Робин Кук: Жаңа Зеландияның көрнекті заң ғалымы және судьясы
Robin Cooke, Baron Cooke of Thorndon
Робин Кук – жаңазеландиялық судья, британдық құқық қорғаушысы (1926-2006). Әділеттік жүйесіне зор үлес қосып, тарихқа енген тұлға. Құқық саласындағы сарапшыларға арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия судьясы (1926–2006)
Сонымен аты жөнімен ұқсас адамдар
New Zealand judge (1926–2006)
those of a similar name
Робин Бранскилл Кук, Торндон бароны Кук (9 мамыр 1926 – 30 тамыз 2006) – Жаңа Зеландия судьясы, кейіннен британдық заң лорды және Тайлық Кеңесінің сот комитетінің мүшесі. Ол Жаңа Зеландияның ең ықпалды юристтерінің бірі деп кеңінен есептеледі және Лордтар палатасында отырған жалғыз Жаңа Зеландия судьясы. 1997 жылдан 2006 жылға дейін Гонконгтың соңғы апелляциялық сотының штаттан тыс судьясы болды.
Robin Brunskill Cooke, Baron Cooke of Thorndon, (9 May 1926 – 30 August 2006) was a New Zealand judge and later a British Law Lord and member of the Judicial Committee of the Privy Council. He is widely considered one of New Zealand's most influential jurists, and is the only New Zealand judge to have sat in the House of Lords. He was a Non Permanent Judge of the Court of Final Appeal of Hong Kong from 1997 to 2006.
Ерте өмір және білім
Жоғарғы Сот судьясы Филипп Бранскилл Кук пен оның әйелі Валмайдың ұлы, Лорд Кук Веллингтонда дүниеге келді және Вангуи Колледжінде оқыды. Ол Виктория Университеті Колледжінде заң ғылымдарының магистрі (LL.M.) дәрежесін алды, содан кейін Кембридждегі Клэр Колледжінде ғылыми қызметкер ретінде оқыды. Саяхат стипендиясымен жүріп, Лорд Кук 1954 жылы Кембридждегі Гонвилл және Каиус Колледжінен магистр, ал 1955 жылы докторлық дәрежесін алды. 1952 жылы ол Аннет Миллерге үйленді және үш ұлы болды. Олардың ұлдарының бірі, Фрэнсис, 2018 жылы Жоғарғы Сотқа, ал 2024 жылы Апелляциялық Сотқа тағайындалды.
The son of the Supreme Court judge Justice Philip Brunskill Cooke and his wife, Valmai, Lord Cooke was born in Wellington and attended Wanganui Collegiate School. He graduated with an LL. M. from Victoria University College, and subsequently studied at Clare College, Cambridge as a Research Fellow. While on a travelling scholarship, Lord Cooke was awarded an MA in 1954 from Gonville and Caius College, Cambridge and subsequently a PhD in 1955. In 1952, he married Annette Miller, with whom he had three sons. One of their sons, Francis, was appointed to the High Court in 2018 and the Court of Appeal in 2024.
Заң мансабы
Кук 1950 жылы Жаңа Зеландия адвокатурасына қабылданды, сондай-ақ 1954 жылы Иннер Темплдің адвокаты ретінде Англия адвокатурасына қабылданды. Ол Жаңа Зеландияда шамамен жиырма жыл бойы адвокаттық тәжірибемен айналысты және 1964 жылы Корольдік кеңесшісі (Queen's Counsel) болып тағайындалды. 38 жасында ол Жаңа Зеландиядағы ең жас Корольдік кеңесшісі болды; бұрынғы жас рекордты оның әкесі 43 жасында тағайындалған болатын. 1972 жылы ол (бұрынғы) Жаңа Зеландия Жоғарғы сотының (қазіргі Жоғарғы сот) судьясы болып тағайындалды. Ол 1976 жылға дейін осы лауазымды атқарды, содан кейін Жаңа Зеландияның апелляциялық сотына (сол кезде елдің ең жоғары сот инстанциясы) көтерілді. 1986 жылы ол осы соттың президенті болып тағайындалды және келесі 10 жыл бойы осы лауазымды иеленді. 1996 жылы Апелляциялық соттан зейнетке шыққаннан кейін Кук Торндон бароны Кук атанды.
