Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англияның әкімшісі және дипломаты (1935 жылы туған) британдық дипломат доктор Дэвид Уилсон.
Administrator and diplomat from England (born 1935)
the British diplomat Dr David Wilson
Дэвид Клайв Уилсон, Тиллёрн бароны Уилсон (14 ақпан 1935 жылы туған) – зейнеткер британдық әкімші, дипломат және синолог. Ол Гонконгтың соңғы бас қолбасшысы және 27-ші губернаторы (1987–1992 жылдары). 2010 және 2011 жылдары Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясында британ монархының өкілі ретінде қызмет атқарды. Крис Паттенмен бірге Гонконгтың екі тірі бұрынғы губернаторының бірі. 28 жылдан астам кроссбенкер ретінде қызмет еткеннен кейін 2021 жылдың 12 ақпанында Лордтар палатасынан зейнеткерлікке шықты. Оксфорд университетінің Тринити колледжінде, Гленэльмондта және Кебл колледжінде (1955–58, Магистр), сондай-ақ Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулері мектебінде (қазіргі Қытай тарихы бойынша докторлық диссертация, 1973) білім алған. 1960–1962 жылдары Гонконг университетінде қытай тілін оқыды, кейін Пекиндегі британдық миссияда қызмет етті. Мандарин тілін еркін меңгерген, кантон тілінің негізгі деңгейін игерген және 30 жылдық дипломаттық қызметінің 10 жылын Қытайда өткізді. Уилсон 1992 жылдың маусым айында губернатор ретіндегі бес жылдық мерзімі аяқталғаннан кейін Гонконгты тастап кетті. Зейнеткерлікке шыққанға дейін Гонконг халқының тікелей сайлауымен Заң шығарушы кеңестің он сегіз депутатын сайлауға мүмкіндік беретін саяси реформаларды бастады. Уилсонның орнын сол кездегі британ премьер-министрі Джон Мейджордың консервативті одақтасы болған Крис Паттен басты, ол Консервативті партияның төрағасы болды және жалпы сайлауда жеңіліске ұшыраған парламент мүшесі болған.
David Clive Wilson, Baron Wilson of Tillyorn, (, born 14 February 1935) is a retired British administrator, diplomat and Sinologist. He was the penultimate Commander in Chief and 27th Governor of Hong Kong (from 1987 to 1992). He served as Lord High Commissioner to the General Assembly of the Church of Scotland, the British Monarch's representative to the Assembly, in 2010 and 2011. He is also one of the two living former governors of Hong Kong with Chris Patten. He retired from the House of Lords on 12 February 2021 after sitting as a crossbencher for over 28 years. and was educated at Trinity College, Glenalmond, and Keble College, Oxford (1955–58, Master of Arts), and the School of Oriental and African Studies, University of London (PhD in contemporary Chinese history, 1973). He studied Chinese at the University of Hong Kong from 1960 to 1962 and then served in the British Mission in Beijing. He is fluent in Mandarin and has mastered basic Cantonese and spent 10 of his 30 years as a diplomat in China. Wilson left Hong Kong in June 1992 following the completion of his five year term as governor. Before his retirement Wilson embarked on political reforms that paved the way for eighteen legislators of the Legislative Council to be directly elected by the people of Hong Kong. Wilson was succeeded by Chris Patten, who was then British Prime Minister John Major's Conservative ally, and had risen to become Chairman of the Conservative Party, and a former Member of the Parliament who was recently defeated in the general election before was being appointed.
Қытай тіліндегі атауы
Уилсон Гонконг университетінде мандарин қытай тілін оқыған кезде, оған қытайша Вэй Дэвэй немесе Нгай Так Нгай деген есім берілді; "Вэй" - "Уилсонның" қысқартылған түрі, ал "Дэвэй" - Дэвидтің қытайша транслитерациясы. Бірақ ол Гонконгқа Гонконг губернаторы лауазымын атқару үшін келгенде, оның бұрынғы есімінің кантон диалектіндегі айтылуының нақты атына ешқандай ұқсастығы жоқ екені анықталды. The New York Times газетінің журналисі Николас Кристоф Уилсонның бұрынғы қытайша есімінің "қауіпті екіжүзділікке" (偽得危) тым ұқсайтынын мәлімдеді. Кристоф сондай-ақ, тегі мен үшінші иероглифтің әрқайсысын "1800 әйел рухы" (千八女鬼) деген мағына беретін бөліктерге талдауға болатынын атап өтті.
