Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық коммунист және журналист (1896–1974)
British communist and journalist (1896–1974)
Раджани Палме Датт (19 маусым 1896 – 20 желтоқсан 1974), көбінесе Р. Палме Датт ретінде танымал, Ұлыбритания Коммунистік партиясының жетекші журналисі және теоретик болды. Ол 1939 жылдың қазанынан 1941 жылдың маусымына дейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде партияның төртінші бас хатшысы қызметін атқарды. Оның "Үндістан бүгін" атты классикалық еңбегі үнді тарихнамасына марксистік көзқарас енгізуге үлкен үлес қосты.
Rajani Palme Dutt (19 June 1896 – 20 December 1974), generally known as R. Palme Dutt, was a leading journalist and theoretician in the Communist Party of Great Britain, and briefly served as its fourth general secretary during World War II from October 1939 to June 1941. His classic book India Today heralded the Marxist approach in Indian historiography.
Ерте өмір
Раджани Палме Датт 1896 жылы Англияның Кембридж қаласында Милл-роудта дүниеге келді. Оның әкесі, доктор Упендра Датт – үнді хирург, ал анасы Анна Палме – швед азаматшасы. Доктор Упендра Датт Ромеш Чандра Датт отбасынан шыққан. Анна Палме – болашақ Швеция премьер-министрі Олоф Пальменің қарындасы. Оның әпкесі – статистикалық сарапшы Эльна Палме Датт, кейін Женевадағы Халықаралық Еңбек Ұйымының қызметкері болды. Ол ағасы Клеменс Палме Даттпен бірге Ұлыбритания Коммунистік партиясын құруға қатысты. Датт Кембридждегі Перс мектебінде және Оксфордтағы Баллиол колледжінде оқыды, онда Бірінші дүниежүзілік соғыстағы наразылығы үшін уақытша шеттетілгеннен кейін классика ғылымынан үздік диплом алды. Оның жазғандары соғыс кезінде көтеріліс тудырғандықтан, жауып тасталды. 1922 жылы Датт фин жазушысы Хелла Вуолийокидің әпкесі, эстондық Салме Муррикке үйленді. Оның әйелі 1920 жылы Коммунистік Интернационалдың өкілі ретінде Ұлыбританияға келген. Датт 1923 жылы алғаш рет Кеңес Одағына сапар шекті, онда Коммунистік Интернационалдың (ККИ) Атқару комитетінің британдық қозғалысқа қатысты мәселелерді талқылауына қатысты. Сталиннің қайтысынан кейін Пальме Датт Никита Хрущевтің құпия докладына реакция жасады, оның маңыздылығын азайтып, Сталиннің "күнде" кейбір "дақтардың" болуы таңқаларлық емес екенін айтты. Партияның бейтараптығын сақтаған ол 1968 жылы Чехословакияға кеңес әскерлерінің кіргеніне қатысты сынды қабылдамады және 1970-ші жылдары еурокоммунистік бағытқа қарсы болды. Ол партиялық лауазымдарынан кетті, бірақ 1974 жылы қайтыс болғанға дейін партия мүшесі болып қалды. Тарихшы Джефф Эндрюстің сөзіне сүйенсек, 1970-ші жылдарға дейін Кеңес Одағының Коммунистік партиясы CPGB-ға жылына шамамен 15 000 фунт стерлинг "зейнетақы төлемдері" ретінде төлеп отырған, оның иегерлерінің арасында "Раджани Палме Датт та болды". Манчестердегі Халық тарихы мұражайындағы Еңбек тарихы мұрағаты мен зерттеу орталығында Пальме Датттың 1908 жылдан 1971 жылға дейінгі материалдары сақталған.
