Кіріспе
1833–1870 жылдар аралығында құрылған, 19 ғасырдағы құлдықты жоюшы ұйым.
the 19th century organization
Америка құлдыққа қарсы қоғамы (AASS; 1833–1870) – Уильям Ллойд Гаррисон мен Артур Таппан құрған құлдықты жоюшы қоғам. Құлдықтан қашқан Фредерик Дуглас белгілі бір abolitionist болды және қоғамның маңызды басшысы, ол жиналыстарда жиі сөз сөйледі. Сондай-ақ, бос адам болған Уильям Уэллс Браун да жиналыстарда жиі сөз сөйледі. 1838 жылға қарай, қоғамда шамамен 250 000 мүшесі бар 1350 жергілікті бөлімше болды. Мүшелеріне Сьюзан Б. Энтони, Элизабет Кейди Стэнтон, Теодор Дуайт Уэлд, Льюис Таппан, Джеймс Г. Бирни, Лидия Мария Чайлд, Мария Уэстон Чепмен, Натан Лорд, Августин Кларк, Самуэль Корниш, Джордж Т. Даунинг, Джеймс Фортен, Эбби Келли Фостер, Стивен Саймондс Фостер, Генри Хайленд Гарнет, Берия Грин (қоғамның ұйымдастыру жиналысын басқарған), Люкреция Мотт, Венделл Филлипс, Роберт Пурвис, Чарльз Ленокс Ремонд, Сара Паркер Ремонд, Люси Стоун және Джон Гринлиф Уиттиер және тағы да басқалар кірді. Штаб-пәтері Нью-Йорк қаласында орналасқан, 1840 жылдан 1870 жылға дейін қоғам апта сайын шығатын «Ұлттық құлдыққа қарсы стандарт» газетін жариялады.
Elizabeth Cady Stanton,
Theodore Dwight Weld,
Lewis Tappan,
James G. Birney,
Lydia Maria Child,
Maria Weston Chapman, Nathan Lord,
Augustine Clarke,
Samuel Cornish,
George T. Downing,
James Forten,
Abby Kelley Foster,
Stephen Symonds Foster,
Henry Highland Garnet,
Beriah Green, who presided over its organizational meeting,
Lucretia Mott,
Wendell Phillips,
Robert Purvis,
Charles Lenox Remond,
Sarah Parker Remond,
Lucy Stone, and
John Greenleaf Whittier, among others. Headquartered in New York City, from 1840 to 1870 the society published a weekly newspaper, the National Anti Slavery Standard.
Өмірбаян
1820-жылдарға қарай Миссури келісіміне байланысты дау-дамай айтарлықтай басылған еді, бірақ онжылдықтың соңындағы бірқатар оқиғалар оны қайтадан жақтандырды. 1829 және 1831 жылдары Вирджиния заң шығарушы жиналысында құлдықты жою мәселесі бойынша қызу пікірталастар өтті. (Томас Родерик Дью#Дью және құлдыққа қараңыз.) Солтүстікте құлдарды босату және оларды Африкаға "қайта қоныстандыру" мүмкіндігі талқыланды (бұл ұсыныс Американдық отарлау қоғамының қолдауымен Либерияның құрылуына әкелді). Дэвид Уокердің 1829 жылы жариялаған "Әлемнің түсті азаматтарына үндеуі", Нат Тернердің 1831 жылғы құл көтерілісі және Эндрю Джексонның сол жылы дағдарысты басқаруымен агитация күшейді. Луи Рушамның сөзінше, Тернердің көтерілісі 1776 мен 1860 жылдар аралығында болған 200-ге жуық құл көтерілісінің бірі ғана болды, бірақ ол ең қандыларының бірі болғандықтан, көптеген оңтүстік ақсүйектердің жүрегіне үрей салды. Нат Тернер және 70-тен астам құлдар мен бос афроамерикандықтар 1831 жылдың тамызында Вирджиния штатының Саутгемптон округінде спонтанды түрде көтеріліс ұйымдастырды. Олар фермадан фермаға көшіп, жол бойында ақ адамдарды қатыгездікпен өлтіріп, тағы да құлдарды қосып алды. Көтерілісшілерді басуға жеткен кезде, 80-нен астам құл көтеріліске қосылып, 60-қа жуық ақ адам қаза тапты. Көтеріліс кейбір оңтүстік штаттарда құлдықты жою туралы ойларға түрткіс берсе де, оңтүстік штаттарындағы реакция құлдыққа қатысты заңдарды қатаңдату болды. Сол жылы Оңтүстік Каролинаның федералды тарифке қарсылығы штат заң шығарушы органының заңды жарамсыз деп жариялауына әкелді, ал штат басшылары федералды кедендік агенттердің салық жинауына кедергі келтіру үшін милицияны пайдалану туралы мәлімдеді. Президент Эндрю Джексон штаттардың құқықтары туралы таластарды елемеді және федералды заңдарды күшіне енгізу үшін армияны пайдаланумен қорқытты. Джексонның қажырлылығына қарсы тұра алмай, штат бас тартыс жасады, бірақ бұл оқиға Оңтүстікте Конгресс құлдыққа араласуы тек уақыт мәселесі деген қорқынышты күшейтті. 1833 жылы Луизианада Американдық құлдыққа қарсы қоғамның құрылуымен алаңдаушылық арта түсті. 