Cooke was admitted to the New Zealand bar in 1950, and was also admitted to the English bar as a barrister of Inner Temple in 1954. He practised law in New Zealand as a barrister for almost twenty years, and was appointed as a Queen's Counsel in 1964. At age 38, that was the youngest appointment of a QC in New Zealand; the young age record had previously been held by his father, who had been appointed aged 43. In 1972, he was appointed as a Judge of the (former) New Zealand Supreme Court (now High Court). He held this position until 1976 when he was elevated to the New Zealand Court of Appeal (at that time the country's highest local court). In 1986, he was appointed as President of that Court – a position he was to hold for the next 10 years. On his retirement from the Court of Appeal in 1996 Cook was granted a British life peerage as Baron Cooke of Thorndon,
Құқықтық философия және заңға әсер ету
Кук – Жаңа Зеландияның ең танымал заң ғалымы және елдің тудырған ең көрнекті судьясы саналады. Ол әкімшілік құқықтың дамуына (Жаңа Зеландияда да, халықаралық деңгейде де) қосқан үлесімен және Уайтанги шартының заңдық тұрғыдан мойындалуына тигізген әсерімен әйгілі. Кук Жаңа Зеландия үшін тәуелсіз құқықтану жүйесін дамыту қажеттігін қадағалаған. 1956 жылы Ұлыбританиядан оралған соң, ол Жаңа Зеландия сот жүйесін ағылшын сот шешімдеріне "сұрақсыз бағынуы" үшін сынады. 1988 жылы Лорд Кук «заңның дерлік барлық маңызды салаларында Жаңа Зеландия заңдары ағылшын заңдарынан түбірлі, немесе кемінде айқын түрде ерекшеленеді» деп қуанышпен мәлімдеді. Бұл өзгерістің бір бөлігі оның жеке күш-жігерінің нәтижесі болды. Бірақ Лорд Кук әртүрлі сот юрисдикцияларының бір-бірінен үйренуге ештеңесі жоқ деп ойлаған жоқ. Керісінше, ол «ортақ белгілерді іздеу пайдалы болуы мүмкін, бірақ бұл процесс сырттан талап етілмеуі және ұлттық ерекшеліктерге лайықты құрмет көрсетілуі керек» деп сенді.
Cooke is New Zealand's best known jurist, and is regarded as perhaps the finest judge which the country has produced. He is most widely known for his contribution to the development of administrative law (both in New Zealand and internationally) and his influence in the development of legal recognition for the Treaty of Waitangi. Cooke was a champion of the need to develop independent jurisprudence for New Zealand. In 1956, having recently returned from the United Kingdom, he criticised New Zealand's judiciary for its "unquestioning compliance" with English case law. By 1988, Lord Cooke was pleased to be able to report that "in virtually every major field of law New Zealand law is radically, or at least very considerably, different from English law". This change was thanks in part to his own efforts. Yet Lord Cooke did not believe that different jurisdictions had nothing to learn from each other. Rather, he believed that "[c]ommon denominators may be usefully sought, as long as the process is not compelled from outside and the national ethos is allowed its own weight."
Әкімшілік құқық туралы сот үкімдері
Лорд Кук қоғамдық құқыққа табиғи құқық тұрғысынан қарады, көбінесе заңда нақты көзделмеген жағдайларда соттардың араласу құқығын қорғауға тырысты. *Фрейзерге қарсы Мемлекеттік қызмет комиссиясы* ісінде ол "кейбір жалпы құқықтар соншалықты терең болуы мүмкін, тіпті Парламент оларды жойғанын соттар қабылдай алмайды" деген атақты пікір айтты. Бұл көзқарас А.В. Дайсидің парламенттік үстемдік теорияларына қайшы келді, бұл теориялар 19 ғасырдың соңынан бері жалпы құқық соттарын басшылыққа алып келді. Дегенмен, Кук позициясы XVII ғасырдың танымал ағылшын юрисі сэр Эдвард Коктың ұқсас пікірін еске түсірді. *Bulk Gas Users Group v Attorney General* ісінде, сол кездегі судья Кук Апелляциялық соттың маңызды шешімін шығарды. Кук 1975 жылғы Сауда заңындағы құзыреттен айыру шарты Энергетика министрінің қабылдаған шешімін соттардың қарауына кедергі келтірмейтінін мәлімдеді. Ол "жалпы юрисдикциясы бар соттар" заң мәселесі бойынша шешім қабылдауға тыйым салынғаны туралы қорытындыға келуге асықпайтынын атап өтті. Соттың юрисдикциясынан бас тартуға қарсылық Кук көзқарасының маңызды ерекшелігі болды, ол соттардың құқықтық мемлекетті сақтаудағы рөліне қатысты. Ол 1985 жылы да осындай көзқарас танытты, *Финниганға қарсы Жаңа Зеландия регби футбол одағы* ісінде Апелляциялық соттың шешімін шығарды, NZRFU-ның Оңтүстік Африкаға жоспарланған турына тыйым салуды талап ететін адвокаттардың шағымын қабылдады. Аталған тур 1981 жылғы даулы Спрингбок турынан кейін жоспарланған, бірақ Апелляциялық соттың шешімінен кейін Жоғары сот істі қайта қарағаннан соң тоқтатылды. Кук шешкен ең танымал қоғамдық құқық ісі, ол Апелляциялық сот төрағасы болған кезде қарауына түсті. *Симпсонға қарсы Бас прокурор* (көбінесе Бейгент ісі деп аталады) ісінде сот 1990 жылғы Жаңа Зеландияның Құқық туралы заңында мемлекеттік қызметкерлердің адам құқықтарын бұзуы залал өтеу талабына әкелуі мүмкін екенін, тіпті заңда мұндай ереже болмаса да, анықталды. Аталған істе полиция қате мекенжайға іздестіру ордерін жіберген. Үй иесіне ешқандай қылмыс тағылмағандықтан, полицияның заңсыз іздеуіне ешқандай тікелей шара қарастырылмаған (заңсыз алынған дәлелдерді жою Құқық туралы заңға сәйкес қолданылатын әдеттегі шара). Бас шешімін жариялаған төраға Кук "егер біз [сот] заңмен бекітілген құқықтары бұзылған адамға тиімді өтемақы бермесек, біз өз міндетімізді орындамаймыз" деп мәлімдеді.
