Кіріспе

Колоан (қытайша: 路環, португалша: Coloane) – Макаоның ең оңтүстік аймағы, Тайпаға Котай деп аталатын, көбінесе құрғатылған жерлерден тұрғызылған аймақ арқылы жалғасқан. Кантон тілінде «Лу Ван» деп аталатын Колоан, Макаоның оңтүстік бөлігін құрайды. Оның халқы Колоан ауылы (Vila de Coloane), Хак-Са, Ка-Хо және Чеок-Ван сияқты приход ішінде шашыраңқы орналасқан бірнеше елді мекендерден тұрады. Әкімшілік жағынан, Сан-Франциско Ксавьердің дәстүрлі азаматтық приходінің (freguesia) шекарасы Колоан шекараларымен сәйкес келеді.

Этимология

Колоан бұрынғыда кантон тілінде Гау У Саан (九澳山, "Тоғыз шығанақ тауы") және Йим Жоу Вань (鹽灶灣, "Тұз пеші шығанағы") деп аталып келген. "Колоан" португалша атауы кантон тіліндегі Gwo Lou Waan (過路環, "Келіп-кету жолы шеңбері") сөзінің айтылуынан туындаған.

География

Колоанның ауданы 8,5 км²-ды құрайды, ұзындығы 1,5 км және Макао түбегінен оқшауланған. Колоанның ең тар жері 1,5 км. Макаоның ең биік нүктелері – шығыс және орталық Колоан, ең биік нүктесі Колоан Альто (206 м, португалша: Alto de Coloane). 1990 жылдардағы құрғақты мелиорациялау жұмыстары басталғанға дейін Колоан Тайпадан Сеак Пай Ван шығанағымен бөлінген арал болды, 1969 жылдан бастап Колоанды Тайпаға жалғастыратын Эстрада до Истмо тас жолы салынды. Бірақ 2000 жылдардың басында кең көлемді мелиорация екі аралды физикалық жағынан біріктірді, Тайпа мен Колоан арасында негізінен ойын-сауық және демалыс мақсатында салынған Котай деп аталатын жаңа аймақ пайда болды, қазір Котай жолағы мен бірнеше казино жобаларының орналасқан жері. Парохияның солтүстік жағалауы терең және Макао терең су портының орнында орналасқан. Шығыс Хак Са жағажайы (португалша: Baía de Hác Sá) және оңтүстік Чеок Ван шығанағы (португалша: Baía de Cheoc Van) танымал жүзу жағажайлары болып табылады және Оңтүстік Қытай теңізіне қарап тұрады.

Тарих

Сун династиясынан бастап және 1864 жылы Португалияның Колоанды аннексиялауына дейін Колоан негізінен Қытай үшін теңіз тұзы фермасы ретінде пайдаланылды. 1860 жылдары Португалия Макаоға ықпалын кеңейту және өз егемендігін бекіту ниетімен Колоанды аннексиялады, осы арқылы қала толыққанды колонияға айналып, Тайпа, Илья-Верде, Колоан және Хенгкин (Монтана) аймақтарын қамтитын кеңейтілген аумаққа ие болды. Колоанның сирек қоныстануы, таулы ландшафты және географиялық оқшаулығы, сонымен қатар Макао түбегіндегі қарқынды саудаға жақын орналасқандығы салдарынан, Мин әулетінен бастап ол қарақшыларға пана болып келді, бұл Колоан балықшыларының контрабандистер мен қарақшылармен бәсекелесуіне әкеп соқты. Тарихшылардың пікірінше, қарақшылардың көпшілігі ақша табуға тырысқан балықшылар болған. Сондықтан, Португалияның аннексиясы Колоанды қарақшылардың панасы ретінде пайдалануын тоқтату және Макао саудасын бұзу мақсатын көздеді. Аннексияға қарамастан, Колоан көбінесе құмсарылып қалды, ал оның португалиялық егемендігі 1912 жылға дейін Гуандунның жергілікті үкіметімен даулы болды, ол Колоандағы мүлік иелері Макао отарлық үкіметіне салық төлеуге мәжбүр болмауын қалады. Бірнеше қарақшылыққа қарсы күш-жігерге қарамастан, Колоан 1910 жылдың шілдесінде 18 қытай баласын қарақшылар тобының ұрлап, 35 000 маканез патакасы көлемінде құн төлеуді талап еткен оқиғаға дейін қарақшылардың бекінісі болып қала берді. Португалия әскерлерінің Макаодағы соңғы шайқасында Колоан аймағында белсенді болған 310 қарақшы тұтқындалды немесе 10 күндік шайқастан кейін қашып кетті. Нәтижесінде Колоан бомбаланды, ал оның кейбір тұрғындары қарақшыларға көмектескені үшін тұтқындалды және айыпталды. Қашып кеткен қарақшылардың көпшілігі Макао отарлық үкіметі, Гонконгтағы британдық отарлық үкіметі немесе Қытайдағы Цин үкіметі тарапынан ұсталды. Көбіне оларға бас кесу арқылы өлім жазасы берілді. Көп жылдар бойы 13 шілде Колоандағы жергілікті мереке ретінде сақталды, қарақшылар үстінен жеңіске жеткені тойланды. Сан-Франсишку Ксавьер шіркеуінің (Ларгу Эдуарду Маркесте) алдында орналасқан мүсін осы оқиғаны еске салады. Ауылдық сипатымен танымал арал, 1969 жылы Колоанды Тайпамен байланыстыратын Эстрада-ду-Истмо тас жолының құрылысы аяқталғаннан кейін халық санының өсуін бастан кешірді, ал 1990 жылдары жерді мелиорациялау жұмыстары басталғаннан кейін Котай аймағы құрылып, Сеак Пай Ван сияқты жаңа қалалар пайда болды.

