Кіріспе
Абергавенни (,/æ//b//ər//ɡ//ə/'/v//ɛ//n//i/; Y Fenni, ежелгі атауы Abergafenni, «Гавенни өзенінің сағасы» деген мағынада) – Уэльстің Монмутшир ауданындағы қала және қауымдастық. Абергавенни Уэльске кіретін қақпа ретінде танымал; ол Англия шекарасынан шамамен 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан және A40 магистральдық жолы мен жақында жаңартылған A465 Heads of the Valleys жолының қиылысқан жерінде жатыр. Бұл қаланың орнында бұрын римдік бекініс, Гобанниум болған, ол Уэльс шебіндегі ортағасырлық қамалмен қоршалған қалаға айналды. Қалада Уэльстің нормандық жаулауынан кейін көп ұзамай салынған ортағасырлық тас қамалдың қалдықтары сақталған. Абергавенни Уск өзені мен оның саласы Гавеннидің қосылған жерінде орналасқан. Ол негізінен таулар мен төбелермен қоршалған: Блорендж, Шәкәр нан, Ysgyryd Fawr (Ұлы Скиррид), Ysgyryd Fach (Кіші Скиррид), Дери, Ролбен және Mynydd Llanwenarth, жергілікті тұрғындар «Лланвенарт кеудесі» деп атайды. Абергавенни жақын орналасқан Қара таулар мен Брекон-Биконс ұлттық паркіне жол ашады. Маркс жолы мен Биконс жолы Абергавенни арқылы өтеді, ал Оффаның Дайк жолы Пандиден бес миль (8 шақырым) солтүстікке, ал Уск аңғарының жолы жақын жердегі Ланфоисттен өтеді. Ұлыбританияның 2011 жылғы халық санауында алты тиісті округ (Лансдаун, Грофилд, Касл, Крузонен, Кантреф және Приори) бірлесіп Абергавеннидің халқын 12 515 адам деп тіркеді. Қалада 2016 жылы Уэльстің Ұлттық Эстеддфоды өтті.
Abergavenny (,/æ//b//ər//ɡ//ə/'/v//ɛ//n//i/; Y Fenni , archaically Abergafenni meaning "mouth of the River Gavenny") is a market town and community in Monmouthshire, Wales. Abergavenny is promoted as a Gateway to Wales; it is approximately 6 mile (10 km) from the border with England and is located where the A40 trunk road and the recently upgraded A465 Heads of the Valleys road meet. Originally the site of a Roman fort, Gobannium, it became a medieval walled town within the Welsh Marches. The town contains the remains of a medieval stone castle built soon after the Norman conquest of Wales. Abergavenny is situated at the confluence of the River Usk and a tributary stream, the Gavenny. It is almost entirely surrounded by mountains and hills: the Blorenge , the Sugar Loaf , Ysgyryd Fawr (Great Skirrid), Ysgyryd Fach (Little Skirrid), Deri, Rholben and Mynydd Llanwenarth, known locally as "Llanwenarth Breast". Abergavenny provides access to the nearby Black Mountains and the Brecon Beacons National Park. The Marches Way and Beacons Way pass through Abergavenny whilst the Offa's Dyke Path passes through Pandy five miles to the north and the Usk Valley Walk passes through nearby Llanfoist. In the UK 2011 census, the six relevant wards (Lansdown, Grofield, Castle, Croesonen, Cantref and Priory) collectively listed Abergavenny's population as 12,515. The town hosted the 2016 National Eisteddfod of Wales.
Этимология
Қала өзінің атын бритондық Gobannia сөзінен алады, ол "тілгерлер өзені" дегенді білдіреді және қаланың темір балқытудағы римдік кезеңге дейінгі маңыздылығымен байланысты. Атау қазіргі уэльс тіліндегі gof (түйірші) сөзімен байланысты, сонымен қатар халық ауыз әңгімелеріндегі уэльс тіліндегі Гофэннон атты ұстамен де байланысты. Кейіннен өзен уэльс тілінде Гафенни деп аталды, ал қаланың аты Абергафенни болып, "Гавенни (Гафенни) сағасы" деген мағынаны білдіреді. Уэльс тілінде қысқартылған Y Fenni түрі шамамен 15 ғасырдан бастап қолданысқа түскен болуы мүмкін және қазір уэльс тіліндегі атау ретінде қолданылады. Абергавенни, ағылшын тіліндегі жазылуы, көбінесе қолданылады.