Lord Cooke took what could be considered a natural law approach to public law, often seeking to assert a right for the courts to intervene where none was prescribed in legislation. In Fraser v State Services Commission he famously made the comment that "it is arguable that some common law rights may go so deep that even Parliament cannot be accepted by the Courts to have destroyed them." This view contradicted the dominant parliamentary supremacy theories of A. V. Dicey, which had guided common law courts since the late 19th century. However, Cooke's position recalled a similar opinion expressed by the famous 17th century English jurist, Sir Edward Coke. In Bulk Gas Users Group v Attorney General, the then Justice Cooke delivered the leading judgment of the Court of Appeal. Cooke held that a privative clause in the Commerce Act 1975 did not prevent the courts from reviewing a decision made by the Secretary of Energy. He observed that "the Courts of general jurisdiction will be slow to conclude" that they are not permitted to rule on a question of law. This reluctance to accept the ouster of the court's jurisdiction was characteristic of Cooke's views on the importance of the courts' role in upholding the rule of law. He took a similar approach in 1985, when he delivered the judgment of the Court of Appeal in the case of Finnigan v New Zealand Rugby Football Union allowing the appeal of lawyers seeking an injunction against the NZRFU's proposed tour of South Africa. The proposed tour followed the controversial 1981 Springbok Tour, and was cancelled after the High Court re heard the case in light of the Court of Appeal's judgment. Perhaps the most famous public law case which Cooke decided came before him when he was President of the Court of Appeal. In Simpson v Attorney General (commonly referred to as Baigent's case), the Court held that it is implicit in the New Zealand Bill of Rights Act 1990 that breaches of human rights by public officials could result in a claim for damages — even though there is no such provision in the Act itself. In the case, the Police had mistakenly carried out a search warrant at the wrong address. Because the occupant of the house was not charged with any crime, there was no obvious remedy for the Police's illegal search (exclusion of improperly obtained evidence being the usual remedy applied in Bill of Rights Act cases). In delivering the leading judgment, President Cooke remarked that "we [the Court] would fail in our duty if we did not give an effective remedy to a person whose legislatively affirmed rights have been infringed".
Уайтгай келісімінің заңдары
1987 жылы Кук Апелляциялық соттың «Жаңа Зеландия Маори Кеңесіне қарсы Бас Прокурор» атты маңызды ісі бойынша шешім шығарды, бұл іс Парламенттің 1986 жылғы Мемлекеттік кәсіпорындар туралы заңның 9-бабынан қандай мағына түсінгенін нақтылауға бағытталған еді. Заңда «Осы заңның ешбір ережесі Тағалаға Вайтанги шартының қағидаларына қайшы келетіндей әрекет етуге рұқсат етпейді» делінген, бірақ осы қағидалардың қандай болуы мүмкін екендігі соттың қарауына қалдырылды. Президент Кук ұсынған қағидалар Король мен Маори халқы арасындағы ерекше қарым-қатынасты заңды түрде мойындады. Кук «Шарт серіктестік сипатындағы, сенімге негізделген және ұзаққа созылатын қарым-қатынас құрды, онда әр тарап бір-біріне қатысты жақсы ниетпен, әділдікпен, ақылға қонымды және адал болуға оң міндеттерді қабылдады» деді. Осы серіктестік қағидаты бүгінгі күнге дейін Король мен Маори халқы арасындағы құқықтық қатынастарды анықтап келеді.
