Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бетти Бутройд, Баронесса Бутройд, (8 қазан 1929 – 26 ақпан 2023) – британдық саясаткер, 1973 жылдан 2000 жылға дейін Батыс Бромвич және Батыс Бромвич Батыс округінің депутаты болды. Еңбек партиясының мүшесі, ол 1992 жылдан 2000 жылға дейін Парламент палатасының спикері қызметін атқарды. Бұрын 1987 жылдан 1992 жылға дейін спикердің орынбасары болған. Спикер қызметін атқарған алғашқы және бүгінгі күнге дейін жалғыз әйел.
British politician (1929–2023)
Betty Boothroyd, Baroness Boothroyd, (8 October 1929 – 26 February 2023) was a British politician who served as a member of Parliament (MP) for West Bromwich and West Bromwich West from 1973 to 2000. A member of the Labour Party, she served as Speaker of the House of Commons from 1992 to 2000. She was previously a Deputy Speaker from 1987 to 1992. She was the first and to date only woman to serve as Speaker.
Ерте өмір
Бутройд 1929 жылы Йоркширдегі Дьюсбери қаласында Бен Арчибальд Бутройдтың (1886–1948) және оның екінші әйелі Мэридің (қызметтегі тегі Баттерфилд, 1901–1982) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Екеуі де тоқыма жұмысшылары болған. Ол кеңес мектептерінде білім алып, кейін Деусбери сауда және өнер колледжінде (қазіргі Кёрклис колледжі) оқыды. 1946 жылдан 1952 жылға дейін ол «Тиллер қыздары» би тобының мүшесі ретінде биші болып жұмыс істеді және қысқа мерзімге Лондон Палладиомында өнер көрсетті. Аяғына жұққан инфекция оның би мансабын тоқтатты, содан кейін ол саясатқа қадам басты, бұл сол кезде ерекше жағдай еді, себебі саяси аренада ерлер үстемдік құрды және көбінесе аристократтар басым болды. 1950 жылдардың ортасы мен соңында Бутройд Лейборист партиясының депутаттары Барбара Касл мен Джеффри де Фрейтастың хатшысы болып жұмыс істеді. 1960 жылы ол Кеннедидің сайлау кампаниясын көру үшін АҚШ-қа сапар шекті. Кейіннен ол 1960-1962 жылдар аралығында Вашингтонда американдық конгрессмен Сильвио Контенің заңнамалық жәрдемшісі болып жұмыс істеді. Лондонға оралғаннан кейін ол түрлі аға лейборист саясаткерлеріне, соның ішінде Сыртқы істер министрінің орынбасары Гарри Уолстонға хатшы және саяси көмекші ретінде қызметін жалғастырды. 1965 жылы ол Гиббс Грин округінде Хаммерсмит кенттік кеңесіне сайланды және 1968 жылға дейін осы лауазымда қалды.
Boothroyd was born in Dewsbury, Yorkshire, in 1929, as the only child of Ben Archibald Boothroyd (1886–1948) and his second wife Mary (née Butterfield, 1901–1982), both textile workers. She was educated at council schools and went on to study at Dewsbury College of Commerce and Art (now Kirklees College). From 1946 to 1952, she worked as a dancer, as a member of the Tiller Girls dancing troupe, briefly appearing at the London Palladium. A foot infection brought an end to her dancing career and she entered politics, something then unusual, as the political world was heavily male dominated and mostly aristocratic. During the mid to late 1950s, Boothroyd worked as secretary to Labour MPs Barbara Castle and Geoffrey de Freitas. In 1960, she travelled to the United States to see the Kennedy campaign. She subsequently worked in Washington, DC as a legislative assistant to American Congressman Silvio Conte, between 1960 and 1962. When she returned to London, she resumed her work as a secretary and political assistant to various senior Labour politicians including Under Secretary of State for Foreign Affairs Harry Walston. In 1965, she was elected to a seat on Hammersmith Borough Council, in Gibbs Green ward, where she remained until 1968.
Парламент мүшесі
Еңбек партиясынан Бутройд бірнеше округке үміткер болды – 1957 жылы Лестер Оңтүстік-Шығысы, 1959 жылы Питерборо, 1968 жылы Нельсон және Колн, 1970 жылы Россендейл округтеріне. 1973 жылы қосымша сайлауда Батыс Бромвичтен Парламент мүшесі (депутат) болып сайланды. Ол бұл округті 27 жыл бойы өкілдік етті. 1974 жылы Бутройд үкіметтің парламенттік мәзіліміне ( whips) көмекшісі болып тағайындалды. 1975 жылы ол сол кездегі Еуропалық экономикалық қауымдастығының (ЕЭҚ) үкімет тағайындаған мүшесі болды және 1977 жылы қызметтен босатылды. 1979 жылы ол Сыртқы істер жөніндегі комитетке, 1981 жылға дейін, ал спикердің төрағалар тобына 2000 жылдың 1 қаңтарына дейін мүше болды. Ол 1981 жылдан 1987 жылға дейін Еңбек партиясының Ұлттық атқару комитетінің (ҰАК) мүшесі болды.
