Гонконг сот судьясы Эндрю Ли Квок Нангтың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Гонконг судьясы Эндрю Ли Квок Нанг (; 1948 жылдың желтоқсанында туған) – Гонконгтың зейнеткер судьясы және Гонконгтың бұрынғы Бас судьясы, 1997 жылдың 1 шілдесінде құрылған Гонконгтың Соңғы Апелляциялық сотының алғашқы төрағасы. Лидің орнын 2010 жылдың 1 қыркүйегінде Джеффри Ма басты. Ли Гонконгте дүниеге келген және жергілікті білім алған, сондай-ақ Англияда оқыған. Кембридж университетін бітірген Ли Бас судья болып тағайындалғанға дейін Гонконгта адвокат ретінде қызмет еткен. Бас судья болып қызмет еткен 13 жыл ішінде Ли көптеген маңызды апелляциялық істерді қарады және оның шартты заңгерлік көзқарастары мен болашақты көре білуімен белгілі болды. Зейнетке шыққаннан бері ол қоғамдық қызметке белсенді қатысып келеді.

Ерте өмір және білім

Гонконгта туған Эндрю Ли алғашқы білімін Сент-Полс аралас білім беретін колледжінде, содан кейін Англияның Дербиширдегі Рептон мектебінде алды. Ол Кембридж университетінің Фицвильям колледжінен магистр және құқық магистрі дәрежесін алды.

Заң мансабы

Ли 1970 жылы Орта ғибадатханаға, ал 1973 жылы Гонконг адвокатурасына қабылданды. Ол Питер Миллетт, кейіннен лорд Миллетттің шәкірті болды. Оның алғашқы шәкірті Одри Эу болды, ол 1978 жылы оқуын бастады. Оның ағасы және аға кеңесшісі Бенджамин Ю [zh] да Лидің шәкірті болды. Бұрынғы Әділет министрі Вонг Ян Лунг Лидің соңғы шәкірті болды. 1988 жылы ол Корольдік кеңесшісі болып тағайындалды. 1982 жылы Гонконг аудандық сотының судьясының орынбасары, 1991 жылы Жоғарғы соттың судьясының орынбасары болып тағайындалды. 1997 жылы Ли Гонконгты қайтарудан кейін Гонконгтың арнайы әкімшілік аймағының бірінші бас атқарушысы Тун Чхе Хвамен Апелляциялық соттың бас судьясы болып тағайындалды. Бас судья ретінде ол Ақырғы апелляциялық сотқа төрағалық етті және оның басқаруына жауапты сот жүйесінің басшысы болды. Ол 2010 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін 13 жыл қызмет етті. Ли Юнның басшылық қабілеті жоғары бағаланды. Ол "Гонконгтың тарихында өшпес із қалдырды". Ол "Ақырғы апелляциялық сотты" дамытудағы "басты күш" болды, онда ол орташа заңгерлік жүйені дамытты және келісімге келуге бейімділгін көрсетті. Лимен бірге CFA-ның тұрақты емес судьясы болып қызмет еткен лорд Миллетт Лиді соттың "[әрине] ең дана" мүшесі деп сипаттады. 1999 жылы ол баспана құқығына қатысты даудың ортасында болған Нг Ка Линг және басқалардың Иммиграция директорына қарсы ісі бойынша маңызды шешім шығарды. 2000 жылы Ли судьялар, заңгерлер мен ғалымдардан тұратын жұмыс тобын құрды, ол Жоғарғы соттың азаматтық сот процестерінің күрделілігін азайту, судьялардың іс жүргізу барысын басқарудағы дискрециялық өкілеттіктерін кеңейту және адвокаттардан өздерінің төлемдерін негіздеуді талап ету бойынша реформалар енгізді. 2001 жылы аралық есеп жарияланды, онда 80 ұсыным бар, олардың кейбіреулері Англиядағы Вулф реформаларымен үйлеседі. "Азаматтық сот реформасы" деп аталған қорытынды есеп 2004 жылдың 3 наурызында 150 ұсыныммен жарияланды. Ол 2009 жылдың 2 сәуірінде күшіне енді. Ли 2009 жылдың 25 тамызында бас судья лауазымынан ерте кету туралы шешімін жариялады, 2010 жылдың 31 тамызында қызметін тоқтатып, 2010 жылдың 1 қыркүйегінде зейнеткерлікке шығуға үш жыл қалғанда зейнеткерлікке шығу алдындағы демалысқа шықты. Ол зейнетке шыққан соң қоғамдық өмірден кетеді. "South China Morning Post" газетінің хабарлауынша, Лидің ерте зейнетке кету ниеті көптеген адамды таң қалдырды, бұл Пекиннен қысым болған деген кең тараған болжамдарға себеп болды. Ли өзінің зейнетке шығуы сот жүйесінің мүддесіне сай екенін және Ақырғы апелляциялық соттың тағы үш тұрақты судьясы 2012 және 2014 жылдар аралығында зейнеткерлік жасына жететінін ескере отырып, сот жүйесінің ретті түрде жалғасуына ықпал ететінін атап өтті. Сондай-ақ ол сот жүйесі 13 жыл бойы оның басшылығымен жұмыс істегенін, бұл ұзақ уақыт екенін және зейнетке шығу оның жеке тілегіне сәйкес келетінін айтты. Ол саяси қысымға байланысты отставкаға кетті деген болжамдарды жоққа шығарды. 2010 жылдың 18 ақпанында Гонконг университетінің қоғамдық пікір бағдарламасында Ли ең жоғары балл (68.1) жинады. 2010 жылдың 8 сәуірінде Бас атқарушы Дональд Цанг Сот қызметкерлерінің ұсынысы жөніндегі комиссияның Джеффри Маны Лидің орнын басуға ұсынғанын қабылдағаны туралы хабарланды. 2010 жылдың 9 маусымында Гонконг заң шығарушылары Маны бірауыздан қолдады. Бірақ демократияны жақтаған мүшелер Лидің отставкасының салдарынан алаңдаушылық білдірді. Маргарет Нг былай деді: "Халық [Лидің отставкасы] сот тәуелсіздігі біртіндеп Пекиннің ықпалына және араласуына беріліп бара жатқан дәуірдің белгісі екеніне қатты алаңдайды, бірақ мен қиындықтар әрқашан болған деп сенемін, кейде ашық, бірақ үнемі жасырын". Эмили Лау Лидің отставкаға кетуі көптеген адамды ренжітті, ал "Гонконг тағы бір күтпеген отставкаға жол бере алмайды" деді.