География
Қала бастапқыда Уск өзенінің тасқынды жазығының солтүстігінде және Гавенни өзенінің шағын жаралының батысында дамыған, бірақ кейіннен соңғысының шығысына дейін кеңейген. Ол солтүстіктегі Мардидің бастапқыда жекеленген елді мекенімен бірікті, бірақ өзен мен оның тасқынды жазығының болуына байланысты оңтүстіктегі Лланфоисттен бөлек қалды; дегенмен Лланфоист көп жағынан қаланың шеткі ауданы болып табылады. Қаланың солтүстігіндегі жер көтеріліп, содан кейін қатталып, Sugar Loaf тауының Дери және Рхолбен тік жарларына айналады. А4143 тас жолы Уск өзенінен тарихи Уск көпірі арқылы өтеді, ол тасқынды жазықтың ең тар жерінде орналасқан, бұл жер бұрынғы трамвай жолы және кейінірек темір жолдың негізгі желісі үшін де таңдалған. Екі жақтағы биік жерлер соңғы мұз дәуірінің қалдығы, Лланфоист моренасы болып табылады, ол осы атпен аталатын ауылдың, қала орталығының және Невилл Холл аймағының негізінде жатыр. Қаланың орталығының солтүстігіндегі ескі бөліктері салыстырмалы түрде тегіс аллювиалды жақтауға салынған, ол Сент-Мэри монастырының аймағынан Кантрефке дейін батысқа қарай созылады және моренамен шамалас жасқа ие. Ұлыбританияның 2011 жылғы халық санағында алты тиісті округ (Лансдаун, Грофилд, Касл, Кроэсонен, Кантреф және Приори) Абергавенни халқын 12 515 адам деп тіркеді.
Рим дәуірі
Гобанний – Уск өзенінің аңғарындағы жолды қорғаған римдік бекініс. Cadw бұл бекініс шамамен біздің заманымыздың 50-150 жылдары аралығында пайда болған деп санайды. 1960 жылдардың соңында жаңа пошта және телефон стансасының негізін қазу кезінде осы қамалдың қабырғаларының қалдықтары батыс жағынан табылған.
ХІ ғасыр
Абергавенни ерте Норман дәуірінде Барон Бергавеннидің (немесе Абергавенни) қорғауында қала ретінде дамыды. Алғашқы барон – Ле-Ман қаласының жанындағы Мэн Анжу аймағындағы қамалы бар шағын Балон қаласынан шыққан Хамелин де Балун. Бүгінде ол Францияның Сарт департаментіне кіреді. Ол 11 ғасырдың соңында бенедиктиндік монастырь, қазіргі Сент-Мария шіркеуін құрды. Монастырь бастапқыда Ле-Мандағы Сент-Винсент аббаттығының бенедиктиндік қорына қарасты болған. Кейіннен Вильям де Брауз оған қамал мен қаладан түскен табыстың оннан бір бөлігін сыйлады. Шіркеуде бірегей алабастрдан жасалған мүсіндер, шіркеу ескерткіштері және Есей ағашы сияқты ерекше ортағасырлық ағаш өрнектері сақталған.
12 және 13 ғасырлар
Географиялық орналасуына байланысты қала 12-13 ғасырларда Уэльс маркаларында жиі шекаралық соғыстар мен билік күресіне тартылды. 1175 жылы Абергавенни қамалында Уильям де Брауз, Брамбердің 4-ші лорды, Сейзилл ап Дифнуал мен оның серіктерін қырғынға ұшыратты. Абергавеннидегі базарға сілтеме Уильям де Брауздың приорына берген жарғысында кездеседі. 1541 жылы монастырлар таратылған кезде, приорының мүлігі тегін грамматикалық мектеп, Король Генрих VIII атындағы грамматикалық мектептің құрылысына жұмсалды, ал жер Гюнтер отбасына берілді. Абергавенни уэльс фланелінің өндірісімен және, сондай-ақ, сәнге ие болған кезде ешкі түгінен жасалған париктер жасауымен мәшһүр болды. Адольф Гитлердің орынбасары Рудольф Гесс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияға қашқаннан кейін Майндифф Корт ауруханасында күзетпен ұсталды. 1964 жылы Корольдік бақылау корпусы ядролық шабуыл жағдайында пайдалану үшін кішкентай бақылау бункерін ашты. 1968 жылы жабылып, 1973 жылы Бринмавр маңындағы бункердің жабылуына байланысты қайта ашылды. 1991 жылы Бақылау корпусының қызметтен босатылуына байланысты жабылды. Ол көбінесе сақталған күйде.
