Кіріспе

Кейбір юрисдикцияларда аға заңгер Аға кеңесші немесе Мемлекеттік кеңесші (пост номиналды әріптер: SC) атағы, бұрын Ұлыбритания империясының құрамында болған елдердегі аға заңгерлерге беріледі. "Аға кеңесші" атауы қазіргі немесе бұрынғы Ұлттар Достастығы елдерінде немесе "Патшаның кеңесшісі" атауын монархиялық мағынасы жоқ атауға өзгертуді шешкен юрисдикцияларда қолданылады, әдетте бұл британ монархымен байланысты, ол енді мемлекет басшысы емес, сондықтан патшаға сілтеме жасау қажет емес. Мұндай өзгерістер жасаған юрисдикциялардың мысалдары: Маврикий, Замбия, Үндістан, Гонконг, Ирландия, Оңтүстік Африка, Кения, Малави, Сингапур, Гайана және Тринидад және Тобаго. Монархты мемлекет басшысы ретінде сақтап қалған, бірақ жаңа атауды таңдаған юрисдикцияларға Австралияның кейбір штаттары мен аумақтары, сондай-ақ Белиз кіреді. Кіші кеңесші "сыртқы алқаға шақырылса", Аға кеңесші кейбір юрисдикцияларда "ішкі алқаға шақырылған" деп есептеледі. Аға кеңесшілер өздерін британдық әріптестері сияқты бейресми түрде "жібек" деп атауға болады. Бұл Ирландия, Австралия, Гонконг және Оңтүстік Африкада қолданылады.

Киім

Гонконгта әрбір аға кеңесші ашық сотта пайда болғанда қара халат пен жібек көйлек және парик киюі тиіс. Ирландияда аға кеңесшілер кіші кеңесшілерден өзгеше жібек көйлек киеді; парик киюі міндетті емес.

Австралия

Жоғары кеңесші дәрежесі Австралияның көптеген штаттары мен аумақтарында енгізілген, тіпті король мемлекет басшысы болып қала береді. 1993 және 2008 жылдар аралығында Солтүстік территориядан басқа барлық австралиялық юрисдикциялар Королеваның кеңесінің атауын Жоғары кеңесшімен алмастырды. Алайда 2013 жылы Квинсленд Королеваның кеңесінің дәрежесін қалпына келтірді және басқа австралиялық штаттар да солай істеуі мүмкін екендігі туралы әңгіме болды. 2014 жылдың 3 ақпанында Викторияның бас прокуроры Виктория штатында Королеваның кеңесінің дәрежесінің жақын арада қалпына келтірілетінін жариялады, сондай-ақ қазіргі және болашақ Жоғары кеңесшілер оларды Королеваның кеңесі етіп тағайындау үшін патент хаттарын алуға өтініш бере алады. Шамамен 89% Жоғары кеңесші атағына ие болуға құқылы адвокаттар Королеваның кеңесі болу үшін патент хаттарын алуға өтініш бергені хабарланды. 2019 жылдың 18 ақпанында Оңтүстік Австралия үкіметі Королеваның кеңесінің дәрежесін қалпына келтірді. Формальдық айырмашылық мынада: QC-ге мемлекеттік өкіл болып табылатын тиісті штаттың губернаторы қол қойған жарлық беріледі, ал SC-ге тиісті адвокаттар алқасы немесе бюрократия, мысалы, штаттың жоғарғы сотының юрисдикциясы берген куәлік беріледі.

Барбадос

Барбадос тағы Аға кеңесші атағы Корольдік кеңесші атағының орнын басты, ол 2021 жылдың 30 қарашасында республикаға айналды. Бұрын Q. C. деп тағайындалғандар енді королева Елизавета II қаза болғандықтан және король Карл III Ұлыбритания тағына отырғандықтан, өздерінің пост-номиналдық әріптерін K. C. деп өзгертуге құқылы. Олар міндетті түрде С. К. болулары қажет емес. Мысалы, Q. C. болып тағайындалған Дама Сандра Мейсон, Барбадостың тұңғыш президенті болғанына қарамастан, енді K. C. болып өтуге құқылы. Барлық жаңа тағайындамалар тек С. К. ретінде ғана жасалады.

Белиз

Белизде аға кеңесші тағайындалды, тіпті король Карл III Белиздің королі болғанымен де.

Гонконг

1997 жылы Гонконгтағы егемендік Ұлыбританиядан Қытайға ауысқаннан кейін Гонконг заңнамасында "Жоғары кеңесші" QC-ны алмастырды. Гонконгта КК (Корольдің кеңесшісі) ретінде тағайындалған немесе Гонконгта практика құқығын алған британдық Корольдің кеңесшісі, әдетте, егемендік ауысуға дейін автоматты түрде аға кеңесші мәртебесіне ие болды. Англиядан келген Корольдің кеңесшісі немесе басқа юрисдикциялардан келген басқа аға кеңесшілер Гонконгта жалпы практика құқығын алған жағдайда, ешқандай артықшылыққа ие болмайды. Дегенмен, басқа юрисдикциядан келген және нақты бір іс бойынша рұқсат алған Корольдің кеңесшісі, сол іс жүргізу шеңберінде "Жоғары кеңесші" атағын қолдануға және осы мәртебеге ие болуға құқылы.

Үндістан

Адвокаттық алқа мүшесі, тағайындау критерийлерін қолданатын іріктеу процесі арқылы аға адвокат ретінде тағайындалуы мүмкін. Аталған тағайындау Жоғарғы Сот тарапынан тікелей немесе тиісті мемлекеттік жоғары сот арқылы жүзеге асырылады. 2018 жылдың тамызында Жоғарғы Сот аға адвокат атағын беру жөніндегі ережелерді бекітті. Аға адвокаттардың киімдерінің артында кіші адвокаттардан ерекшелену үшін жапсырмасы болады.

Оңтүстік Африка

"Аға кеңесші" (африкаанс тілінде Senior Advokaat) Оңтүстік Африкада 1961 жылғы 31 мамырда Одақ республика болып жарияланғаннан кейін QC-нің орнына келді, ал тағайындамалар 1994 жылға дейін штат президенті тарапынан жасалды, содан кейін бұл лауазым президенттің өкілеттігімен алмастырылды. Гаутенг провинциясының Жоғарғы сотының судьясы 1993 жылғы конституция бойынша президенттің "Аға кеңесші" мәртебесін беруге құқығы жоқ екенін анықтады. Бұл үкім Жоғарғы саяси сот және Конституциялық сот тарапынан күштен шығарылды. Қараңыз.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда аға кеңесші (кіші әріп) лауазымы серіктес болуға ұмтылмаған, тәжірибелі заңгерді (адвокат болу міндетті емес) білдіреді. Осы лауазым американдық "counsel" атағымен салыстырылады және адвокаттардың "Корольдің кеңесшісі / Аға кеңесшісі" лауазымынан өзгеше.