Британдық коммунист: Локомотивші инженер Гарри Поллитт

Кіріспе

Британдық коммунист, локомотив машинисі

Гарри Поллитт (22 қараша 1890 – 27 маусым 1960) – Ұлыбритания Коммунистік партиясының (CPGB) 1929 жылдың шілдесінен 1939 жылдың қыркүйегіне дейін және 1941 жылдан өмірінің соңына дейін, 1960 жылға дейін Бас хатшы қызметін атқарған британдық коммунист. Поллитт өмірінің көп бөлігін коммунизмді жақтауға арнады. Идеологиялық тұрғыдан марксистік-лениншіл болған Поллитт, Иосиф Сталиннің жақтасы болды, тіпті Сталиннің қайтысынан және Никита Хрущевтың одан бас тартуынан кейін де. Политттің іс-әрекеттеріне Ресей азамат соғысына және Польша-Совет соғысына араласуға қарсылық көрсету, Испания азамат соғысы кезінде испан республикашыларын қолдау, нацистік Германияға қарсы соғысты қолдау, соғыс кезеңіндегі солшыл баспасөз цензурасына қарсылық көрсету, екінші фронт ашу үшін үгіт жүргізу, Чехословакиядағы коммунистік төңкерісті қорғау және 1956 жылғы Венгрияға совет басқыншылығын қолдау кірді. Ол бірнеше рет парламенттік сайлауға қатысып, 1945 жылы жеңіске жақын болғанына қарамастан, ешқашан жеңіп шыққан жоқ. CPGB басшысы болған кезеңде ол CPGB-ның "код сақтаушысы" ретінде Мәскеумен тікелей, құпия радио байланыста болды және Ұлыбритания қауіпсіздік қызметтері тарапынан бақыланды.

Балалық шағы және ерте мансап

Поллит 1890 жылы 22 қарашада Ланкаширдің Дройлсден қаласында дүниеге келген. Ол темірші Сэмюэл Поллиттің (1863–1933) және оның әйелі Мэри Луизаның (1868–1939) алты баласының екіншісі болды. Политттің ата-анасы социалист болған, ал анасы 1920 жылы құрылған Коммунистік партияға кірмес бұрын Тәуелсіз Еңбек партиясының мүшесі болған. Оның үш інісі бала кезінде қайтыс болды. Әсіресе, інісі Виннифредтің өлімі оған қатты әсер етті. Ол: «Апамды қинағандары үшін бәрінен ақы төлеймін. Бәрінен ақы төлеймін, әпкемді азаптағандары үшін» деді. Политт 12 жасында анасымен бірге жұмыс істей бастады. Ағаштан жасалған саптармен суға тұрып жұмыс істейтін анасының азаптары Поллитке қатты әсер етті. Ол кейіннен: «Өскенде анамның басынан өткен қиындықтар үшін басшыларға ақы төлеймін деп ант бердім» деді. Кейіннен Политт қазандық жасаушы және металл шебері болды. 1915 жылы Саутгемптондағы ереуілге жетекшілік ету тәжірибесімен танысқан Политт кейін 1917 жылғы Қазан төңкерісінен шабыт алғанын айтып, «мен сияқты жұмысшылар басшылар класын жеңгенін» көрсетті. Осы уақытқа дейін Политт Сильвия Панкхерсттің Жұмысшы Социалистік Федерациясының мүшесі болды және көпшілік алдында сөйлеу тәжірибесі болды. Политт кеңседегі жұмысына шаршап, Лондон портына жұмысқа оралды. Сол жерде Политт Лондон порты жұмысшыларын 1920 жылы 10 мамырда жүк тасушы кемені жүктеп алмауға көндірді, өйткені ол Польшаға оқ-дәрімен байланысты болды, ол сол кезде Польша-Совет соғысында Кеңес Одағымен соғысып жатқан еді. Политт Польшаға қару-жарақпен жүктелген басқа да көптеген кемелерді, соның ішінде 1920 жылдың 1 мамырында Данияның «Нептун» пароходы мен екі бельгиялық баржаларды тоқтата алмады. 1920 жылдың тамызында Ұлыбританияның Коммунистік партиясы (CPGB) құрылды. Политт партияның құрылтайшы мүшесі, CPGB-нің құрылтай «пайдалы конвенциясына» қатысты. Келесі жылы Политт Кеңес Одағына барды. Сапар барысында ол Владимир Ленинмен кездесіп, қол алысып, кейіннен өміріндегі ең керемет күн деп атаған. 1921 жылдың қазан айындағы «Freedom» журналының хабарлауынша, ол қайтып оралған кезде Политт орыс анархистерінің патшалық режимді қалпына келтіру үшін сөз байласып жатқанына дәлел тапқанын айтты және Ресейде анархизмді басу туралы мақұлдап айтты. Политт 1925 жылы наурыз айында Ливерпульде коммунистердің жиналысына бара жатқанда оны ұрлады деп айыптаған бес адамға қарсы қылмыстық іске қатысты. Политттің айтуынша, оны пойыздан түсіріп, Ливерпульге жетуіне жол бермеу үшін Уэльсте бір апта бойы ұстап тұрды, бірақ оған жұмсақ қаралды. Британдық фашистердің барлық мүшелері болған ер адамдар «алып кетуді» маңызды емес деп сипаттаған және фашистік партияның Ливерпуль филиалының басшысы олар Политтті ұрлауға рұқсат бергенін жоққа шығарғаннан кейін, алқабилер алқасы оларды ақтады. Сол жылы лейборист партиясының конференциясы сот алқасының Политтті ұрлауда айыпталғандарды ақтауын сыныптық бейтараптықтың үлгісі ретінде айыптап, сот алқаларында жұмысшылардың өкілдік етуін талап етті. 1925 жылы 10 қазанда Политт Вестминстердегі Кэкстон-холл қаласында Марджори Брюермен үйленді. Марджори Эдна Брюер (1902–1991) коммунистік мектеп мұғалімі болды; неке нәтижесінде ұл мен қыз туды. Оның шаһиты және куәгері – CPGB белсендісі және ұйымдастырушысы Перси Гладинг, кейіннен Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасады деп айыпталып, түрмеге жабылды. Бір аптадан кейін Политт коммунистік партияның 12 мүшесінің бірі болды. Ол Олд-Бейлиде бүлікшілдікке және бүлік шығаруға итермелеуге айып тағылды. Политтке бұрынғы қылмыскер ретінде 12 айлық жаза тағайындалды, ол Уандсворт түрмесінде болды. Тарихшы К. Л. Моват бұл сот процесін «соғыс аралығындағы саяси сот процесінің басты мысалы» деп сипаттады. 1927 жылы қазанда Политт Мәскеуге тағы да барып, КПГБ-ны британдық еңбек қозғалысын сынға алмағаны үшін қатты сынға алған кездесуге қатысты. Сол сапар барысында Политт Иосиф Сталинмен және Николай Бухаринмен жеке кездесті, ол Политттің наразылығына қарамастан, КПКБ-ның «Біріккен майдан» саясатынан бас тартуға және келесі сайлауда мүмкіндігінше кеңінен үгіт-насихат жүргізуге бұйрық берді. Басқа солшыл ұйымдарға шабуыл жасау саясаты «Сабаққа қарсы сынып» саясаты деп аталды және 1932 жылға дейін, басшы ретінде Политт оны кәсіподақтарға жеңілдетуге мүмкіндік бергенге дейін сақталды, бірақ солшылдықтың басқа бөліктері үшін сақталды. CPGB-дегі рөлінен басқа, 1920-ші жылдардың басында Политт британдық Қызыл Интернационалдың Еңбек Одағының (AKA Profintern) ұлттық хатшысы болды. Бұл ұйым Амстердам Интернационалына қарсы...