Li was called to the Middle Temple in 1970, and the Hong Kong Bar in 1973. He served pupillage under Peter Millett, later Lord Millett. His first ever pupil was Audrey Eu, who commenced her pupillage in 1978. Her brother and senior counsel Benjamin Yu [zh] was also Li's pupil. Former Secretary for Justice Wong Yan Lung was Li's last pupil. In 1988, he was appointed Queen's Counsel. He was appointed a Deputy Judge of the District Court of Hong Kong in 1982 and a Deputy High Court Judge in 1991. In 1997, Li was appointed the Chief Justice of the Court of Final Appeal by Tung Chee Hwa, the first Chief Executive of the Hong Kong Special Administrative Region after the handover. As Chief Justice, he presided in the Court of Final Appeal and was Head of the Judiciary charged with its administration. He served for 13 years until his retirement in 2010. Li has been lauded for visionary leadership as Chief Justice. He has left "an indelible mark in the annals of the history of the HKSAR." He was "the main impetus" in the development of the Court of Final Appeal, where he developed a moderate jurisprudence and was a consensus builder. Lord Millett, who served alongside Li as a non permanent judge of the CFA, described Li as "[certainly] the wisest" member of the court. In 1999, he gave the leading judgment in Ng Ka Ling and Others v. Director of Immigration, which was at the centre of the right of abode controversy. In 2000, Li set up a working party, consisting of judges, lawyers and academics, to introduce reforms on minimising the complexity of High Court civil litigation procedures, widening judges' discretionary powers to manage the progress of cases and requiring lawyers to justify their charges. An interim report was released in 2001, containing 80 recommendations, some of which mirror those in the Woolf Reforms in England. Known as the Civil Justice Reform, the final report was released on 3 March 2004, setting out 150 recommendations. It has come into effect on 2 April 2009. Li announced his decision to resign early from his position as Chief Justice on 25 August 2009, ceasing service on 31 August 2010 and commencing pre retirement leave on 1 September 2010, three years before retirement age. He would leave public life upon retirement. Li's announcement that he intended to take early retirement came as a surprise, prompting widespread speculation that there had been pressure from Beijing, according to the South China Morning Post. Li, however, stressed his retirement was in the best interests of the judiciary and would be conducive to orderly succession planning of the judiciary as three other permanent judges on the Court of Final Appeal were to reach retirement age between 2012 and 2014. He also said the judiciary had been under his leadership for 13 years, which was a long time, and that retirement was consistent with his personal wishes. He dismissed speculation that he resigned due to political pressure. On 18 February 2010, Li achieved the highest score ever recorded (68.1) by the University of Hong Kong Public Opinion Programme. On 8 April 2010, it was announced that Chief Executive Donald Tsang had accepted the recommendation of the Judicial Officers Recommendation Commission to appoint Geoffrey Ma as Li's successor. On 9 June 2010, Ma was formally endorsed unanimously by Hong Kong legislators. But pro democracy members remained concerned at the implications of Li's resignation. Margaret Ng said: "The public is deeply worried that [Li's resignation] signals an era in which judicial independence will gradually yield to the influence and intervention of Beijing but I believe the challenges have always been there, openly at times, but unceasingly as an undercurrent." Emily Lau said many people were unnerved by Li's decision to resign, and that "Hong Kong cannot afford another surprise resignation."

