Бенджамин Ланди: Құлдыққа қарсы күрескердің өмірі мен қызметі
Benjamin Lundy
Бенджамин Ланди (1789-1839) – америкалық квикер, құлдыққа қарсы белсенді. Газеттер шығарған, лекциялар оқыған, азат етілген құлдар үшін жаңа орта іздеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық квакерлік құлдықты жоюшы (1789-1839)
American Quaker abolitionist (1789 1839)
Бенджамин Ланди (4 қаңтар 1789 – 22 тамыз 1839) – АҚШ-тың Нью-Джерси штатынан шыққан американдық квакер және құлдықты жою қозғалысының белсендісі. Ол бірнеше құлдыққа қарсы газеттер құрып, көп саяхаттар жасады. Ланди құлдықтың кеңеюін шектеу мақсатында лекциялар оқып, жарияланымдар жасады және босатылған құлдарға жаңа орын табу үшін АҚШ-тан тыс жерлерді іздестірді. Уильям Ллойд Гаррисонның айтуынша, Ланди алғашқы американдық құлдықты жоюшы болмаса да, "құлдардың мүддесі үшін өмірін және барлық күшін толығымен арнаған алғашқы отандасы болды".
Benjamin Lundy (January 4, 1789August 22, 1839) was an American Quaker abolitionist from New Jersey of the United States who established several anti slavery newspapers and traveled widely. He lectured and published seeking to limit slavery's expansion and tried to find a place outside the United States to establish a colony in which freed slaves might relocate. As William Lloyd Garrison pointed out in a eulogy, Lundy was not the first American abolitionist, but "he was the first of our countrymen who devoted his life and all his power exclusively to the cause of the slaves."
Ерте және отбасылық өмірі
Ланди Джозеф пен Элизабет Шотвелл Ландидің, екеуі де квакерлердің, Гринсвилл, Хардвик қалашығында, Суссекс округі, Нью-Джерсиде дүниеге келді. Төрт жасында анасы қайтыс болды, бірақ ол өгей анасы Мэри Титус Ландимен жақын қарым-қатынаста болды. Бала кезінде ол әкесінің фермасында жұмыс істеп, мектепке тек қысқа ғана кезеңдерде қатысты. 1804 жылы Нью-Джерсиде құлдарды біртіндеп босатуға рұқсат беретін заң қабылданды, бірақ 1810 жылғы Суссекс округінің санағында 758 қара нәсілді адамның жартысынан астамы әлі де құл болып тіркелген. Алайда, сол кезде жас Ланди Виргиния штатының (қазіргі Батыс Виргиния) Уилинг қаласына көшіп келген еді. 1808 жылы ол нақылшылыққа оқуға берілді. Огайо өзенінің бойындағы Уилинг – мемлекетаралық құл саудасының маңызды транзиттік нүктесі болды, құлдар жиі қала арқылы қадам басып өтті. Көптеген құлдар Огайо өзенімен Кентукки штатына және Миссисипи өзенімен басқа құл мемлекеттеріне жіберілді. Уилингте Ланди құлдық институтының тудырған көптеген әділетсіздіктерін өз көзімен көрді, оның ішінде жалаңаяқ адамдарды лай мен қарда жүруге мәжбүрлеу үшін аттың қамшысы мен таяқша қолданылуын көрді. Ол өмірін құлдықты жою ісіне арнауға бел буды. Бірнеше айдың ішінде 500-ден астам мүше жиналды. Көрнекті мүшелері адвокат және журналист Чарльз Хаммонд, Джеймс Уилсон (президент Вудро Уилсонның атасы) және Джозеф Хауэллс (Уильям Дин Хауэллстің әкесі) болды. "Филантропист" журналын шығарған (кейін Цинциннатиге көшірілген) квакер Чарльз Осборн оған журналистика мен баспа ісінің негіздерін үйретті. 1816 жылғы 4 қаңтарда, туған күнінде Ланди құлдыққа қарсы көзқарасты және қозғалысты біріктіру үшін ұлттық құлдыққа қарсы қоғам құру ниеті туралы хабарлама жариялады. Бұл оның өмірлік еңбегі болды. Ол өзінің тұңғыш ұлын Джеймс Таллмедждің құрметіне атады, оның 1819 жылғы 16 ақпанда АҚШ Өкілдер палатасында құлдыққа қарсы сөйлеген сөзі толыққанды жарияланды. Бұл журнал алғашқыда ай сайын, кейін апта сайын шығып, Огайо, Гринвилл, Теннесси, Балтимор, Мэриленд, Колумбия округі және Филадельфияда жарық көрді. Ол үнемі шықпады, және кейде Ланди лекциялық сапарда болғанда, ол қол жетімді кез келген кеңседен шығарылды. "Niles Weekly Register", "New York Spectator" және Коннектикут пен Эдвардсвилл (Иллинойс штаты) газеттері Ландидің ашып айтқан сөздерін қайта басып шығарды. Алайда, құлдыққа қарсы белсенділік көп табыс әкелмеді, ал құл иелері Ландидің құлдық прогреске кедергі келтіреді деген аргументтеріне сенбеді, тіпті оның Нью-Йорк пен Пенсильванияның Вирджиниямен