Абергавенни бароны
Невилл әулетіндегі Абергавенни бароны атағы 15 ғасырда Эдвард Невилл, 3-ші Бергавенни баронымен басталады. Ол одан бері үздіксіз мұрагерлікпен келе жатыр, 1784 жылы атағы графтыққа дейін көтерілді; ал 1876 жылы Уильям Невилл, 5-ші граф, Тори партиясының талмайтын және ықпалды қолдаушысы, 1-ші Абергавенни маркизі аталды. Сэр Чарльз 1746 жылы үйді тоғыз терезелік екі қабатты грузин стиліндегі фасадымен және дорикалық портигімен қайта жаңартып, кеңейтті. Кейіннен ол 1954 жылы бұзылғанға дейін Ханбери-Уильямс отбасының меншігінде болды.
Оқиғалар
Ұлттық Эстеддфод – Уэльстегі мәдениет және тіл мерекесі. Фестиваль жыл сайын тамыз айының бірінші аптасында өтіп, Уэльстің солтүстігі мен оңтүстігін кезекпен аралап, шамамен 150 000 келуші және 250-ден астам сауда орындары мен стендтерді тартады. 2016 жылы ол 1913 жылдан бері алғаш рет Абергавенниде өтті. 2016 жылғы Төраға мен Тәж фестивальдің атқару комитетіне 14 маусым күні Монмут қаласында өткен салтанатты шарада табыс етілді. Абергавенни тағам фестивалі жыл сайын қыркүйек айының екінші аптасында ұйымдастырылады. Steam, Veteran және Vintage Rally жыл сайын мамыр айында өтеді. 2016 жылғы шара жыл сайын кеңейіп, рок-хор, шире аттар, мотоциклдердегі трюктар, көне автомобильдер және бу машиналары қосылды. Кантри және вестерн музыка фестиваліне кантри музыкасының жанкүйерлері қатысады. 2016 жылы фестиваль үшінші рет өтті, оған Бен Томпсон, LA Country және тағы да басқалар қатысты. Шара соңғы рет 2017 жылы өткізілді. Абергавенни жазу фестивалі 2016 жылдың сәуір айында басталды және жазу өнері мен жазба сөзді мерекелеуге арналған. 2018 жылы алғаш рет өткізілген Абергавенни өнер фестивалі өнерді ең кең мағынасында мерекелейді және жергілікті жанданды өнер саласынан, сондай-ақ алыс аймақтардан келген әуесқой және кәсіби суретшілердің туындыларын көрсетеді.
Уэльс тілі
Соңғы онжылдықтарда қалада валлий тілінде сөйлейтіндердің саны күрт өсті. 2001 жылғы халық санағы бойынша, жергілікті тұрғындардың 10% осы тілде сөйлейтін болды, бұл 1991 жылы тіркелген 2% көрсеткіштен бес есеге көп. Қалада Монмутширдегі екі валлий тіліндегі бастауыш мектептің бірі – Ysgol Gymraeg y Fenni орналасқан, ол 1990-шы жылдардың басында құрылған. Бұдан өзге, қала Abergavenny валлий қоғамы, Cymreigyddion y Fenni, және жергілікті Abergavenny Eisteddfod-қа да мекенжай болып табылады.
Спорт
Абергавенни 1927 жылы құрылған және 2013 жылы жергілікті Говилон клубымен біріктірілген «Абергавенни Бейсенбі» футбол клубының туған жері болды. Жаңа клуб, «Абергавенни Таун» футбол клубы, 2021–22 маусымда «Ардал Оңтүстік-Шығыс» лигасының (3-деңгей) мүшесі ретінде «Бейсенбі футбол қоры» күтіп, басқаратын «Пен-и-фунт» стадионында ойнайды. Бұл сондай-ақ 1875 жылы құрылған «Абергавенни RFC» регби клубының да үйі. Олар 2018–19 маусымда Уэльс регби одағының үшінші дивизионының «A» тобында ойнады. 1897 жылы құрылған «Абергавенни» хоккей клубы қазіргі уақытта Олд Херефорд жолындағы «Абергавенни» демалыс орталығында өнер көрсетеді. «Абергавенни» крикет клубы «Пен-и-фунт», Авеню Роудта және «Гламорган CCC» командасы да кейбір ойындарын осында өткізеді. «Абергавенни» крикет клубы 1834 жылы құрылған және 2009 жылы құрылғанына 175 жыл толуын атап өтті. «Абергавенни» теннис клубы да «Пен-и-фунт» стадионында ойнайды және Оңтүстік Уэльс жұптық лигасында, сондай-ақ «Aegon Team Tennis» турнирінде қатысады. Клуб қала үшін жаттықтыру бағдарламасын жүргізу үшін бас теннис оқытушысының қызметін пайдаланады және 2010 жылы «Уэльс клубы» атағын жеңіп алды. Абергавенни 2007, 2009 және 2014 жылдары қалалық велосипед фестивалі аясында Британдық ұлттық велосипед чемпионатын қабылдады.
