the soil allows crops to be grown which would be difficult elsewhere in Wales. The Liassic limestone and Carboniferous Limestone are also used in the Vale as building materials; in previous centuries it was taken by sloops across the Bristol Channel to North Cornish ports such as Bude, Boscastle and Port Isaac to fertilise Cornwall's poor slate soils; the hard Devonian slate was brought back from Cornwall as a roofing material for houses in the Vale. As the Glamorgan Heritage Coast faces westwards out to the Atlantic, it bears the brunt of onshore (westerly and south westerly) winds: ideal for surfing, but a nuisance for ships sailing up the Bristol Channel to Cardiff. As in North Cornwall and South West Ireland, the fierce Atlantic gales created ideal conditions for deliberate shipwrecking, which until 100 years ago was very common along the coast. Nash Point, Southerndown and Ogmore by Sea have some of the highest shipwreck victims on the coast of Wales; as recently as 1962 an oil tanker, the BP Driver, crashed into Nash Point during a violent westerly storm, was torn to shreds by the reefs and eventually sank, although the crew were saved by various Bristol Channel lifeboats and helicopters.

Экономика

2003 жылы Barclays банкі жүргізген және қолданылатын табысты өлшеген сауалнамада Гламорган аймағы Уэльстің ең бай аймағы деп белгіленді. Химия өнеркәсібі Барри портының шығысында орналасқан, ал ішкі аймақтарда негізгі қызмет – ауыл шаруашылығы, әсіресе етті және сүтті мал өндірісі, ал Cowbridge қаласында сату орталықтары бар.

Үкімет

Гламорган аңғары Ұлыбритания парламенті мен Сенат сайлау округтері (Кардифф Оңтүстік және Пенарт сайлау округіне кіретін Пенерт пен Саллиді қоспағанда) Сенатта да, Вестминстерде де Лейбористер партиясы мен Консервативтік партияның бақылауы арасында ауытқиды. Ұлыбритания парламенті округі 1983 жылы, ал Уэльс Ассамблеясы (кейін Сенат) округі 1999 жылы құрылды. Округтің шығысында және Барри қаласында Лейбористер партиясына күшті қолдау бар, ал батыстағы ауыл шаруашылығы аймағында Консервативтік партияға күшті қолдау бар. 1996 жылдан бері жергілікті басқаруды Гламорган аңғары кеңесі жүзеге асырып келеді. Лейбористер партиясы бастапқыда үлкен артықшылыққа ие болды, бірақ 1999 мен 2012 жылдар аралығында консерваторлар ең ірі фракция болды. 2017 жылдан бері кеңесте ешқандай партияның абсолютті көпшілігі жоқ.

Көрнекті орындар

Гламорган аңғарындағы тізімделген ғимараттар, Гламорган аңғарындағы ескерткіштер тізімі.

Спорт

Вейлдегі басты футбол клубы – Барри Таун Юнайтед ФК, ол Cymru Премьер лигасының құрамында. Олар өз алаңындағы ойындарын Барридегі Дженнер Парк стадионында өткізеді. Клуб 1912 жылы құрылған және 1990 жылдары Уэльс лигасы мен Уэльс кубогын жеңіп, табысқа жеткен. Келесі онжылдықта клубтың жағдайы нашарлап, Уэльс футбол лигасының екінші дивизионына түсіп қалды, бірақ 2014–15 маусымында лигада жеңіске жеткеннен кейін бірінші дивизионға қайта көтерілді. 2014 жылы Дженнер Парк стадионында 350 000 фунт стерлингтен астам сомаға жаңа синтетикалық жабын салынатыны хабарланды. Аймақта тағы бірнеше кіші футбол клубтары бар, мысалы, 1962 жылы құрылған Ллантвит Майор ФК, ол Cymru South лигасында өнер көрсетсе, Пэнарт Таун АФК Гламорган лигасының құрамында бақ сынап жатыр. Рагби аймақта кең таралған, бірақ клубтарының ешқайсысы жоғары лигаларда сынға түспейді. 2015–16 маусымында Пенерт RFC WRU Division Three South East, Ллантвит Майор RFC WRU Division Four South East, ал Олд Пенерт RFC және Коубридж RFC WRU Division Five South East лигаларында ойнады. Көптеген клубтар Кардифф Блюз командасына ойыншы дайындау орталығы болып табылады. Каубридж және Саллиде крикет алаңдары бар, сондай-ақ Гламорганшир, Саузерндаун және Венвоу Касл сияқты бірнеше гольф клубтары жұмыс істейді.

Темір жол

Гламорган аңғарының темір жол желісі – округтің басты теміржол байланысы. Желі Кардифф орталық станциясы мен Бридженд арасында, сондай-ақ Барри аралы мен Пэнартқа дейін созылады. Желідегі барлық қызметтерді Transport for Wales компаниясы жүзеге асырады, бұл Гламорганды астана аймағының басқа да аймақтарымен, оның ішінде Кардифф Квин-стрит, Понтиприд және Мертир Тидфилмен тікелей байланыстырады. Гламорган аңғарындағы теміржол станциялары:

Оңтүстік Уэльстің басты теміржол магистралі Гламорган аңғары арқылы өтеді, бірақ пойыздар тоқтамайды. Оңтүстік Уэльс магистральдық желісіндегі ең жақын станциялар (шығыстан батысқа қарай): Кардифф орталық станциясы; Понтиклун; Лланхарн; Пенкод; Бридженд. Көбінесе қызметтерді Transport for Wales компаниясы атқарады, бірақ Бридженд пен Кардиффке Суонси мен Лондон Паддингтон арасындағы Great Western Railway (Ұлы Батыс темір жолы) да қызмет көрсетеді. Кардифф орталық станциясына Great Western Railway компаниясы Оңтүстік-Батыс Англия бағыттары бойынша, ал CrossCountry компаниясы Мидлендс аймағына қызмет көрсетеді. Барри туристік темір жолы – Барри аралында орналасқан қысқа тарихи теміржол және мұражай.

Ауа

Кардифф әуежайы Гламорган аңғарында, Роузе қаласына жақын орналасқан. 2019 жылы Кардифф әуежайы аймаққа 135 миллион фунт стерлингтік тікелей экономикалық пайда келтірді деп мәлімдеді. Кардифф әуежайынан сол кездегі бағыттар: Аликанте, Амстердам, Англси, Дублин және Доха. Әуежайға арналған «Бас жоспар» Уэльс үкіметінің 2040 жылға дейін әуежайдың жолаушылар саны мен жүк көлемін өсіру ниетін көрсетеді. MOD St Athan да Гламорган аңғарында орналасқан.

Қалалық округтің бостандығы

Келесі адамдар мен әскери бөлімдер Гламорган алқабының құрметті азаматтығына ие болды.

Жеке тұлғалар

Сэр Реймонд Гоуэр: 1977 жылғы 13 сәуір. Сэр Сеннид Трахерн: 1984 жылғы 19 наурыз. Сэр Хьюго Бутби: 1984 жылғы 19 наурыз. Сюзан Ева Уильямс: 1991 жылғы 4 наурыз.

Әскери бөлімдер

RAF Сент-Атан: 18 мамыр 1974 жыл. Саудагерлік теңізшілер қауымдастығы (Уэльс): 2005 жылғы 16 сәуір. Уэльс гвардиясы: 2006 жылғы 16 наурыз. Корольдік Уэльс әскері: 2009 жылғы 21 ақпан. 203 (Уэльс) далалық аурухана (еріктілер) RAMC: 2010 жылғы 17 сәуір. HMS Cambria, RN: 2012 жылғы 31 наурыз.