When Wilson studied Mandarin Chinese at The University of Hong Kong, he was given the Chinese name Wei Dewei or Ngai Tak Ngai ; "Wei" was short for "Wilson", while "Dewei" is a Chinese transliteration of David. However, when he arrived in Hong Kong to take up the position of Governor of Hong Kong, it was noted that the Cantonese pronunciation of his earlier name sounded almost nothing like his actual name. Nicholas Kristof of The New York Times commented that Wilson's previous Chinese name sounded too much like "hypocrisy to the extent of danger" (偽得危). Kristof also noted that the surname and the third character can each be divided into components meaning "1,800 female ghosts" (千八女鬼).
Губернаторлықтан кейінгі кезең
1992 жылы губернаторлық қызметтен кейін және Тиллёрн бароны Вильсон, Кинкардин және Дисайд округінің Финзеан және Гонконгтағы Фанлинг титулымен өмірлік теңдікке көтерілгеннен кейін, Вильсон 1993 жылдан 2000 жылға дейін Перт, Шотландияда орналасқан Scottish Hydro Electric plc (кейіннен Шотландия және Оңтүстік Энергия) энергетикалық компаниясының төрағасы болды. Ол 1993 жылдан 2002 жылға дейін Британдық Кеңесінің (және оның Шотландия комитетінің төрағасы) мүшесі; 1993 жылдан 2002 жылға дейін Мартин Кьюри Пасифик Траст директоры және 2002 жылдан 2006 жылға дейін Шотландия Ұлттық музейлерінің қамқоршылар кеңесінің төрағасы болды. 1996 жылы ол Шотландия Корольдік географиялық қоғамының вице-президенті болып тағайындалды; ал 1997 жылдан 2013 жылға дейін Абердин университетінің канцлері болды, оның орнын Ротсей герцогинясы иеленді. Вильсон Ұлыбританияның Бутан қоғамының (1993–2008), Гонконг қоғамының (1994 жылдан бері) және Гонконг қауымдастығының (1994 жылдан бері) президенті болды. 2000 жылы Вильсон "Тисл" орденінің рыцары атанды. Ол 2002 жылдан 2008 жылға дейін Кембридж университетінің Питерхаус колледжінің магистрі қызметін атқарды. 2008 жылдың қазанынан 2011 жылдың қазанына дейін Эдинбург Корольдік қоғамының президенті болды, кейін оны сэр Джон Арбутнот алмастырды. 2010 жылдың қаңтарында ол Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясына 2010 жылға арналған Жоғарғы комиссар болып тағайындалды. Вильсон Парламент хатшысына 2021 жылдың 12 ақпанында Лордтар палатасының реформа туралы 2014 жылғы заңына сәйкес, Лордтар палатасынан зейнеткерлікке шығатынын хабарлады.
After his governorship and elevation to a life peerage with the title Baron Wilson of Tillyorn, of Finzean in the District of Kincardine and Deeside and of Fanling in Hong Kong in 1992, Wilson became the chairman of the energy company Scottish Hydro Electric plc. (later Scottish and Southern Energy) based in Perth, Scotland from 1993 to 2000. He was a member of the board of the British Council (and chairman of its Scottish Committee) from 1993 to 2002; a director of the Martin Currie Pacific Trust from 1993 to 2002 and Chairman of the Trustees of the National Museums of Scotland from 2002 to 2006. In 1996 he was appointed a vice president of the Royal Scottish Geographical Society; and he was the Chancellor of the University of Aberdeen from 1997 to 2013, succeeded by the Duchess of Rothesay. He was president of the Bhutan Society of the UK (1993–2008), the Hong Kong Society (1994– ) and the Hong Kong Association (1994– ). Wilson was made a Knight of the Thistle in 2000. He served as Master of Peterhouse, Cambridge from 2002 to 2008. He was President of the Royal Society of Edinburgh from October 2008 to October 2011, when he was succeeded by Sir John Arbuthnott. In January 2010 he was appointed Lord High Commissioner to the General Assembly of the Church of Scotland for 2010. Wilson informed the Clerk of the Parliaments that he would retire from the House of Lords on 12 February 2021 under the provisions of the House of Lords Reform Act 2014.