Мал шаруашылығы нарығы
Абергавенниде 1863 жылдан 2013 жылдың желтоқсанына дейін мал базары өткізілді. 1825–1863 жылдар аралығында қала көшелерінде қой сатуды тоқтату үшін Касл көшесіндегі белгілі бір жерде қой базары ұйымдастырылды. Базар жабылу кезінде Abergavenny Market Auctioneers Ltd компаниясы оны жалға алып, басқарды және осы жерде тұрақты түрде мал аукциондарын өткізді. Базар күндері сейсенбі күндері дайын қойлар, ескі қойлар/жас мал және жем (шаң мен сабан) аукционға сатылды, ал кейбір жұма күндері ірі қара мал аукционға шығарылды. 2009 жылы Ньюпорттағы мал базары қайта құру үшін жабылып, Ньюпорттағы сатулар әр сәрсенбі сайын Абергавенниде өткізілді. 2011 жылы Монмутшир округі кеңесі базарын бұзу және оның орнына супермаркет, тұрақ және кітапхана салуға рұқсат бергеннен кейін Абергавенни мал базарының болашағына күмән туды. 2012 жылдың қаңтар айында Уэльс үкіметі 1854–1871 жылдарға қатысты Абергавенниді жақсарту актілерін күштен шығару туралы жариялады, бұл актілер Абергавенни қаласының шегінде мал базарын өткізуді міндеттеді; бұл күштен шығару 2012 жылдың 26 наурызынан бастап қолданысқа енді. Абергавенниді жақсарту актілерін күштен шығаруды сұраған Монмутшир округі кеңесі Абергавенниден шамамен 16 км (10 миль) қашықтықта, Брингвинде, Рагланнан 5 км жерде жаңа мал базарын құру жоспарларын қолдады. Бұл орынға жергілікті тұрғындар қарсылық білдірді. Жаңа Монмутшир мал шаруашылығы орталығы, Брингвинде 27 акр жерді алып жатқан орталық, 2013 жылдың қараша айында ашылды.
Мәдениет тарихы
Абергавенни 1838, 1913 және соңғы рет 2016 жылдары Уэльстің Ұлттық Эстеддфодына төңкерілді. 2017 жылы қала Уэльстегі өмір сүруге ең жақсы орындардың бірі деп танылды. Қазіргі уақытта қаланың жергілікті радио станциялары Sunshine Radio 107.8 FM және NH Sound 1287 AM. Абергавенни марапатталған мыс оркестріне үй иесі. 1884 жылға дейін Абергавенниде құрылған оркестр 2006 жылы Ұлттық Уэльс лигасының бірлескен чемпионы, ал 2011 жылы да Ұлттық Уэльс лигасының бірлескен чемпионы атанды. Оркестр сонымен қатар жергілікті жас музыканттарды даярлайтын жас оркестрді де ұстап тұрады. Абергавенни қаласының орталығындағы Боро театрында драма, опера, балет, музыка, балаларға арналған шаралар, би, комедия, әңгіме айту, эстрадалық топтар мен лекциялар сияқты түрлі жанды іс-шаралар өтеді. Мелвилл орталығы қала орталығына жақын орналасқан және түрлі жанды іс-шараларды қабылдайтын Мелвилл театрына ие. Қала 2018 жылы алғашқы Абергавенни өнер фестивалін өткізді, сондай-ақ әр жылдың қыркүйек айында Абергавенни тағам фестивалін ұйымдастырады.
Танымал мәдениетте
Уильям Шекспирдің "Генрих VIII" пьесасында Лорд Абергавенни кейіпкері бар. 1968 жылы "Abergavenny" Марти Уайльдтың Ұлыбританиядағы синглының атауы болды. 1969 жылы ол АҚШ-та Марти Уайльдтың Шэннон псевдонимімен шықты, онда ол шағын хитке айналды. Артур Конан Дойлдің "Прайорлық мектептің оқиғасы" повесінде Шерлок Холмс Абергавенниде жұмыс істеп жатқан бір іске сілтеме жасайды. Дж. К. Роулингтің "Гарри Поттер және Азкабан тұтқыны" кітабында Knight Bus жүргізушісі Стэн Шунпайк Абергавенниге жолаушыны түсіру үшін бұрылып өтеді. "Жоғарда, төменде" телесериалының екінші маусымында Абергавенниден келген Беллами отбасының алая шофері Томас Уоткинс кейіпкері бар. 1979 жылы "Жоғарда, төменде" сериалының спин-оффы "Томас және Сара" фильмінде Уоткинс пен Сара Моффат, тағы бір маңызды кейіпкер, үйленіп, қысқа уақытқа Абергавенниге оралады. * 1996 жылы Джули Уолтерс, Руперт Грейвс, Лес Деннис және Аманда Холден ойнаған "Интимді қарым-қатынастар" фильмінің көп бөлігі Абергавенниде және оның айналасындағы көптеген жерлерде түсірілді.