Pollitt was born on 22 November 1890 in Droylsden, Lancashire. He was the second of six children of Samuel Pollitt (1863–1933), a blacksmith's striker, and his wife, Mary Louisa (1868–1939), a cotton spinner, daughter of William Charlesworth, a joiner. Pollitt's parents were socialists, and his mother was a member of the Independent Labour Party before joining the Communist party when it was formed in 1920. Three of his siblings died in infancy. The death of his younger sister Winifred particularly affected Pollitt, who said that he would "pay God out. Pay everybody out for making my sister suffer". Pollitt began work at the age of 12, alongside his mother. The suffering of his mother, who regularly worked standing in water wearing only wooden clogs, also particularly affected Pollitt, who later said that he "swore that when I grew up I would pay the bosses out for the hardships that she suffered". Pollitt later became a boilermaker and metal craftsman. Pollitt gained experience leading a strike in Southampton in 1915 and later described being inspired by the 1917 October Revolution, saying it showed that "workers like me had defeated the boss class". By this time Pollitt was already a member of Sylvia Pankhurst's Workers' Socialist Federation and had gained experience with public speaking. Pollitt tired of his desk bound job and went back to work in the Port of London. Whilst there, Pollitt helped convince London dock workers not to load the freighter on 10 May 1920, as she was bound with munitions for Poland, which at that time was fighting against Soviet Russia in the Polish–Soviet War. Pollitt failed to prevent a number of other ships laden with arms for Poland, including the Danish steamer Neptune on 1 May 1920, and two Belgian barges. In August 1920 the Communist Party of Great Britain (CPGB) was founded by an agreement unifying various left wing bodies, including the British Socialist Party, of which Pollitt was a member in addition to his WSF membership. Pollitt, thus a founding member of the party, attended the CPGB's founding "Utility Convention". The following year Pollitt visited the Soviet Union. During his visit, he met and shook hands with Vladimir Lenin, an experience he later described as the greatest day of his life. According to the October 1921 issue of Freedom, on his return Pollitt stated that he had seen evidence that Russian anarchists were plotting to restore Tsarism and spoke approvingly of the suppression of anarchism in Russia. Pollitt was involved in a criminal case against five men he accused of kidnapping him in March 1925 whilst he was on his way to address a meeting of communists in Liverpool. According to Pollitt, he had been taken off a train and held in Wales over a weekend in order to prevent him reaching Liverpool, though treated mildly. The men, who were all members of the British Fascists, were acquitted by the jury following testimony that characterised the "kidnapping" as unserious and a denial from the head of the Liverpool branch of the fascist party that they had authorised any kidnapping of Pollitt. The Labour party conference that year passed a motion condemning the acquittal by the jury of those accused of kidnapping Pollitt as an example of class prejudice, and calling for representation of workers on juries. On 10 October 1925, Pollitt married Marjorie Brewer at Caxton Hall, Westminster. Marjorie Edna Brewer (1902–1991) was a communist schoolteacher; the marriage eventually produced a son and a daughter. His best man and witness was fellow CPGB activist and organiser Percy Glading, who would later be convicted of spying for the Soviet Union and imprisoned. A week later, Pollitt was one of 12 members of the Communist Party convicted at the Old Bailey on charges of seditious libel and incitement to mutiny. Pollitt was given a 12 month sentence as a previous offender, which he served in Wandsworth prison. Historian C. L. Mowat described the trial as "the chief instance of a purely political trial in the interwar years". Pollitt travelled again to Moscow in October 1927, and attended a meeting at which the CPGB was roundly criticised for its failure to criticise the British labour movement. During the same visit, Pollitt met privately with Joseph Stalin and Nikolai Bukharin, who, over Pollitt's protests, ordered that the CPGB should abandon its "United Front" policy and campaign as widely as possible at the next election, even where the CPGB stood no chance of winning and would draw votes away from the Labour candidate, thus allowing the Conservatives to win. This policy of attacking other left wing organisations was known as the "Class against Class" policy, and remained in place until 1932 when, as leader, Pollitt was able to get it relaxed for trade unions, though it remained in place for other parts of the left. In addition to his role in the CPGB, from the early 1920s Pollitt served as national secretary of the British Bureau of the Red International of Labour Unions (AKA Profintern), an organisation aimed at countering the Amsterdam International and rallying militant trade unionists within existing unions to win those unions over to communism. The Comintern characterised the British Bureau as "not an organisation of unions, but only of revolutionary minorities of unions". On the founding of the National Minority Movement (NMM) in 1924, the British Bureau was folded into it and Pollitt was made its national secretary, a position he remained in until 1929. As secretary of the NMM, Pollitt opposed trying to form new communist oriented unions aimed at replacing established unions under the "Class against Class" policy.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең және Ұлы тазалау