Оның есімімен аталған жерлер
Гонконгта солтүстіктен оңтүстікке қарай орналасқан он жаяу серуендеу бөлімінен тұратын 78 шақырымдық Уилсон жолы оның құрметіне аталған, сондай-ақ 1992 жылдың желтоқсанында Гонконгтың мұрасын сақтау мақсатында құрылған Лорд Уилсон мұрагерлік қоры (衛奕信勳爵文物信託) да оның есімімен байланысты.
The 78 kilometre Wilson Trail, containing ten hiking segments aligned north–south in Hong Kong, is named after him, as is the Lord Wilson Heritage Trust (衛奕信勳爵文物信託) established in December 1992 to preserve and conserve Hong Kong's heritage.
Жеке өмір
1967 жылы Уилсон Бернард Густав Александрдың қызы Наташа Хелен Мэри Александрға үйленді және олардың Питер мен Эндрю есімді екі ұлы бар.
Wilson married Natasha Helen Mary Alexander, daughter of Bernard Gustav Alexander, in 1967 and they have two sons, Peter and Andrew.
Көзқарастар
Уилсон 2014 жылғы Гонконг наразылықтары кезінде Гонконг полициясын қорғады, полицияның іс-қимылдары "көбінесе пропорционалды" болды деп мәлімдеді. 2019 жылғы Гонконг наразылықтары кезінде ол британ үкіметінің жағдайға араласуына қарсы болды және Лордтар палатасында сөйлеген сөзінде "біз Гонконг үкіметіне не істеу керектігін айтуға тырыса алмаймыз және тырыспауымыз керек" деді. Ол мұндай демонстрациялар "көптеген жақсы ниетті және өз болашағына алаңдаған жастармен" бейбіт түрде басталды деп санайды, бірақ зорлық-зомбылық күшейді; ол оқиға кезінде полицияның қатыгездігіне қанағаттандыру керек деп есептеді, бірақ "полиция апта сайын, демалыс сайын үлкен стресске ұшырағанын және олардың отбасыларына да қауіп төнгенін есімізде ұстаған жөн" деді. Уилсон демократия жақтастарынан жалпыға бірдей сайлау құқығы негізінде толық сайланған заң шығару органына көшуге жеткілікті жылдамдықпен көшпегені үшін және 1997 жылы егемендік беруден бұрын және одан кейін толық сайланған орындықтардың санын арттыру процесіне келісім жасау кезінде Қытай үкіметінің пікірлеріне тым көп мән бергені үшін сынға ілікті.
Wilson defended Hong Kong Police during 2014 Hong Kong protests, claiming the actions taken by the police were "largely proportionate". During the 2019 Hong Kong protests, he was against the British government's interference into the situation, stated "we cannot and should not try to tell the Hong Kong Government what to do" in a speech given at the House of Lords. he believes such demonstrations "started peacefully" with "a majority of young people who were clearly well intentioned and concerned about their own future", but continued with an increasing amount of violence; he believed the police brutality during the event should be remedied, but "it is worth remembering not only that the police have been under enormous strain week after week, weekend after weekend, but that their families have also been threatened". Wilson was criticised by the pro democracy camp for not moving more quickly towards a fully elected Legislature based on universal suffrage and for paying too much attention to the views of the Government in China in agreeing arrangements for a process of increasing the number of fully elected seats up to and beyond the transfer of sovereignty in 1997.
Құрметтер
"Тісте" орденінің рыцары (КТ), 2000. Әулие Михаил және Әулие Георгий орденінің Ұлы кресті (GCMG), 1991 жылғы Жаңа жылдық наградасы. Оксфордтың Кебл колледжінің құрметті стипендиясы, 1987. Сидней университетінің (1991), Абертей-Данди университетінің (1993), Гонконгтың Қытай университетінің (1996), Абердин университетінің (2004) және Гонконг университетінің (2006) құрметті докторлық дәрежесі.
Knight of the Order of the Thistle (KT), 2000. Knight Grand Cross of the Order of St Michael and St George (GCMG), 1991 New Year Honours. Honorary Fellowship of Keble College, Oxford, 1987. Honorary degrees from the University of Sydney (1991), University of Abertay Dundee (1993), Chinese University of Hong Kong (1996), University of Aberdeen (2004) and the University of Hong Kong (2006).