1820-жылдары құлдыққа қарсы күрес орталығы Американдық отарлау қоғамы болды, ол Мэдисонның кезең-кезеңімен, үкіметтік өтемақымен эмансипациялау қағидаларына негізделген. Сол кездегі ұлттың кең таралған және берік көзқарастарына сәйкес, президент Джеймс Мэдисон ақ және қара нәсілдердің қоғамға бірігіп сіңе алмайтынына сенді және оларды бөліп ұстау саясатын ұсынды. Мэдисон интеграцияның (сол кезде "амгамация" деп аталған) мүмкін емес екенін, себебі бұрынғы құлдар мен құл иелері арасында әрқашан қанау, жеккөрушілік және антагонизм болады деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ "Азат болған құлдар үшін Африкалық колония туралы меморандумда" "азат болғандар құлдардың әдеттерін және мінез-құлқын сақтайды" деп мәлімдеді. Ол бұрынғы құлдарды Африканың батыс жағалауына "қайта қоныстандыруды" жақтады, онда қоғам жер сатып алып, Либерияны құрды. Осы кезде Американдық құлдыққа қарсы қоғам құрылды, ол құлдыққа қарсы қоғамның моральдық және практикалық негізін нығайтуға бағытталды. 1833 жылдың 4-6 желтоқсаны аралығында Жаңа Англия, Пенсильвания, Огайо, Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттарының алпыс делегаты Филадельфияда Ұлттық құлдыққа қарсы конвенция өткізді. Берия Грин конвенцияға төрағалық етті – басқа ешкім келісім бермеді, ал Льюис Таппан мен Джон Гринлиф Уиттиер хатшылар болып тағайындалды. Конвенция комитеті Американдық құлдыққа қарсы қоғамның Конституциясын және Сезімдерін жариялады. Екеуінің де негізгі авторы Бостондық жаңадан шыққан "Liberator" газетінің баспагері Уильям Ллойд Гаррисон болды.
The Turner rebellion was only one of about 200 slave uprisings between 1776 and 1860, but it was one of the bloodiest, and thus struck fear in the hearts of many white southerners. Nat Turner and more than 70 enslaved and free blacks spontaneously launched a rebellion in Southampton County, Virginia, in August 1831. They moved from farm to farm, indiscriminately killing whites along the way and picking up additional slaves. By the time the militia put down the insurrection, more than 80 slaves had joined the rebellion, and 60 whites lay dead. While the uprising led some Southerners to consider abolition, the reaction in all Southern states was to tighten the laws governing slave behavior. That same year, South Carolina's opposition to the federal tariff led the legislature to declare that the law was null and void in the state, and the state's leaders spoke of using the militia to prevent federal customs agents from collecting the tax. President Andrew Jackson swept aside the states' rights arguments and threatened to use the army to enforce federal laws. In the face of Jackson's determination, the state backed down, but the episode raised fears throughout the South that it was only a matter of time before Congress would begin to tamper with slavery. Southern anxiety increased in 1833 with the founding of the American Anti Slavery Society in Louisiana. In the 1820s the focus of anti slavery was the American Colonization Society, founded on Madisonian principles of gradual, government compensated emancipation. Consistent with existing and durable prejudices in the nation at the time, President James Madison believed that blacks and whites could not integrate into society together, and proposed a policy of separation. Madison said that integration (at the time called "amalgamation") was impossible, because there would always be oppression, hatred, and hostility between former slaves and former slave holders. He also claimed, in his so called "Memorandum on an African Colony for Freed Slaves", that "freedmen retained the vices and habits of slaves." He advocated "resettlement" of former slaves to the west coast of Africa, where the Society acquired land and founded what became Liberia. At this point, the American Anti Slavery Society formed to appeal to the moral and practical circumstances that, at this point, propped up a pro slavery society. Between December 4–6, 1833, sixty delegates from New England, Pennsylvania, Ohio, New York, and New Jersey convened a National Anti Slavery Convention in Philadelphia. Beriah Green presided over the Convention — no one else was willing to—, with Lewis Tappan and John Greenleaf Whittier serving as secretaries. One Convention committee drafted an American Anti Slavery Society Constitution and Declaration of Sentiments. The principal author of both was the publisher of the fledgling Boston based Liberator, William Lloyd Garrison.