Колоан ауылы

Колоан ауылы (португалша: Vila de Coloane;), Колоанның оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан, аймақтағы ең ірі елді мекен. Ауылдың орталығы – Эдуардо Маркес алаңы, ол қара, ақ және сары түсті жиектастармен төселген, теңізді еске түсіретін толқынды өрнекпен жасалған тікбұрыш. Алаң Макао мен Қытай материгінің Хэнцинь (Montanha) төбелерін бөлетін арна бойымен созылған жағажайға қарайды. Алаңның шығыс жағында 1928 жылы салынған Әулие Франциск Ксавьер шіркеуі орналасқан. Там Кунг ғибадатханасы Авенида де Синко де Октяброның (十月初五馬路) оңтүстік жағында орналасқан.

Лай Чи Вун ауылы

Лай-Чи-Вун ауылы (порт. Vila de Lai Chi Vun;) – Колоан ауылының тікелей солтүстігінде орналасқан шағын елді мекен. Ауылға апаратын Estrada de Lai Chi Vun жолы Estrada de Seac Pai Van және Estrada do Campo көшелерінің қиылысынан басталып, оңтүстікте Largo do Cais-те аяқталады. Ауылдың солтүстік кіреберісін биік банян ағашы белгілейді. Ауыл атының шығу тегі лиши ағаштарының көп болуымен және ойыс сияқты құрсаулы шығанағымен байланысты. Бұрын ауылдың сыртында орналасқан кеме жасау орындары қазір пайдаланылмайды. Венг Лок кеме жасау шеберханасы мен Макао, Тайпа және Колоан кеме жасаушылар қауымдастығының бір қабатты кеңсе үй-жайлары төбедегі жолдың оң жағындағы кішкентай аула ішінде орналасқан. Жолдың батыс жағында португалдық сәулет стилінде салынған Колоан кеден кеңсесінің бір қабатты ғимараты орналасқан. Бір кезде Колоанға кіру-шығудың жалғыз бағыты болған Колоан порты, жолдың оңтүстік шетіндегі Largo do Cais-ке қарап, теңіз жағасында орналасқан. Lai Chi Vun кеме жасау орындалары Макао Аймақтық Әкімшілігінің (Макао АӨК) мәдени ескерткіштердің заңдық анықтамасына сәйкес келе ме екенін анықтау үшін қазір бағалануда. Бұл орын Макаоның кеме жасау индустриясы осы кеме жасау орындарында басталып, сондай-ақ осы аймаққа жақын жерде тарихи ауылдың қалыптасуына байланысты маңызды болып табылады.

Денсаулық сақтау

Колоанеде Макао үкіметінің басқаруындағы денсаулық сақтау орталықтарына Coloane денсаулық бекеті (路環衛生站) және Coloane Seac Pai Van уақытша денсаулық бекеті (路環石排灣臨時衛生站) кіреді.

Көлік

Колоан автобустар мен таксилермен қамтамасыз етілген, және болашақта Seac Pai Van LRT желісімен де қамтамасыз етілуі жоспарлануда.