1929 жылы КПГБ Жозеф Сталиннің жеке мақұлдауымен Политтті Бас хатшы етіп сайлады. Политт «Классқа қарсы класс» саясатына қарсылық білдіріп, сол жақтағы басқаларға жұмсақтық танытқандықтан Коминтерннің наразылығын тудырған Альберт Инкпинді алмастырды. Тағайындалған кезде Сталин оған: «Сіз қиын жұмысқа кірістіңіз, бірақ сіз оны жақсы атқарасыз деп сенемін» деді. Политт КПГБ-да да, Мәскеуде де Коминтернге адал және тиімді ұйымдастырушы ретінде көзге түскендіктен таңдалды, әсіресе 1929 жылғы наурыз айында АҚШ Коммунистік партиясының мәжілісінде Коминтерн өкілі ретінде сәтті өнер көрсеткенде. Инкпиннен өзгеше, Политт Лейбористер партиясын «әлеуметтік фашистер» деп сынауға дайын болды. 1934 жылы Политт пен Том Манн, сол кездегі Ұлттық жұмыссыз жұмысшылар қозғалысының (NUWM) қазынашысы, Уэльстегі Трелау мен Ферндалда сөйлеген сөздеріне байланысты бүлік қоздыру айыптарымен сотқа тартылды. Политт пен Манн Суонсидегі сотта барлық айыптан ақталды. Тұтқындаулар Бермондсиде Манн мен Политт қатысатын жиынның алдында болды, ол 1934 жылғы Аштық науқанының шешімі болуға тиіс еді. 1935 жылы Политт қайтадан Мәскеуге сапар шекті. Онде ол BBC радио бағдарламасы «The Citizen and His Government» бағдарламасына шақырылып, Ұлыбритания мен КСРО арасындағы айырмашылықтар туралы пікір білдірді. Алайда, Сыртқы істер министрлігінің қарсылығынан кейін шақыру кері қайтарылды. Ол 1945 жылғы сайлауға дейін BBC радиосында пайда болған жоқ. 1937 жылы Сталиннің Ұлы тазалауы кезінде Политттің жеке досы Роза Коэн Мәскеуде сотталғанда, КПГБ Коэннің босатылуы үшін британ үкіметінің күш-жігеріне қарсы шығып, оның тұтқындалуын Кеңес Одағының ішкі ісі деп сипаттады. Политт оның атынан жеке араласуға тырысты, бірақ ол тырысқан кезде Коэн қанағаттандырылмағандықтан, оққа ұсырылған еді. Политт Коэннің тұтқындалуын сұрақтап, өзін қауіпке ұшыратты, өйткені Бела Кун оны азаптау кезінде «троцкишіл» және «британдық тыңшы» деп көрсетті, бірақ Осип Пятницкий 1937 жылы НКВД-да тұтқындалғанда бұл айыптауларды растаудан бас тартты. Коэннің қайтысынан кейін 20 жыл өткен соң, Политт Мәскеуден оның әлі тірі екендігі туралы ақпарат сұрады, Ұлыбританияда оның қайда екендігіне баспасөз қызығушылық танытып отырғанын жалған мәлімдеді. Роза Коэнге деген Политттің алаңдаушылығына қарағанда, КПГБ мүшесі Фреда Утли 1938 жылы тұтқындалып, еңбек лагерінде қайтыс болған орыс күйеуінің атынан Мәскеумен араласуға Политтке көмектесуге тырысқанда, Политт бас тартты. 1939 жылы Ұлыбританияда әскери міндеттілік енгізілгенде, Политт Мәскеуге қарсы шықты. Политттің әскери міндеттілікке қарсылығы Францияда әскери міндеттілікті қолдаған Француз Коммунистік партиясының наразылығына әкелді.