Соттан тыс өмір

Лидің қоғамдық қызметтегі тәжірибесі мол. 1985 жылы ол бейбіт судья болып тағайындалды. 1992 жылы Гонконгтың соңғы британдық губернаторы Крис Паттеннің (кейін Лорд Паттен Барнс) Атқарушы кеңесінің мүшесі болып тағайындалды және сол жылы Британ империясы орденінің командирі атанды. Ли Жерді дамыту корпорациясының төрағасы, Ішкі кіріс салықтары жөніндегі апелляциялық кеңестің төрағасының орынбасары, Бағалы қағаздар комиссиясының, Заң реформасы комиссиясының, Компаниялар заңын реформалау тұрақты комитетінің, Банктік кеңес комитетінің және Сот жүйесі комиссиясының мүшесі, сондай-ақ Гонконг адвокаттар алқасының құрметті хатшысы болды. Ол Гонконг жокей клубының стюардісі де болды. Білім беру саласында Ли Гонконг ғылым және технология университетінің кеңесінің төрағасының орынбасары және университеттер мен политехникалық институттарға берілетін гранттар комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Сонымен қатар ол Цинхуа университетінің заң мектебінің достарының қайырымдылық қорының сенімдісі және Гонконгтегі Санкт-Пол колледжінің мектеп кеңесінің төрағасының орынбасары болды. Ли көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде Гонконг ғылым және технология университетінің (1993 ж.), Баптист университетінің (1994 ж.), Гонконгтың ашық университетінің (1997 ж.), Гонконг университетінің (2001 ж.), Гриффит университетінің (2001 ж.), Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің (2002 ж.), Сидней технология университетінің (2005 ж.), Гонконгтың қытай университетінің (2006 ж.), Шуе Ян университетінің (2009 ж.), Линнань университетінің (2010 ж.), Гонконгтың қалалық университетінің (2010 ж.), Цинхуа университетінің (2013 ж.) және Оксфорд университетінің (2013 ж.) құрметті докторлық дипломдары берілді. 1997 жылы ол Орта ғибадатхананың құрметті мүшесі, 1999 жылы Кембридждегі Фицвильям колледжінің құрметті мүшесі, ал 2016 жылы Оксфордтағы Сент-Хью колледжінің құрметті мүшесі атанды. Ли 2008 жылы Гонконг үкіметінен «Ұлы Баухиния» медалін алды. 2010 жылы ол қоғамдық қызметі үшін Вудро Вильсон сыйлығымен және «Жылдың жетекшісі» сыйлығымен марапатталды. Келесі жылы ол Гонконг адвокаттар қауымдастығының және Гонконг заңгерлер қоғамының өмірлік құрметті мүшесі болды. Ол сондай-ақ Бингемдегі заң үстемдігі орталығының меценаты. Бас судьялық қызметтен кеткеннен кейін Ли білім беру саласына белсенді түрде араласып келеді. Ол Гонконг университетінің, Гонконгтың қытай университетінің және Гонконгтың қалалық университетінің құрметті заң профессоры, сондай-ақ Цинхуа университетінің арнайы шақырылған профессоры. 2020 жылдың маусым айының басында жарияланған сұхбатында Ли Гонконгтың ұлттық қауіпсіздік заңы туралы, оның күшіне енуі айдың соңында күтілуде, Ұлттық халық конгресінің бұл заңды қабылдауы түсінікті екенін айтты, бірақ «тергеу өкілеттіктері Гонконг заңнамасымен реттелуі керек» және ұлттық қауіпсіздік судьяларының екі немесе шетелдік азаматтығының болуы сот тәуелсіздігіне зиян келтіретінін мәлімдеді. Ли үйленген, екі қызы бар. Оның әйелі Ли Ву Мо Ин Джуди Гонконг университетінің (Әлеуметтік ғылымдар, 1970) түлегі.