Көшбасшылық
Американдық құлдыққа қарсы қоғамның алғашқы атқару комитетіне Артур Таппан (президент), Абрахам Л. Кокс (хатшы), Уильям Грин (қазынашы), Элизур Райт (ішкі хат алмасу хатшысы) және Уильям Ллойд Гаррисон (сыртқы хат алмасу хатшысы) кірді. Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығының құрылуы және Элизабет Кейди Стэнтонның "Революция" апталық басылымындағы этникалық-жарқындық "төменгі таптар" туралы аргументтері осы адамдардың бірқатарының қорқуын белгілі бір дәрежеде растады. Фредерик Дуглас – ішкі жікке бөлінуден және Гаррисонның қоғам президенті болып тағайындалуынан кейін көп ұзамай Американдық құлдыққа қарсы қоғамға қосылған қара белсенділердің бірі. Дуглас 1841 және 1842 жылдар аралығында Массачусетс құлдыққа қарсы қоғамында белсенді болды. Ол 1843 жылдан бастап Американдық құлдыққа қарсы қоғамның лекциялық айналымына қатысты. Жеке меншік құлдықта туған Дуглас қашып, Нью-Бедфорд, Бостон және Нью-Йорк қалаларына жетті. Ол жазба және ауызша шеберлігін дамытты, нәтижесінде бостандық үшін күрес қозғалысының көрнекті өкіліне айналды. Ол Сенека-Фоллс конвенциясында әйелдердің сайлау құқығын қолдау туралы федералдық резолюцияны да мақұлдады. Қайта құру кезеңінде Дуглас әйелдерді АҚШ Конституциясының он бесінші түзетуіне қосуды қолдаудан бас тартты, себебі әйелдердің сайлау құқығы туралы баптың бірнеше штаттарда ратификацияға кедергі келтіруі мүмкін деп қорқыды.
Жарияланымдар
Америка Құрама Штаттарының құлдық пен оны жою энциклопедиясына сәйкес, Велд 1833–1835 жылдары менеджер, ал 1839–1840 жылдары хат алмасу хатшысы қызметін атқарған. Апплтонның «Америкалық өмірбаян энциклопедиясы» 1836 жылы оның «Америкалық құлдыққа қарсы қоғамның» кітаптары мен брошюраларының редакторы болып тағайындалғанын мәлімдейді. 1839 жылы Қоғам Теодор Д. Уэлд, оның әйелі Анжелина Гримке және оның әпкесі Сара Гримке еңбегі «Америкалық құлдық: Мыңдаған куәгердің куәлігі» кітабын жариялады. Кітапта Қоғамның мекенжайы Нью-Йорк штаты, Нассау көшесі, 143 үй деп көрсетілген. Теодор Уэлдке арналған хаттарды сол мекенжайға жіберуге болады. Бұл кітап құлдыққа қарсы кең ауқымды еңбек болып табылады және кейіннен Харриет Бичер Стоудың «Том ағаның қалыбы» романына шабыт көзі болды. Онда Велд құлдардың тұрмыс жағдайын, тамағын және бірінші қолдан алынған оқиғаларды суреттей отырып, құлдықтың қорқынышты жайттарын жазады. АҚШ-тағы құлдарға қатысты қарастырылатын мәселелер#«Америкалық құлдық» (1839). «Азаттық қоңырауы» Бостон әйелдер құлдыққа қарсы қоғамымен бірлесіп жарық көрді. «Азаттықтың легионы»! және «Шындықтың күші» басылымдарында көрнекті аболиционистердің ойлары, сөздері мен іс-қимылдары жарияланды.