In 1929 the CPGB elected Pollitt General Secretary with Joseph Stalin's personal approval. Pollitt replaced Albert Inkpin, who had attracted disapproval from the Comintern by opposing the "Class against Class" policy and perceived softness towards others on the left. On his appointment, Stalin told him, "You have taken a difficult job on, but I believe you will tackle it all right". Pollitt was selected as he had impressed people both within the CPGB and in Moscow as a Comintern loyalist and effective organiser, particularly when representing the Comintern at a meeting of the Communist Party USA in March 1929. Unlike Inkpin, Pollitt was willing to criticise the Labour party as "social fascists". In 1934 Pollitt and Tom Mann, then treasurer of the National Unemployed Workers' Movement (NUWM), were summonsed on charges of sedition in relation to speeches they gave in Trealaw and Ferndale in Wales. Pollitt and Mann were both acquitted of all charges by Swansea assizes. The arrests took place on the eve of a meeting in Bermondsey which Mann and Pollitt were due to attend that was to be the culmination of the 1934 Hunger March. Pollitt travelled again to Moscow in 1935. Whilst there he was invited to make a broadcast on the BBC radio programme The Citizen and His Government, commenting on the difference between the UK and the USSR. However, the invitation was withdrawn after opposition from the Foreign Office. He would not appear on BBC radio until the 1945 election. When Pollitt's personal friend Rose Cohen, to whom he had proposed marriage on a number of occasions, was put on trial in Moscow in 1937 during Stalin's Great Purge, the CPGB opposed efforts by the British government to get Cohen released, describing her arrest as an internal affair of the Soviet Union. Pollitt privately tried to intervene on her behalf, but by the time he did so she had already been shot. Pollitt placed himself at risk by questioning Cohen's arrest in this fashion, as Béla Kun had, under torture, identified him as a "Trotskyist" and "British spy", though Osip Piatnitsky had refused to confirm these accusations when arrested by the NKVD in 1937. Twenty years after Cohen's death, Pollitt requested information from Moscow about whether she was still alive, stating, untruthfully, that there was press interest in Britain about her whereabouts. In contrast to Pollitt's concern over Rose Cohen, when CPGB member Freda Utley tried to get Pollitt to intercede with Moscow on behalf of her Russian husband, who was arrested and died in a labour camp in 1938, Pollitt refused. Pollitt defied Moscow by opposing the introduction of conscription in Britain when it was introduced in 1939. Pollitt's opposition to conscription led to protests from the French Communist Party, which had supported conscription in France.

Испаниядағы азаматтық соғыс

1936-1939 жылдардағы Испания азамат соғысы кезінде Поллит елге бес рет сапар шекті, әр сапарында республикалық жақтан қолдау көрсеткен Халықаралық бригадалардың құрамындағы британдық батальонға сөз сөйледі. Поллит халықаралық бригадаларға қосылуға ниет білдірген британдық еріктілердің өтінімдарын мақұлдау немесе қабылдамау мәселесінде де маңызды рөл атқарды. Осылайша, ол Джордж Оруэллдің өтінімін қабылдамады, оны саяси тұрғыдан сенімсіз деп есептеді. Сонымен қатар, Поллитке Испанияда қаза болған британдық коммунистердің отбасыларына көңіл айту хаттарын жазу міндеті жүктелді. 1937 жылдың тамызында Поллит британдық батальон басшылығы арасындағы тактикалық дауға, батальонмен бірге шайқасқан испан республикалық әскерлерінің сенімділігіне және басқа да мәселелерге араласты. Ол дауға қатысқан батальонның бес жетекші өкілін (Тэпселл, Каннингэм, Эйткен, Копман және Уильямс) Ұлыбританияға қайта шақыртты. Испандық республикалық күштері мен тактикасын сынаған Копман мен Тэпселлге Испанияға оралуға бұйрық берілді, ал Каннингэм, Уильямс және Эйткенге Ұлыбританияда қалуға бұйрық берілді.