Rajani Palme Dutt was born in 1896 on Mill Road in Cambridge, England. His father, Dr. Upendra Dutt, was an Indian surgeon, his mother Anna Palme was Swedish. Dr. Upendra Dutt belonged to the family of Romesh Chunder Dutt. Anna Palme was a great aunt of the future Prime Minister of Sweden Olof Palme. His sister was the statistician Elna Palme Dutt, who went on to become an official of the International Labour Organization in Geneva. He, along with his older brother Clemens Palme Dutt, was a founding member of the Communist Party of Great Britain. Dutt was educated at the Perse School, Cambridge and Balliol College, Oxford, where he obtained a first class degree in Classics, after being suspended for a time because of his activities as a conscientious objector in World War I, during which his writing was deemed subversive propaganda. Dutt married an Estonian, Salme Murrik, the sister of Finnish writer Hella Wuolijoki, in 1922. His wife had come to Great Britain in 1920 as a representative of the Communist International. Dutt first visited the Soviet Union in 1923, where he attended deliberations of the Executive Committee of the Communist International (ECCI) relating to the British movement. After Stalin's death, Palme Dutt's reaction to Nikita Khrushchev's Secret Speech played down its significance, with Dutt arguing that Stalin's "sun" unsurprisingly contained some "spots". A hardliner in the party, he disagreed with its criticisms of the Soviet invasion of Czechoslovakia in 1968 and opposed its increasingly Eurocommunist line in the 1970s. He retired from his party positions but remained a member until his death in 1974. According to the historian Geoff Andrews, the Communist Party of the Soviet Union was still paying the CPGB around £15,000 a year "for pensions" into the 1970s, recipients of which "included Rajani Palme Dutt". The Labour History Archive and Study Centre at the People's History Museum in Manchester has Palme Dutt's papers in its collection, spanning from 1908 to 1971.
Үндістанға сапар
Р. Палме Датт әкесі тарапынан үнді тегінен шыққан. 1946 жылы Британдық Үндістан үкіметі 1921 жылдан бері алғаш рет РПД-ға Үндістанға баруға рұқсат берді. Ол "Daily Worker" газетінің арнайы тілшісі ретінде Үндістанға сапар жасады. Осы төрт айлық сапар барысында ол Үндістан Коммунистік партиясы ұйымдастырған түрлі қалалардағы бірнеше митингілерде сөз сөйледі. Осы кезеңде ол Коммунистік партияның көптеген мүшелерімен, соның ішінде Жоши сияқты жетекшілермен де кездесті. Бұл сапарда ол Махатма Ганди, Джавахарлал Неру, Валлабхай Патель, Мұхаммед Али Джинна және Стаффорд Криппс сияқты Үндістанның бірнеше маңызды қайраткерлерімен де кездесті. Ол сондай-ақ жаңадан құрылған All India Radio радиосынан хабар таратуға шақырылды. Оның сапары үнді коммунистеріне үлкен әсер етті, олар 1956-1958 жылдары Делидегі Жандевалан ауданында "Халық баспасының" (PPH) бас кеңсесін құрғанда ғимаратты РПД-ның құрметіне "Р. Палме Датт ғимараты" деп атады. Осы ғимараттың екінші қабатындағы баспалдақта 1946 жылы түсірілген РПД-ның суреті ілінген. Бұл сурет соңғы уақытқа дейін сол жерде болды, қазіргі таңда ол, мүмкін, Ажой Бхавандағы Үндістан Коммунистік партиясының штаб-пәтеріне көшірілген.
R. Palme Dutt was of Indian lineage from his father’s side. The British Indian Government in 1946, permitted RPD for the first time since 1921 to visit India. He visited India as a special correspondent for the Daily Worker. During this four months long visit he spoke at several rallies in different cities of India, organised by Communist Party of India. During this time he also interacted with many workers of the Communist Party, and also senior leaders including PC Joshi. During this visit he also met several important leaders of India including Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru, Vallabhbhai Patel, Mohammad Ali Jinnah and Stafford Cripps. He was also invited by newly built All India Radio for a broadcast. His visit had such a profound effect upon Indian Communists, that when they established the headquarter of their “People’s Publishing House (PPH)” in Jhandewalan of Delhi, between 1956 1958, they named the building as “R. Palme Dutt Bhawan” in the honour of RPD. On the second floor stairs of this building, hung a portrait of RPD, that was clicked in the year 1946. This photograph was hung there until very recently, and is now perhaps moved to CPI headquarters at Ajoy Bhawan.