салыстырғандағы өркендеуін салыстырғанына қарамастан. Ланди Гринвиллге (Теннесси штаты) Елиху Эмбридің қайтысынан кейін құлдыққа қарсы жұмыс істеу үшін шақырылды, бірақ ол ондағы қарсылықты күшті деп тапты. Ланди Эмбридің мүлкінен сатып алынған жабдықты пайдаланып, 1822 жылы "American Economist and Weekly Political Reporter" журналын стандартты ауыл шаруашылығы бағалары, бизнес және саяси жаңалықтармен жариялай бастады. Ол құлдыққа қарсы лекцияларын жалғастырды және 1824 жылы Филадельфияда (Пенсильвания) құлдықты жою жөніндегі американдық конвенцияға қатысты, онда ол Роберт Пурвис сияқты басқа белсенділермен байланыс жасады. Ол квакер белсендісі Элиас Хикспен кездесу үшін Нью-Йоркке және Солтүстік Каролинада құлдыққа қарсы лекция оқу үшін сапар жасады.
Lundy was born to Joseph and Elizabeth Shotwell Lundy, both Quakers, at Greensville, Hardwick Township, Sussex County, New Jersey. His mother died when he was four, but he became close to his stepmother, Mary Titus Lundy. As a boy, he worked on his father's farm, attending school for only brief periods. In 1804, New Jersey passed a law allowing gradual emancipation of slaves, although the 1810 census in Sussex County showed that more than half of the 758 black people were still enslaved. However, by that time, young Lundy had moved to Wheeling, Virginia (now in West Virginia). In 1808 he was apprenticed to a saddler. On the Ohio River, Wheeling was on important transit point of the interstate slave trade, with coffles of slaves often marched through town. Many would be shipped down the Ohio River toward Kentucky (a slave state) and additional slave states down the Mississippi River. In Wheeling, Lundy saw firsthand many iniquities inherent in the institution of slavery, including the use of horsewhips and bludgeons to force barefoot human beings to walk through mud and snow. He determined to devote his life to the cause of abolition. which within a few months had a membership of more than 500. Prominent members included lawyer journalist Charles Hammond, James Wilson (grandfather of President Woodrow Wilson) and Joseph Howells (father of William Dean Howells). Fellow Quaker Charles Osborne, who editing the Philanthropist (later moved to Cincinnati), also showed him journalism and printing basics. On his birthday, January 4, 1816, Lundy published a circular indicating his intent to found a national anti slavery society to focus antislavery sentiment and activity. That became his life's work. He named his first son to honor James Tallmadge, whose antislavery speech in the U. S. House on February 16, 1819, Lundy printed in full. This periodical, first a monthly and later a weekly, was published successively in Ohio, Greenville, Tennessee, Baltimore, Maryland, the District of Columbia and Philadelphia, Pennsylvania. It appeared irregularly, and at times, when Lundy was away on lecturing tours, was issued from any office that he could access. Newspapers including the Niles Weekly Register, the New York Spectator and papers from Connecticut and Edwardsville, Illinois reprinted Lundy's exposés. However, anti slavery activism did not pay well, and slaveholders did not believe Lundy's arguments that slavery stifled progress, despite his comparisons of the relative prosperity of New York and Pennsylvania with Virginia. Lundy had been recruited to Greenville, Tennessee to work against slavery in a slave state after the death of Elihu Embree, but he found the hostility formidable. Lundy used the equipment purchased from Embree's estate to begin publishing the American Economist and Weekly Political Reporter with more standard farm prices, business and political news in 1822. He also continued to lecture against slavery, and in 1824 attended the American Convention for the Abolition of Slavery, in Philadelphia, Pennsylvania, where he connected with other activists, including Robert Purvis. He also traveled to New York to meet with Quaker activist Elias Hicks and to lecture against slavery in North Carolina.