Running for the Labour Party, Boothroyd contested several seats – Leicester South East in 1957, Peterborough in 1959, Nelson and Colne in 1968, and Rossendale in 1970 – before being elected Member of Parliament (MP) for West Bromwich in a by election in 1973. She represented the constituency for 27 years. In 1974, Boothroyd was appointed an assistant Government Whip. In 1975, she became a Government appointed member of the then European Common Assembly (ECSC) until she was discharged in 1977. In 1979, she became a member of the Select committee on Foreign Affairs, until 1981, and of the Speaker's Panel of Chairmen, until 1 January 2000. She was a member of the Labour Party National Executive Committee (NEC) from 1981 to 1987,
Спикердің орынбасары және Спикер
1987 жылғы жалпы сайлаудан кейін Бутройд Бернард Уэзерилл спикерінің орынбасары болды. Ол Ұлыбритания тарихында Бетти Харви Андерсоннан кейін екінші әйел вице-спикер болды. 1992 жылы спикер болып сайланып, осы лауазымды алғаш рет атқаратын әйел атанды. Бутройд спикердің дәстүрлі парик киюі керек пе, жоқ па деген пікірталас болды. Ол оны киюден бас тартты, бірақ кейінгі спикерлердің парик киюін немесе кимеуін өздері шеше алатынын айтты; содан бері ешкім оны киген жоқ. Спикер ретінде оған қалай жүгіну керек деген мәселе туғанда Бутройд: «Мадам деп атаңыздар» деді. 1993 жылы Үкімет Маастрихт шартының әлеуметтік бөлігіне қатысты дауыс беруде жеңіске жетті, себебі оның шешуші дауысы (спикер Денисон ережесіне сәйкес) қолданылды. Кейін бұл дауыс қажет болмағандығы анықталды, өйткені дауыстар дұрыс есептелмеген, ал Үкімет бір дауыспен жеңіске жеткен. Ол жастарды саясатқа қызықтыруға тырысты және 1990 жылдары BBC-нің сенбі күнгі таңертеңгі балалар бағдарламасы Live & Kicking-ке арнайы қонақ ретінде қатысты. Оның әр аптадағы Премьер-министрлік сағаттарын аяқтағанда айтатын сөздері «Уақыт бітті!» болды. Ол 2000 жылдың 23 қазанында спикер қызметінен және депутаттық өкілдіктен кетті.
Following the 1987 general election Boothroyd became a Deputy Speaker to the Speaker Bernard Weatherill. She was the second female Deputy Speaker in British history after Betty Harvie Anderson. In 1992 she was elected Speaker, becoming the first woman to hold the position. There was debate about whether Boothroyd should wear the traditional Speaker's Wig. She chose not to but stated that any subsequent Speakers would be free to choose to wear the wig or not; none have since done so. In answer to the debate as to how she should be addressed as Speaker, Boothroyd said: "Call me Madam". In 1993, the Government won a vote on the Social Chapter of the Maastricht Treaty due to her casting vote (exercised in accordance with Speaker Denison's rule). It was subsequently discovered that her casting vote had not been required, as the votes had been miscounted, and the Government had won by one vote. She was keen to get young people interested in politics, and in the 1990s appeared as a special guest on the BBC's Saturday morning children's programme Live & Kicking. Her signature catchphrase in closing Prime Minister's Questions each week was "Time's up!" She stepped down as Speaker and resigned as an MP on 23 October 2000.