Li has a long record of public service. He was appointed Justice of the Peace in 1985. In 1992, he was appointed member at large of the Executive Council of Chris Patten (later Lord Patten of Barnes), the last British Governor of Hong Kong, and was appointed Commander of the Order of British Empire the same year. Li had served as Chairman of the Land Development Corporation, Deputy Chairman of the Inland Revenue Board of Review, member of the Securities Commission, the Law Reform Commission, the Standing Committee on Company Law Reform, the Banking Advisory Committee, and the Judicial Services Commission, and Honorary Secretary of the Hong Kong Bar Association. He had also served as steward of the Hong Kong Jockey Club. On the education front, Li had served as vice chairman of the Council of the Hong Kong University of Science and Technology and chairman of the university and Polytechnics Grants Committee. He had also served as a trustee of the Friends of Tsinghua University Law School Charitable Trust and as the vice chairman of the School Council of St. Paul's Co educational College of Hong Kong. Li has received numerous awards, including Honorary Degrees awarded by Hong Kong University of Science & Technology (1993); Baptist University (1994); Open University of Hong Kong (1997); University of Hong Kong (2001); Griffith University (2001), University of New South Wales (2002), University of Technology, Sydney (2005), Chinese University of Hong Kong (2006), Shue Yan University (2009), Lingnan University (2010), City University of Hong Kong (2010), Tsinghua University (2013) and University of Oxford (2013). He was made an Honorary Bencher of the Middle Temple in 1997, an Honorary Fellow of Fitzwilliam College, Cambridge in 1999, and an Honorary Fellow of St Hugh's College, Oxford in 2016. Li was awarded the Grand Bauhinia Medal by the Hong Kong Government in 2008. He received the Woodrow Wilson Award for Public Service and the Sing Tao Leader of the Year Award in 2010. In the following year, he was made an Honorary Life Member respectively of the Hong Kong Bar Association and of the Law Society of Hong Kong. He is also a Patron of the Bingham Centre for the Rule of Law. Since his retirement from the post of Chief Justice, Li has devoted himself to education. He is Honorary Professor of Law at the University of Hong Kong, Chinese University of Hong Kong and the City University of Hong Kong, as well as a visiting professor of Tsinghua University. In an interview published in early June 2020, Li said about the Hong Kong national security law, whose enactment would follow at the end of the month, that it was understandable for the National People's Congress to enact this legislation, but that "investigatory powers must be governed by Hong Kong law", and that a requirement on national security judges to not have dual or foreign citizenship would be detrimental to judicial independence. Li is married with two daughters. His wife, Li Woo Mo Ying Judy, is a graduate of the University of Hong Kong (Social Sciences, 1970).