Кіріспе

Стокгольм қалалық әкімшілігінің орны

Стокгольм қалалық үйі (Stockholms stadshus, жергілікті тілде Stadshuset) – Швецияның Стокгольм қаласындағы Стокгольм муниципалитетінің орналасқан жері. Ол Кунгсхолмен аралының шығыс ұшында, Риддарфьярденнің солтүстік жағасында және Риддархолмен мен Сёдермальм аралдарына қарай орналасқан. Ішінде кеңселер, конференц-залдар мен салтанатты залдар бар. Бұл Нобель сыйлығының банкеті өтетін орын және Стокгольмнің маңызды туристік орталықтарының бірі.

Жері мен құрылысы

1907 жылы қалалық кеңес Елдкварнның бұрынғы орнында жаңа қалалық әкімдік салу туралы шешім қабылдады. Архитектуралық жобалау конкурсы өткізілді, оның нәтижесінде алғашқы жобалар Рагнар Остберг, Карл Вестман, Ивар Тенгбом Эрнст Торульфпен бірлесіп, және Карл Бергстен таңдалды. Вестман мен Остберг арасындағы келесі бәсекелестіктің нәтижесінде, қалалық әкімдіктің құрылысы Остбергке тапсырылды, ал Вестманға Стокгольм сотының ғимаратын салу міндеті жүктелді. Остберг өзінің бастапқы жобасын Вестманның дизайнының элементтерін, соның ішінде мұнарасын пайдалана отырып өзгертті. Құрылыс барысында Остберг жоспарларын үнемі қайта жұмыстады, нәтижесінде мұнараның үстіне фонарь қосылып, Көк залдағы көк глазурьдалған плиткалардан бас тартылды. Оскар Аскер құрылыс жетекшісі ретінде жұмысқа алынды, ал «Крейгер & Толл» құрылыс фирмасының өкілі Пауль Толл ғимараттың іргетасын жобалады. Георг Греве де жобаны дайындауға көмектесті. Құрылыс 1911 жылдан 1923 жылға дейін он екі жылға созылды. Шамамен сегіз миллион қызыл кірпіш пайдаланылды. Монастырлар мен шіркеулер салуда дәстүрлі түрде қолданылғандықтан «munktegel» (монахтардың кірпіші) деп аталатын қара қызыл кірпіштерді Сёдертелььедегі Лина кірпіш зауыты жеткізді. Ғимарат 1923 жылғы 23 маусымда, Густав Вазаның Стокгольмге кіруінің дәстүрлі «ескі стильдегі» 400 жылдығына орай салтанатты түрде ашылды (техникалық тұрғыдан алғанда, мерейтой 23 маусымда емес, 3 шілдеде болуы керек еді, өйткені 23 маусым күні Юлиан күнтізбесіне негізделген, ал Швеция 1753 жылға дейін Григориан күнтізбесін толық қабылдамады). Салтанатты сөздерді Вернер фон Хайденстам мен Хьялмар Брантинг сөйледі.

Сәулет және стиль

Стокгольм қалалық үйі ұлттық романтикалық стильдің үлгісі болып табылады. Риддарфьярденге көрініс беретін орын, орталық мотивке – қала сәулеті мен судың қатар келуіне шабыттандырды, бұл Стокгольмнің қалалық пейзажының ерекше белгісін көрсетеді. Үйдің стилі – мұқият эклектика, ірі, қатаң, Солтүстік Еуропалық кірпіштен салынған құрылыс пен Венеция готикалық сәулетінің еске түсіретін әдемі элементтердің үйлесімі, мысалы, алтын жұлдыздармен әшекейленген мұнаралар, сәндік балкондар, ағаш мачталар мен мүсіндер. Көк зал, тік қабырғалары мен аркадаларымен, ресми аула элементтерін қамтиды. Шындығында, оның қабырғалары көк түсті әшекейлерден мүлдем бос; атауы Өстбергтің алғашқы жобасынан алынған, және жыл сайынғы Нобель сыйлығының табысталуынан кейін банкеттер өткізілетін асхана ретінде танымал. Көк залдағы 10 270 құбыры бар орган Скандинавиядағы ең ірі орган болып табылады. Көк залдаң үстінде Алтын зал (Gyllene Salen) орналасқан, оның қабырғалары 18 миллионнан астам плиткадан жасалған әсем мозаикалармен безендірілген. Мозаикаларда швед тарихынан алынған мотивтер қолданылған. Олар Германияның Берлин қаласындағы Puhl & Wagner фирмасы (Готфрид Хайнерсдорф) тарапынан Готфрид Хайнерсдорфтың (1883-1941) тоғыз жылдық келіссөздерінен кейін тапсырыс бойынша орындалды. Ғимараттың оңтүстік-шығыс бұрышы, жағалауға жақын орналасқан, Швецияның ұлттық символы – Үш тәжбен әшекейленген монументалды мұнарамен биіктеп тұрады. Мұнараның биіктігі 106 метр, оған лифт арқылы немесе 365 сатылы баспалдақпен көтерілуге болады. Оның негізінің шығыс жағында 13 ғасырлық швед мемлекет қайраткері Биргер Ярлдың алтын жалатылған кенотафы орналасқан. Стокгольм қалалық үйі көптеген мәдени шараларға отан болды, соның ішінде 1991 жылы шведтік поп-дуэті Roxette-тің "Fading Like a Flower (Every Time You Leave)" музыкалық видеосы да осында түсірілді.

Қалалық саябақ

Ғимарат пен Мяларен көлінің жағалауы арасындағы шағын саябақ бірнеше мүсіндермен әсемделген, олардың ішінде Карл Элдхтың суретшілер Август Стриндберг, Густаф Фрёдинг және Эрнст Йозефсонды бейнелейтін ансамблі, сондай-ақ Элдхтың қола мүсіндері "Ән" және "Би" ("The Song" және "The Dance"). Қалалық әкімшіліктің оңтүстік-шығысында, Риддархолменге қарай беткейлеген жерде Энгельбрект Энгельбректссонның мүсіні орнатылған бағана тұр.