Кіріспе
Америкалық құлдыққа қарсы қоғамның преамбуласы құжаттың негізгі мақсаттары мен жетекші принциптерін баяндайтын кіріспе бөлім болып табылады. Онда қоғамның құрылу себебі – құлдарды азат ету мәселесі талқыланады. Бұл құлдыққа және түрлі терілі адамдарға теңсіздікпен қарауға қарсы пікірлерді зорлықсыз, бейбіт жолмен жеткізуді көздейді, күш қолдануға шақырмайды.
I бап
Конституцияның 1-бабында «Бұл Қоғам Америкалық Құлдыққа Қарсы Қоғам деп аталады» делінген. Осы бап топтың атын бекітті және 1839 жылы тарағанға дейін осы атпен танылды.
ІІ бап
ІІ бап құлдықтың барлық адамдардың игілігі үшін ғана емес, сонымен қатар Құдай алдында да қате екенін көрсетеді. Бұл бапта қоғамның Конституциялық жолмен Конгресске ішкі құл саудасын тоқтатуға, штаттардағы құлдықты жоюға және жаңа штаттардың Одаққа қосылуынан кейін оның таралуына жол бермеуге тырысатыны туралы да айтылады.
III бап
ІІІ бапта бұл топтың түрлі-түсті адамдардың мінез-құлқын және жағдайын жақсарту жолдары көрсетілген. Олар осы мақсатқа қоғамның зияткерлік, рухани және діни білімін арттыру арқылы жетеді. Бұл бапта түрлі-түсті адамдар мен ақ адамдар арасындағы әлеуметтік кемсітушілік пен теңсіздік мойындалады және оны өзгертуге үміт білдіріледі. Атап айтқанда, олар азаматтық және діни құқықтарға бейбіт жолмен қол жеткізуді көздейді, ешқандай физикалық күш қолданбайды.
IV бап
IV бапта мүшелердің талаптары баяндалған. Олар қоғамның қаржысына үлес қосу және конституцияда белгіленген қағидаларды сақтауды қамтиды. Осылайша, осы бапты орындайтын мүшелерге осы қоғамда дауыс беру құқығы беріледі.
V бап
V бапта қоғам ішінде атқарылатын лауазымдар тікелей көрсетілген. Олар: Президент, Вице-президенттер, хаттамашы, корреспондент хатшы, қазынашы және директорлар кеңесі. V бапта сондай-ақ осы лауазымдардың мүшелер тарапынан сайланатыны белгіленген.
President, Vice Presidents, a Recording Secretary, Corresponding Secretaries, a Treasurer, and a Board of Managers. Article V also states that these positions will be elected by its members.
VI бап
VI бапта жыл сайын атқару комитетін сайлау жоспары белгіленген. Бұл комитетте қанша адам болуы мүмкін екендігі талқыланады. Комитеттің міндеттері мен жауапкершіліктері, оның ішінде өз ішкі ережелерін қабылдау, комитет құрамындағы бос орындарды толтыру, хатшы мен қазынашы лауазымдарын толықтыру, агенттерді жұмысқа алу, қаржыны басқару және ерекше жиналыстар шақыру сияқты мәселелер осы бапта қарастырылған.
VII бап
VII бапта қоғам президентінің, хатшылардың, хаттама хатшысының және қазынашының міндеттері баяндалған.
VIII бап
VIII бапта қоғамның жыл сайынғы жиналыстары өткізіледі және оның уақыты мен орнын атқару комитеті анықтайды делінген.
IX бап
IX бапта белгіленгендей, кез келген басқа да құлдыққа қарсы қоғам немесе осы принциптерді ұстанатын кез келген бірлестік Америка құлдыққа қарсы қоғамына көмекші қоғам ретінде қосыла алады. Көмекші қоғамға айналған кез келген қоғам, Бас мекеменің өкілдігімен мүшесі бола алады.