In 1987, Cooke delivered the judgment of the Court of Appeal in the landmark case of New Zealand Maori Council v Attorney General, which sought to clarify what Parliament meant by section 9 of the State Owned Enterprises Act 1986. The Act stated "Nothing in this act shall permit the Crown to act in a manner that is inconsistent with the principles of the Treaty of Waitangi", but what those principles might be was left to the courts to decide. The principles elicited by President Cooke gave legal recognition to the special relationship between the Crown and Maori. Cooke held that "the Treaty created an enduring relationship of a fiduciary nature akin to a partnership, each party accepting a positive duty to act in good faith, fairly, reasonably and honourably towards the other". This principle of partnership continues to shape the legal relations between the Crown and Maori to this day.
Құқықтық түсініктеме
Лорд Куктың көбінесе батыл көзқарастары кейде сынға ұшырады. Бір ерекше мысал ретінде, Австралияның ең жоғары лауазымды судьялары Меггер, Гаммоу және Леханның «Сәлемдесу, доктриналар және сот шешімдері» кітабына бірлесіп алғы сөз жазды, онда олар Жаңа Зеландияда жалпы құқық пен сот шешімдерінің доктриналарын біріктіру мәселесіндегі Апелляциялық соттың принципінсіз шешімдеріне «Лорд Куктың дұрыс емес әрекеттерін» жапты. Авторлар былай деді: «Бір адамның бірнеше жылдың ішінде мұндай қиратуға себеп болуы қазіргі заң жүйесінің осалдығын және қателерді ұқыпты анықтау және жою қажеттілігін көрсетеді». Алайда, оның барлық әріптестері осы алаңдаушылықты бөліспеді. 2008 жылы Австралия Жоғарғы Сотының судьясы Кирби W A Lee лекциясында Лорд Куктың күдікпен қаралатын «еретикалық» көзқарастарының шын мәнінде Ұлыбританияның көптеген көрнекті юристтері, соның ішінде Лордтар палатасы тарапынан қабылданғанын атап өтті. Ол Меггердің алғы сөзінің мәнерін сынап, «Тюдорлардың кейінгі Англиясындағы еретиктерді бірінен соң бірі «тамырынан жоюмен» таныс адамдар осы айыптаушы жазудың жанрын таниды. Мұндай доктриналық бұзықтар үшін кәсіби жазалау өте мейірімді болар еді» деді. Куктың өзі де соттан тыс және академиялық қызметпен белсенді айналысты. 1992 жылдан 1996 жылға дейін Кук «Жаңа Зеландия заңдарының» бас редакторы болды және әртүрлі тақырыптар үшін бастапқы авторларды іріктеді. Ол сонымен қатар «Law Quarterly Review», «Cambridge Law Journal» және «New Zealand Law Journal» сияқты заң журналдарына көптеген мақалалар жариялады. 1996 жылы Лорд Кук «Ортақ құқықтың өзгеру нүктелері» атты 47-ші Хамлин лекциялық циклын оқыды. Ол өзінің төрт лекциясының әрқайсысында жалпы құқықтың дамуына осы істің әсерін, сондай-ақ мемлекеттік құқық, қылмыс, зиян және компаниялар құқығы салаларын қамтитын бір маңызды іске назар аударды.
Lord Cooke's often bold views occasionally drew criticism. In one noteworthy example, some of Australia's most senior judges co wrote the Preface of Meagher, Gummow and Lehane’s Equity, Doctrines and Remedies, where they blamed "Lord Cooke's misguided endeavours" for what they saw as the Court of Appeal's unprincipled decisions concerning the merger of common law and equitable doctrines in New Zealand. The authors went on to remark "[t]hat one man could, in a few years, cause such destruction exposes the fragility of contemporary legal systems and the need for vigilant exposure and rooting out of error". However, not all their colleagues shared such concerns. Justice Kirby (of the High Court of Australia), in his 2008 W A Lee Lecture, noted that Lord Cooke's supposedly "heretical" views had in fact been accepted by many prominent jurists in the United Kingdom, including the House of Lords. He took issue with the tone of the Meagher Preface, remarking that "those familiar with the successive 'rooting out' of heretics in England under the later Tudors will recognise the genre of this denunciatory writing. Burning at the professional stake would seem too kind a fate for such doctrinal rascals." Cooke himself had a formidable extrajudicial and academic presence. From 1992 until 1996, Cooke was General Editor of The Laws of New Zealand and selected the original authors for the different titles. He was also a prolific contributor to legal journals, including the Law Quarterly Review, Cambridge Law Journal and New Zealand Law Journal. In 1996, Lord Cooke delivered the 47th Hamlyn Lecture Series, entitled Turning Points of the Common Law. In each of his four lectures, he focused on a single major case (covering public law, crime, tort and company law) and the influence of that case on the development of the common law as a whole throughout the Commonwealth.