Мәскеумен құпия байланыс және МИ5 бақылауы

1933 жылдан 1939 жылдың қарашасына дейін Поллитт КПГБ-ның "код сақтаушысы" ретінде Мәскеумен тікелей радиобайланыста болды. Ол КПГБ басшылығынан кеткеннен кейін байланыс үзілді, ал онымен байланыс үшін қолданылатын құпия код өзгертілді, бірақ 1941 жылы ол қайта орнатылды. 1931 жылдан бастап МИ5 агенты Ольга Грей партияға еніп, біраз уақыт Поллиттің жеке хатшысы болды. Операция MASK (1934–1937) кезінде Джон Тилтман және оның Үкіметтік код және шифрлау мектебіндегі әріптестері кодты бұзып, Мәскеу мен оның кейбір шетелдік партиялары, мысалы, КПГБ арасындағы радиохабарларды дешифрледі. Олар Коминтерннің Коммунистік партия мен Поллитті тығыз бақылауда ұстағанын, сондай-ақ КПГБ-ның Мәскеуден алған айтарлықтай қаржылық көмегін көрсетті. Политтке басқа тапсырмалардың ішінде Сталиннің тазарту науқаны туралы ақпараттарды жоққа шығару тапсырылды. Кейбір хабарламалар кодтық есімдерге, ал басқалары Поллиттің өзіне жіберілді. Мәскеуге хабарлағанда Поллитт КСРО-дан көбірек қаржы сұрап отырды. 1936 жылғы шифрланған бір нұсқаулықта Политтке нацистер тұтқындаған, кейіннен Заксенхаузен концлагерінде қайтыс болған неміс коммунистік көшбасшысы Эрнст Тельманның жағдайын жариялауға кеңес берілді. Политт британдық мемлекет қайраткерлерін Тельманды қолдап, ашық мәлімдеме жасауға көндіруде "қиындықтар" бар екенін, бірақ олар Лондондағы неміс шенеуніктерімен жеке сөйлесетіндерін уәде еткенін айтты. Ең қызықты хабарламаларының бірінде Политт (1936) кеңес байланыс адамына Францияға француз коммунистік партиясының кандидаттары үшін сайлау кампаниясына қатысу үшін барғанын хабарлады. "Үлкен қиындықтармен Парижге сайлау кампаниясында сөйлеу үшін бардым". Политт "екі күн бойы отырып, жолдастар маған сөйлеуге рұқсат бермеді. Парижде маған жасалған мұндай қарым-қатынас – қорқынышты" деп шағымданды. Политт сондай-ақ Грейге, оның әлеуметтік тегі оны мұхиттан жүретін кемеде CPGB-ның басым көпшілігі жұмысшы табынан гөрі көзге түспейтін ететінін ескере отырып, Үндістандағы байланыс адамына ақша, нұсқаулар мен сауалнама жеткізуді тапсырды. Бұл тапсырманың салдарынан Грей Политттің хатшысы лауазымынан кетті, бірақ Перси Глэдингпен байланысын сақтап, 1937 жылы Глэдингтің тыңшылық қылғанына дәлел ұсынды, нәтижесінде ол сотталды. Гарри Политтті қоса алғанда, CPGB мүшелері 1930, 40 және 50 жылдары британдық қауіпсіздік қызметтерінің үнемі бақылауында болды. Олардың 1942 жылы Кинг-стриттегі кеңселеріне тыңдау құрылғысын орнату да қарастырылды.