X бап
X бапта осы Конституцияға қоғамның кез келген жылдық жиналысында өзгерістер енгізілуі мүмкін екені айтылған. Конституциядағы өзгерістерді қабылдау үшін, түзетулер жиналыстан бұрын Атқару комитетіне ұсынылуы керек және қатысушы мүшелердің үштен екісінің дауысы қажет.
Әйелдерді қамту мен басшылықтың болмауы
Бастапқыда әйелдер ұйымда маңызды емес рөл атқарды. 1833 жылы ұйымның алғашқы жиналысына тек ақ нәсілді әйелдер ғана шақырылды, тіпті оларға да белсенді қатысуға рұқсат берілмеді. 1833 жылдың 4 желтоқсанында Лукреция Мотт, Лидия Уайт, Эстер Мур және Сидни Энн Льюис қатысты, бірақ олардың ешқайсысы сол күні Конституцияға қол қоя алмады. Олардың осы конвенциядан шеттетілуі, кейін құрылған әйелдер басқаратын ұйымдарға себеп болды. 1839 жылы ұлттық ұйым, көзқарастардың негізгі айырмашылықтарына байланысты екіге бөлінді: Гаррисон және оның жақтастары, басқа мүшелерге қарағанда радикалдырақ болды. Олар АҚШ Конституциясын құлдықты қолдайтын құжат деп айыптады, қалыптасқан дінге қарсы болды және ұйымдық жауапкершілікті әйелдермен бөлісуді талап етті. Әйелдердің ресми қатысуына қатысты келіспеушілік, ұйымның тарауына себеп болған басты факторлардың біріне айналды. АҚШ-тың батысында әйелдер американдық құлдыққа қарсы қоғамда маңызды рөлдер атқарды. Теңдік принциптері кеңінен қабылданып, әйелдер «бағыныштылар емес, серіктестер» ретінде қарастырылды. Әйелдер тек басшылық лауазымдарды ғана емес, сонымен қатар түрлі қоғамдар мен конвенцияларға қатысты. Керісінше, АҚШ-тың шығысында әйелдердің американдық құлдыққа қарсы қоғамға қатысуы өте күрделі мәселеге айналды. Құлдықтан құтылуды жақтаған әйелдер фанатиктер деп есептелді. Көптеген мәселелерде орташа көзқарас ұстанған, феминистік идеяларға қарсы болған аз ғана делегаттар қоғамды тастап, Америка және шетелдік құлдыққа қарсы қоғамды құрды. Райт олардың қатарында болды. Олар консервативтік көзқарастарды ұстанып, ұйымдасқан дінді және дәстүрлі басқару формаларын қолдады, сондай-ақ әйелдерді басшылықтан шеттетуді жақтады. Тағы бір мәселе – құлдықтан құтылушылардың жеке партия ретінде саясатқа қатысуы керек пе еді.
Бостандық партиясының оқшаулануы
Әйелдердің рөлі туралы әртүрлі пікірлермен қатар, 1839 жылы саяси жолмен құлдықты жою мақсатын ілкіге алған Liberty Party, Америкалық құлдыққа қарсы қоғамнан бөлініп шыққан жеке құлдыққа қарсы ұйым ретінде құрылды. Радикал болған Гаррисон жүйеге іштен күресудің тиімді емес деп санады. Батыстағы әйелдер саяси қатысуға, әсіресе Гаррисонның Конституцияға қатысты ұстанымына келіспеушіліктеріне байланысты, Liberty Party-ны қолдауға бейімділік танытты.
Қоғамның соңы
Құлдыққа қарсы қоғам елдің әртүрлі штаттарындағы құлдыққа қарсылық көрсететін адамдарға өкілдік қызметін көрсетті. Осы топтың кеңінен таралған жариялымдары мен сенімді мүшелерінің арқасында құлдықты жою туралы пікірлер түрлі қауымдастықтарда нығайтылып, осы мәселеге қолдау көрсетілді. Ұлттық басшылықтағы бұл жіктелгендік салдарынан 1840 және 1850 жылдардағы қызметтің көп бөлігі штаттық және жергілікті қоғамдар жүзеге асырды. Құлдыққа қарсы мәселе 1848-1854 жылдардағы Free Soil партиясы, содан кейін 1854 жылы құрылған Республикалық партия арқылы американ саясатының бағытына енді. Американ құлдыққа қарсы қоғамы Азамат соғысы мен құлдықтан азат етуден кейін 1870 жылы ресми түрде таратылды.