Балтимор және Колумбия округі
Теннессиден көшіп, бизнесін қайта құру үшін Балтиморды таңдағаннан кейін, Ланди 1825 жылғы қазан айында отбасымен Мэриленд штатына көшіп келді. Бұл Ландиге газетін ай сайын емес, апта сайын немесе тіпті сирек шығаруға мүмкіндік берді. Ланди сондай-ақ Мэриленд штатының Харфорд округының қайырымдылықпен айналысқан және құлдықты жоюшы Элиша Тайсонның өмірбаянын, сондай-ақ құлдарды кезең-кезеңімен азат ету туралы ұсынысын жариялады. 1826 жылы бір құл иесі Ланди Гаитиге олармен бірге барса, он екі құлын босататынын ұсынды. Ланди келісіп, Гаитиге барды, бірақ оралғанда әйелі Естердің егіздерді босанғанда қайтыс болғанын және балаларының достарының арасында таралып кеткенін білді. Ол сондай-ақ Вулфолкті Ландиге қарсы қылмыстық жала жабуға шақырды, бірақ үлкен қазылар алқасы оны айыптаудан бас тартты. Дегенмен, Гаррисон Бостонға оралды (ол жерде 1835 жылы халық шабуылына ұшырады), бірақ Вулфолктің саудасы да төмендеді, оны Александрия қаласының Франклин мен Армфилд (сол кезде Колумбия округінде) алмастырды. Ланди осы сауданы қадағалап, көп ұзамай газетін Вашингтон қаласына көшірді, бірақ бірнеше жылдан кейін басқа иеліктен өткеннен кейін, газет жабылды. Ланди Техас революциясын Мексиканың құлдыққа тыйым салғандығына қарамастан, Техаста құлдықты сақтаудың жолы ретінде айыптаушы болды. Бұрынғы президент Джон Куинси Адамс 1836 жылдың 11 шілдесінде туған күніне орай Филадельфияға келгенде, Ланди оны Джеймс Мотт және оның әйелі Люкреция Мотт сияқты басқа квакерлермен кездесуге сүйемелдеді. Ландидің орнын басып кірген Джон Г. Уиттиердің редакторы астында бұл газет «The Pennsylvania Freeman» болып өзгерді. Ланди Клер-Крик жиналыс үйіне (Хиксайт достарының батысқа қарайғы ең шеткі орны) және Иллинойс штатының жаңа Лоуэлл ауылына жақын жердегі ферманы сатып алды. Ол Иллинойс штатының Хеннепин қаласының жанында қарызға алынған баспа машинасымен қайта жаңартылған «Genius of Universal Emancipation» газетінің бірнеше нөмірін басып шығарды. Оның Маунт-Плезанттағы үйі Ұлттық тарихи ескерткіш болып саналады.
After selecting Baltimore to re establish his business after deciding to move from Tennessee, Lundy moved his family to Maryland in October, 1825. This enabled Lundy to print his newspaper weekly instead of monthly or even less frequently. Lundy also published a biography of Harford County, Maryland, philanthropist and abolitionist Elisha Tyson, as well as a proposal for the gradual emancipation of slaves. In 1826, a slaveowner offered to free twelve slaves if Lundy would accompany them to Haiti. He did so, but found on his return that his wife Esther had died giving birth to twins, and his children were scattered among friends. He also urged Woolfolk to bring criminal libel charges against Lundy, but a grand jury refused to indict him. However, Garrison returned to Boston (where he suffered a mob attack in 1835), although Woolfolk's trade also diminished, supplanted by Franklin & Armfield of Alexandria (at the time in the District of Columbia). Lundy followed the trade, shortly afterwards moving his newspaper paper to Washington, D. C., where, after some years under different ownership, it failed. Lundy became a leading voice in denouncing the Texas Revolution as a method to perpetuate slavery in Texas in defiance of Mexico's ban on it. When former president John Quincy Adams came to Philadelphia on his birthday, July 11, 1836, Lundy escorted him to meet other Quakers, including James Mott and his wife Lucretia Mott. Under the editorship of John G. Whittier, Lundy's successor, that paper became The Pennsylvania Freeman. Lundy purchased a farm near the Clear Creek Meeting House (the westernmost establishment of the Hicksite Friends), as well as the new village of Lowell, Illinois. He printed several issues of the re established Genius of Universal Emancipation on a borrowed press in nearly Hennepin, Illinois. His house in Mount Pleasant is a National Historic Landmark.