Өмір бойына қадір-қасиетке ие болу және кейінгі қызметі
Бутройд 1993 жылы Лондон қала университетінің азаматтық құқық бойынша құрметті докторы (Hon DCL) атағымен марапатталды. Ол 1994 жылдан 2006 жылдың қазанына дейін Ашық университетінің канцлері болды және жеке құжаттарының бір бөлігін университет мұрағатына тапсырды. 1995 жылдың наурыз айында Ашық университетінен университет докторы (DUniv) құрметті дәрежесін алды. 1999 жылы Оксфордтың Сент-Хью колледжінің құрметті мүшесі аталды. Бутройдтың екі портреті 1994 және 1999 жылдардан бастап парламенттік өнер жинағының құрамына енді. 2001 жылдың 15 қаңтарында ол өмір бойына граф титулы алды, Батыс Мидлендс графтығындағы Сэндвеллдің Бароншасы Бутройд атағын иеленді. Оның автобиографиясы сол жылы жарық көрді. 2005 жылдың сәуір айында ол Королеваның жеке сыйлығы – Ардагерлік орденімен (OM) марапатталды. Бутройд 2009 жылы Жарық және жарықтандыру қоғамының құрметті мүшесі (Hon. FSLL) болып тағайындалды, сондай-ақ Оксфордтың Сент-Хью колледжі мен Кембридждің Сент-Эдмунд колледжінің құрметті мүшесі аталды. Ол Шығыс Лондонның Дагенхэм қаласындағы Джо Ричардсон атындағы қоғамдық мектебінің меценаты және NBFA қарттарға көмектесу қорының президенті болды. Бір кезде Индустрия және Парламент қорының вице-президенті қызметін атқарды. 2011 жылдың қаңтар айында Бутройд вице-премьер Ник Клеггтің Жоғарғы палатаның кейбір мүшелерін тікелей сайлау жоспары Британияны конституциялық дағдарысқа ұшыратуы мүмкін екенін айтты: «Бұл ойсыз қиратушылық. Бұл дұрыс ойластырылмаған жойылу». Ол сайланған Лордтар Палатасымен бәсекелесіп, екеуі арасында билік үшін күрес тууы мүмкін деп алаңдады.
Boothroyd was awarded an Honorary Doctor of Civil Law (Hon DCL) by the City University London in 1993. She was chancellor of the Open University from 1994 until October 2006 and donated some of her personal papers to the University's archives. In March 1995, she was awarded an honorary degree from the Open University as Doctor of the University (DUniv). In 1999 she was made an Honorary Fellow of St Hugh's College, Oxford. Two portraits of Boothroyd have been part of the parliamentary art collection since 1994 and 1999, respectively. On 15 January 2001, she was created a life peer, taking as her title Baroness Boothroyd of Sandwell in the County of West Midlands. Her autobiography was published in the same year. In April 2005, she was appointed to the Order of Merit (OM), an honour in the personal gift of the Queen. Boothroyd was made an Honorary Fellow of the Society of Light and Lighting (Hon. FSLL) in 2009, and she was an Honorary Fellow of St Hugh's College, Oxford, and of St Edmund's College, Cambridge. She was Patron of the Jo Richardson Community School in Dagenham, East London, and President of NBFA Assisting the Elderly. She was, for a period, Vice President of the Industry and Parliament Trust. In January 2011, Boothroyd posited that Deputy Prime Minister Nick Clegg's plans for some members of the upper house to be directly elected could leave Britain in constitutional disarray: "It is wantonly destructive. It is destruction that hasn't been thought through properly." She was concerned that an elected Lords would rival the Commons, risking power struggles between the two.
Жеке өмір және өлім
Бутройд үйленбеген және балалары болған емес. 60 жасында Кипрде демалыста болғанда параглайдингпен айналыса бастады. Ол бұл хоббиді "әдемі де тыныш" және "қуаттандыратын" деп сипаттады. 1995 жылдың сәуір айында Мароккода демалып жүргенде Бутройд Атлас тауларында 20 жылдың ішіндегі ең ірі дауылға тап болды. Оның көлігі тау көшкінінен тоқтады; ол және бір топ туристер тоғыз сағат бойы лай мен қиыршықтардың арасымен жүріп құтқарылды. Бутройд 2023 жылдың 26 ақпанында Кембридждегі Адденбрук ауруханасында 93 жасында дүние салды. Оның қазасын келесі күні Парламент спикері Линдсей Хойл хабарлады. Оның қосылу рәсімі 29 наурызда Кембриджширдегі Триплоу ауылындағы Сент-Джордж шіркеуінде өтті. Ол өмірінің соңғы жылдары осы ауылда тұрған болатын. Хойл, премьер-министр Риши Сунак және оппозиция жетекшісі Кир Стармер қатысушылардың арасында болды.
Boothroyd neither married nor had children. She took up paragliding while on holiday in Cyprus in her 60s. She described the hobby as both "lovely and peaceful" and "exhilarating". In April 1995, whilst on holiday in Morocco, Boothroyd became trapped in the Atlas Mountains in the country's biggest storm in 20 years. Her vehicle was immobilised by a landslide; she and a group of hikers walked through mud and rubble for nine hours before they were rescued. Boothroyd died at Addenbrooke's Hospital in Cambridge on 26 February 2023, at the age of 93. Her death was announced the following day by Lindsay Hoyle, Speaker of the House. Her funeral was held on 29 March at St George's Church, Thriplow, Cambridgeshire; she had lived in the village in her later years. Hoyle, Prime Minister Rishi Sunak, and Leader of the Opposition, Keir Starmer, were among those in attendance,