From 1933 until November 1939, Pollitt was in direct radio contact with Moscow as the CPGB's "code holder". Contact ceased when he resigned as leader of the CPGB, and the secret code used to communicate with him was changed, though it was re established in 1941. From 1931, Olga Gray, an MI5 agent, infiltrated the party, and was for a time Pollitt's personal secretary. In Operation MASK (1934–1937), John Tiltman and his colleagues of the Government Code and Cypher School were able to crack the code and decrypt radio messages between Moscow and some of its foreign parties, such as the CPGB. They revealed the Comintern's close supervision of the Communist Party and Pollitt, as well as the substantial financial support the CPGB received from Moscow. Among other things, Pollitt was instructed to refute news leaks about a Stalinist purge. Some messages were addressed to code names, while others were signed by Pollitt himself. In his transmissions to Moscow, Pollitt regularly pleaded for more funding from the Soviet Union. One 1936 coded instruction advised Pollitt to publicise the plight of Ernst Thälmann, a German Communist leader who had been arrested by the Nazis and who later died at Sachsenhausen concentration camp. Pollitt replied that he was "having difficulties" getting British statesmen to make public declarations supporting Thälmann but that they promised they would speak privately with German officials in London. In one of the more amusing dispatches, Pollitt (1936) informed his Soviet contact about a recent visit to France to make campaign appearances for candidates from the French Communist Party. "At great inconvenience went to Paris to speak in the election campaign". Pollitt went on to complain that he "kept sitting two days and comrades refused to allow me to speak. Such treatment as I received in Paris is a scandal." Pollitt also tasked Gray, whose class background would make her less conspicuous aboard an ocean liner than the CPGB's mostly working class membership, with delivering money, instructions, and a questionnaire to a contact in India. The strain of this mission caused Gray to resign as Pollitt's secretary, though she remained in touch with Percy Glading, and in 1937 provided evidence that led to the conviction of Glading on spying charges. CPGB members, including Harry Pollitt, were the subject of continual monitoring efforts by the British security services throughout the 1930s, '40s, and '50s. These included the planting of a listening device in their King Street offices in 1942.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйек айының басында Ұлыбритания мен нацистік Германия арасындағы соғыс басталғанда, Молотов-Риббентроп келісімін қабылдамағанына қарамастан, Поллит британдықтардың нацистік Германияға қарсы соғыс жариялауын құптады. Ол "Гитлердің әскери жеңілісі мен Чемберленнің саяси жеңілісі" туралы "Соғысты қалай жеңу керек" деген кітапшасында "екі майданға арналған күресті" шақырып, ресми түрде қарулануға да күмәнді қарады. Бірақ бұл 14 қыркүйекте Мәскеуден алынған Коминтерн саясатына қайшы болды, ал 24 қыркүйекте КПГБ Коминтерн өкілі бұл саясатты қайталады (Раджани Палме Датт, оның орнын бас хатшы болып алғаннан кейін, оны ескерткендей), ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1939 жылдың қарашасында Поллит бұрынғы соғысты қолдаушы ұстанымын жоққа шығарып, соғысты қолдауымен "сынып жауының қолына түскенін" мәлімдеді. 1940-1941 жылдары Мәскеудің нұсқауы бойынша партия "революциялық жеңілісшілдік" саясатын ұстанды. Бұл стратегия коммунистік партияның мақсаттарын нацистік Германияға қарсы соғыста Ұлыбританияның жеңілісін тездету арқылы жылдамдатуға болатынын болжады. Политт Чемберлен үкіметінің соғыс саясатын сынға алып, оларды "Гитлер фашизміне" қарсы соғысты "жұмыскерлерге сол фашизмнің кейбір аспектілерін таңу" үшін пайдалануды көздеп отыр деп сипаттады. 1939-41 жылдары КПГБ-ның соғысқа қарсы ұстанымын кейіннен Дж. С. Миддлтон, КПГБ-ның Мәскеуден тәуелсіздігінің жоқтығы ретінде, Гарри Поллитттің КПГБ-ны Еңбек партиясына қосу туралы өтінішін қабылдамау себебі ретінде келтірді. Георгий Димитровтің Мәскеудегі нұсқауы бойынша Поллиттті алты мүшелік саяси бюрода қалдырды. 1941 жылы Германия Кеңес Одағына басып кіргеннен кейін, ол қайтадан Мәскеуден алынған нұсқауларға жауап ретінде КПГБ басшысы болып қайта тағайындалды. Мәскеу сондай-ақ Датттың Черчилль үкіметін сынға алып, соғысты социализм үшін күрес деп сипаттаған бұрынғы ұстанымын өзгертті, оның орнына Поллиттің Черчилль үкіметін толық қолдау және антисоциалистік пікірді қоздырмау ұстанымын қолдады. Дегенмен, Димитров Поллиттің сенімділігіне күмән келтірді және 1942 жылы ол Поллиттің "көрнекі мінез-құлқы" деп санайтын нәрсеге күмән келтірді, британдық қауіпсіздік қызметтерінің CPGB-ге енуіне жол бергенін, ол Поллиттің мұны "қасақана" істеп жатқанын немесе "ағылшын барлау қызметі оның қырағылықсыздығын пайдаланып отырғанын" білмейді. Барбаросса операциясынан кейін Гарри Поллитт Батыс одақтастарының нацистік Германияға қарсы Еуропадағы екінші майданды ашуын қатты қолдады. Политт сонымен қатар Жавахарлал Неруді соғыстың ұзақтығы үшін Үндістанның тәуелсіздігі туралы талаптарын өлшеуге шақырды. Соғыс кезінде ереуілге шақыру ұсынылғанда, Поллитт оған қарсы болды, өйткені ол соғыс күш-жігеріне зиян келтіреді. Политттің Барбаросса операциясынан кейін CPGB шақырған сайлауға қатысты үндеуін құрметтеу CPGB-нің сайлау кезінде консервативті кандидаттарға қолдау көрсетуіне әкелді. Коммунистік партияның Коминтернге мүшелігі Еңбек партиясына мүшелікке кедергі болғандықтан, Поллит Коминтерннің 1943 жылдың мамырында таралуынан пайдаланып, Еңбек партиясына мүшелікке қайтадан өтініш берді. Алайда, бұл ұсынысты лейбористік партияның орталық комитеті тағы да қабылдамады, ол тағы да КПГБ-ның нацистік Германияға қарсы соғысқа қарсылық білдіргенін атап өтті. 1948 жылы Поллитт Маршалл жоспарын соғыс жоспары деп айыптап, сол кездегі Сыртқы істер министрі Эрнест Бевинді Маршалл жоспары туралы келіссөздерді және Бевиннің саясатының экономикалық әсерін әдейі ұзарту деп сипаттағандықтан жұмыстан босатуға шақырды. 1951 жылы КПГБ "Советтік Ұлыбритания үшін" партиялық бағдарламасын алмастырып, "Британияның социализмге жолы" партиялық бағдарламасын қабылдады. Политт қолдаған бағдарлама КПГБ-ны Мәскеуден тәуелсіздікке және билікке конституциялық немесе парламенттік (революциялық емес) жолға баруға міндеттеді. Сонымен қатар, ол КПГБ партияның ішкі демократиясы арқылы шешім қабылдауға бел буғанын мәлімдеді. Осы міндеттемелерге қарамастан, бағдарламаны Поллитке Сталин Кремльдегі құпия кездесулер сериясында жеке диктант етті. Сталин қайтыс болғаннан кейін Поллит оны "заманымыздың ең ұлы адамы" деп атап өтті. Ол былай деп жалғастырды: "Адамзаттың тарихында бұрын-соңды мұндай қайғы-қасірет көрген емеспін" және дүниедегі адамдар "өз көздері жасқа толып, қатты қайғырып, оған жоқтау айтты". Политт Сталиннің жерлеу рәсіміне қатысқан құрмет сақшыларының бірі болды. Никита Хрущевтің келуі КПГБ үшін мәселе тудырды. КПГБ Мәскеудің Югославиядағы Титоның бейтарап үкіметіне шабуыл жасау саясатын ұстанды, бірақ Хрущев 1955 жылы Белградқа келгенде КПГБ бұл шабуылдардан бас тартуға мәжбүр болды. Политт тағы бір дағдарысқа тап болды, Хрущев 1956 жылғы құпия сөйлеуінде Сталиннің мұрасын сынағанда. Политттің ұялуы оның бұл сөйлеу өткен партия съезінде Мәскеуде болғандығымен күшейді, бірақ басқа шетелдік делегаттармен бірге оны өткізген сессиядан шеттетілді. Соңғы жылдары денсаулығы нашарлаған Политт 1956 жылдың мамырында бас хатшылықтан кетіп, Джон Голлан оның орнын басты, ал ол КПГБ төрағасы болып тағайындалды. Хрущевтің Сталинды айыптауы ресми түрде келесі айда жарияланғанда, Политт өзі "кері қайтуға және оннан артық жыл бойы ең жоғары бағалаған адамды қаралауға тым ескімін" деді. Политт өзінің тұрғын бөлмесінде ілінген Сталиннің суретін алып тастаудан бас тартты, "Мен өлгенше сол жерде тұрады" деді. Дорис Лессинг және Э. П. Томпсон сияқты партияның көптеген зиялылары мен көптеген қатарлы мүшелері партиядан кетті. Басқалары, мысалы Эрик Хобсбаум, оны реформалауға тырысу үшін партияда қалуды таңдады. 1959 жылы британдық коммунист журналисі Алан Виннингтон (Политт КПГБ-ға қабылдаған) қытай саясатына көңілі толып, Политт оны Қытайдан Шығыс Германияға сапар шегуіне көмектесті, онда Виннингтон өмірінің соңына дейін автор және актер болып жұмыс істеді. Виннингтон өте риза болды және Политттің қайтысынан кейін оны "мен таныған ең ұлы ағылшын" деп сипаттады.