Теміржол
Абергавенни теміржол станциясы Ньюпорттан Херефордқа дейінгі Уэльс Маркс желісінде орналасқан. Жұмыс күндері күндізгі қызмет үлгісі бойынша, әдетте Манчестер Пикадилли мен Кардифф орталық станциялары арасында әр бағытта сағатына бір пойыз қатынайды, және көптеген пойыздар Кардиффтен Свонсиге және Батыс Уэльске дейін жалғасады. Сонымен қатар, Кардифф пен Солтүстік Уэльс жағалау желісіне қарай екі сағат сайын пойыз қатынайды. Бұл қызметтердің барлығы Transport for Wales компаниясымен жүзеге асырылады.
Жолдар
Қала А40 негізгі тас жолы мен А465 Салалардың Бастары тас жолының қиылысында орналасқан.
Белгілі ғимараттар
Абергавенни қамалы стратегиялық тұрғыдан қала орталығынан оңтүстікке қарай, Usk өзеніне қарап орналасқан. Оны шамамен 1067 жылы норманды барон Хамелин де Балон солтүстік және батыс тауларынан келген уэльстің шабуылдарынан қорғану үшін салған. Қазірде қорғаныс орлары, тас қамалдың қираған қалдықтары, мұнаралар және қабырғаның бір бөлігі ғана сақталған. Бұл I санаттағы ескерткіш. Базар залында түрлі базарлар өтеді, мысалы: сейсенбі, жұма және сенбі күндері – бөлшек сауда нарығы; сәрсенбі күндері – блоха нарығы; әр айдың төртінші бейсенбісі – фермерлер нарығы; әр айдың үшінші жексенбісі – антиквариат жәрмеңкесі; әр айдың екінші сенбісі – қолөнер жәрмеңкесі. Уэльс шіркеуінің Қасиетті Үштік шіркеуі Монмут діни округіне қарасты. Қасиетті Үштік шіркеуі 1840 жылдың 6 қарашасында Лландафф епискобымен киеленді. Бұл шіркеу бастапқыда жанындағы қайырымдылық үйлері мен жақын мектепке қызмет ету үшін салынған. 1974 жылдың қаңтарынан бері ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады. Қаланың басқа да ескерткіштеріне ортағасырлық және Виктория дәуірінде салынған, алғашқыда 1100 жылға дейін Абергавенниде құрылған бенедиктин монастырының шіркеуі болған Сент-Мэри шіркеуі; Сент-Мэридің жанындағы XVI ғасырлық ондық қойма; Виктория дәуірінде салынған Қасиетті Үштік шіркеуі; ІІ* санаттағы Сент-Джон масондық ложасы; Абергавенни мұражайы; қалыңдық кітапхана; қалалық әкімдік және Невилл көшесінің артындағы Абергавенни қала қабырғаларының қалдықтары кіреді. 1851 жылдан бастап Монмутшир психиатриялық ауруханасы, кейіннен Пэн-и-Фал ауруханасы, Абергавеннидің шетінде орналасқан. 1851 және 1950 жылдар аралығында ауруханада 3000-нан астам науқас қайтыс болды. Қайтыс болғандарға арналған ескерткіш тақта қазір сол жерге орнатылған. 1990 жылдары жабылғаннан кейін ғимараттары мен аумағы тұрғын үйлерге қайта жаңартылды. Қазіргі таңда кейбір психиатриялық қызметтер қала сыртындағы, Скиррид тауының етегіне жақын орналасқан Мейндифф соты ауруханасынан көрсетіледі.
Парктер мен бақтар
Абергавенниде Уэльстегі ерекше тарихи маңызы бар саябақтар мен бақтар тізіліміне енген үш қоғамдық қалалық саябақ бар: Абергавенни қамалының аумағы, Линда Виста бақтары және Бейли саябағы. Қаланың солтүстігінде орналасқан The Hill-дегі төртінші тіркелген бақ тұрғын үй кешенінің бір бөлігін құрайды.