With the outbreak of war between the UK and Nazi Germany in early September 1939, despite the Molotov–Ribbentrop pact, Pollitt welcomed the British declaration of war on Nazi Germany, calling for a "struggle on two fronts", involving the "military defeat of Hitler and the political defeat of Chamberlain" in his pamphlet How To Win The War, which was also ambivalent about rearmament. When this turned out to be contrary to the Comintern line received from Moscow on 14 September, and reiterated by the CPGB's Comintern representative on 24 September (as Rajani Palme Dutt, who succeeded him as General Secretary, had warned him it would be), he was forced to resign. By November 1939, Pollitt had disavowed his previous pro war position, saying that by supporting the war he had "played into the hands of the class enemy". During 1940–41, under instructions from Moscow, the party followed a policy of "revolutionary defeatism". This was a strategy that assumed that the goals of the Communist Party could be accelerated by quickening the defeat of Britain in the war against Nazi Germany. Pollitt criticised the war policies of the Chamberlain government, describing them as seeking to exploit the war against "Hitler's fascism" to "impose certain aspects of that same fascism on the workers". The anti war position of the CPGB during 1939 41 was later cited by J. S. Middleton, along with the CPGB's perceived lack of independence from Moscow, as a reason for refusing Harry Pollitt's application to affiliate the CPGB with the Labour Party. On instructions from Georgi Dimitrov in Moscow, Pollitt was retained in a six member political bureau after his removal. He was reinstated as the leader of the CPGB after Germany invaded the Soviet Union in 1941, again in response to instructions received from Moscow. Moscow also overturned Dutt's previous position of criticising the Churchill government and characterising the war as a struggle for socialism, instead endorsing Pollitt's position of offering full support to the Churchill government and avoiding inflaming anti socialist opinion. Dimitrov, however, had doubts about Pollitt's reliability, and in 1942 questioned what he saw as Pollitt's "strange behaviour" in allowing what he believed to be the penetration of the CPGB by the British security services, saying that he did not know whether Pollitt was doing this "deliberately" or if "English intelligence is taking advantage of his lack of vigilance". After Operation Barbarossa, Harry Pollitt became a strong supporter of the opening of a second front in Europe against Nazi Germany by the Western Allies. Pollitt also urged Jawaharlal Nehru to moderate his demands for Indian independence for the duration of the war. When strike action was proposed during the war, Pollitt was opposed to it as it would damage the war effort. Pollitt's respect for an electoral truce called by the CPGB after Operation Barbarossa led to instances of CPGB campaigning in favour of Conservative candidates in wartime by elections. As the CPGB's membership of the Comintern had been a barrier to affiliation with the Labour Party, Pollitt took the opportunity given by the dissolution of the Comintern in May 1943 to apply again to affiliate with the Labour Party. However, this was again rejected by Labour's central committee, who again cited the CPGB's previous opposition to the war against Nazi Germany. During 1948 Pollitt also condemned the Marshall Plan, calling it a war plan, and called for Ernest Bevin, the then Foreign Secretary, to be fired over what he described as the deliberate prolongation of the talks on the Marshall Plan and the economic impact of Bevin's policies. In 1951 the CPGB adopted The British Road To Socialism as their party programme, replacing For Soviet Britain. The programme, which was championed by Pollitt, committed the CPGB to independence from Moscow, and a constitutional or parliamentary (as opposed to revolutionary) path to power. Additionally, it stated that the CPGB was committed to decision making through internal party democracy. In spite of these commitments, the programme had actually been personally dictated to Pollitt by Stalin in a series of secret meetings in the Kremlin. On the death of Stalin, Pollitt wrote that he had been "the greatest man of our time". He went on to say that "[n]ever before in the history of humanity ha[d] there been such universal grief" as the people of the world "mourned him with tears in their eyes and with deep uncontrollable sorrow". Pollitt was also a member of the guard of honour at Stalin's funeral. The advent of Nikita Khrushchev presented the CPGB with problems. The CPGB had followed the Moscow line to attack Tito's neutralist government in Yugoslavia; however, when Khrushchev visited Belgrade in 1955, the CPGB was forced to recant these attacks. Pollitt faced another crisis when Khrushchev, in his 1956 Secret Speech, attacked the legacy of Stalin. Pollitt's embarrassment was heightened by the fact that he had been present in Moscow for the party congress at which the speech took place, but along with the other foreign delegates had been excluded from the session at which it had been given. Pollitt, suffering from worsening health in his final years, resigned as General Secretary in May 1956, with John Gollan succeeding him, and was appointed CP Chairman. When Khruschev's denunciation of Stalin was formally made public the following month, Pollitt stated that he was "too old to go into reverse and denigrate a man he had admired above all others for more than a quarter of a century". Pollitt also refused to take down a portrait of Stalin that hung in his living room, saying that "He's staying there as long as I'm alive". Most of the party's intellectual figures, including Doris Lessing and E. P. Thompson, and many ordinary members resigned. Others, for example Eric Hobsbawm, chose to stay in the party to try to reform it. In 1959, when British communist journalist Alan Winnington (whom Pollitt had recruited to the CPGB) became disillusioned with Chinese politics, Pollitt arranged for him to travel from China to East Germany, where Winnington spent the remainder of his life as an author and film actor. Winnington was extremely grateful, and after Pollitt's death he described him as "the greatest Englishman I have known."

Сайлау рекорды

Политт бірнеше парламенттік сайлауға қатысып, бірақ ешқайсысында жеңіске жете алмады. Оның алғашқы сайлауға қатысуы 1929 жылы Дарем, Сихем сайлау округінде болды, онда ол 1431 дауыс алды (жалпы дауыс санының 2,9%). Содан кейін 1930 жылы Лондоның Шығыс соңындағы Степни, Уайтчепел және Сент-Джордж сайлау округінде бақ сынап, 2106 дауыс (дауыстардың 9,6%) жинады. 1931 жылы ол сол округте қайтадан сайлауға түсіп, 2658 дауыс (дауыстардың 11,2%) алды. 1933 жылы Дербишир, Клей-Кросс сайлау округінде үміткер ретінде 3434 дауыс (дауыстардың 10,6%) алды. 1940 жылы Уэст-Хэмнің Сильвертаун бөлігінде өткен қосымша сайлауда ол Лейбористтік партия өкіліне қарағанда 966 дауыс (дауыстардың 6,2%) ғана алды, ал Лейбористтік партия өкілі 14343 дауыс жинады. Ол Оңтүстік Уэльстегі Ронда-Ист сайлау округінде CPGB кандидаттығынан үш рет сайлауға түсті. 1935 жылы ол Лейбористтік партия өкіліне 8433 дауыс айырмасымен 61,8%-ға 38,2% есебімен жеңілді. 1945 жылғы жалпы сайлауда ол Лейбористтік партия өкілінен оқшау жеңіліп, 15761 дауыс (дауыстардың 45,5%) алды, ал Лейбористтік партия өкілі 16733 дауыс (дауыстардың 48,4%) жинады. 1950 жылы ол ауыр жеңіліске ұшырады, Лейбористтік партия өкілі 26645 дауыс (дауыстардың 75,9%) алғанмен, ол тек 4463 дауыс (дауыстардың 12,7%) ғана жинады.

Өлім және мұра

Көп жылдар бойы денсаулығы нашарлағаннан кейін, Политт 1960 жылғы 27 маусымда Австралиядағы сөйлеу сапарынан SS Orion кемесімен оралғанда, 69 жасында миға қан құйылудан қайтыс болды. Кеме Аделаидадан Фримантелге жол тартқанда, таңғы сағат 2-де Политт инсульт алды. Ол 9 шілдеде Голдерс-Гринде кремацияланды, одан соң әйелі және екі баласы – Брайан мен Джин қалды. 1971 жылы кеңестік, шығыс германиялық Type 17 сауда кемесі Политт есімімен аталып, 1996 жылы «Натали» деп қайта аталды және келесі жылы жаратылды. 1995 жылғы 22 наурызда Темсайд қаласының мэрі Дройлсден кітапханасының алдында Политтты еске алуға арналған тақтаны ашты. Ол сондай-ақ «Гарри Политтің балладасы» әнінде еске алынады, ол өмірінде жазылғандықтан, оның өлімін дұрыс сипаттамайды. Американдық фолк-тобы The Limeliters әнді 1961 жылғы «The Slightly Fabulous Limeliters» альбомына қосты. Ән 1972 жылғы сәуірдегі КПГБ-ның ресми журналы «Марксизм бүгін» басылымында «қорқынышты» және «Гарри Политт есіміне жасалған ең төменсіз қорлауларға толы» деп қатты сынға ұшырады.