Хью Эдвин Стрикленд: Геолог, орнитолог және табиғатты зерттеуші ғалым

Кіріспе

Ағылшын геологы, орнитологы, табиғатты зерттеуші және систематик Хью Эдвин Стрикленд (2 наурыз 1811 – 14 қыркүйек 1853) – ағылшын геологы, орнитологы, табиғатты зерттеуші және систематик. Британ қауымдастығы арқылы ол зоологиядағы организмдердің атау жүйесі үшін бірқатар ережелерді ұсынды, ол Стрикленд кодексі деп белгілі және кейінгі атау жүйесі кодтарының негізін қалады.

Өмірбаян

Стрикленд Йоркширдің шығыс Райдингіндегі Рейтон қаласында дүниеге келді. Ол Глостерширдің Апперлидегі Генри Юстатий Стриклендтің екінші ұлы, оның әйелі Мэри, Эдмунд Картрайттың қызы, қуатты тоқыма станогын ойлап тапқан және сэр Джордж Стриклендтің немересі, Бойнтонде тұрған. 1827 жылы ол отбасылық дос Томас Арнольдтың (1795–1842) шәкірті болды. Бала кезінде ол табиғат тарихына деген қызығушылыққа ие болды, ол өміріне үлкен әсер етті. Ол алғашқы білімін жеке репетиторлардан алып, 1829 жылы Оксфордтың Ориел колледжіне түсті. Ол Джон Киддтің анатомия және Уильям Баклендтің геология лекцияларын тыңдап, зоология мен геологияға қызығушылық танытты. 1831 жылы ол бакалавр (B.A.) дәрежесін алды, ал келесі жылы магистр (M.A.) дәрежесін аяқтады. 1845 жылы ол сэр Уильям Жардиннің қызы Кэтрин Доркас Моул Жардинге үйленді. Ол «Орнитологияға иллюстрациялар» (1825–1843) үшін көптеген суреттерді салды, оларды CDMS әріптерімен (онының қарындасы Хелен де суретші болған) қол қойды. Теуксбериге жақын Крекомб үйіне оралғаннан кейін ол Эвешем аңғарының геологиясын зерттеуге кірісті, Лондон геологиялық қоғамына (1833–1834) еңбектерін жіберді. Ол сондай-ақ орнитологияға көп көңіл бөлді. Родерик Мёрчисонмен танысқаннан кейін ол Уильям Гамильтонмен (1805–1867) танысты және 1835 жылы оның құрамында Кіші Азия, Тракия Босфоры және Занте аралы арқылы саяхат жасады. Гамильтон кейіннен осы саяхаттың және Арменияға жасаған келесі экспедициясының нәтижелерін «Кіші Азия, Понт және Армения зерттеулері» (1842) еңбегінде жариялады. 1836 жылы отанына оралғаннан кейін Стрикленд Геологиялық қоғамға Оңтүстік Еуропа мен Азиядағы өңірлердің геологиясы туралы бірнеше еңбектерін ұсынды. Ол сондай-ақ «Вустершир және Уорвикшир округтеріндегі ағын суларының шөгінділерін» егжей-тегжейлі сипаттап, Кропторнның суға толы шөгінділеріне ерекше назар аударды, онда бегемоттардың қалдықтары және т.б. табылды. Мёрчисонмен бірге Геологиялық қоғам алдында «Глостершир, Вустершир және Уорвикширдегі Жаңа қызыл құмтас жүйесінің жоғарғы формациялары» туралы маңызды еңбек оқылды (Геол. Қоғ. Еңб., 1840). Басқа еңбектерінде ол Теуксбериге жақын Бристоль сүйек қабатын және Вулхоуптың Лудлоу сүйек қабатын сипаттады. Ол сондай-ақ Зоологиялық қоғамға, Табиғи тарих жылнамалары мен журналына және Британдық қауымдастыққа жіберілген орнитологиялық естеліктердің авторы болды. Ол 1842 жылы Британдық қауымдастықтың зоологиялық номенклатура ережелерін қарастыру үшін тағайындаған комитетінің есебін дайындады. Бұл есеп – биологиялық номенклатураның тұрақтылығын сақтайтын негізгі басшылық қағиданы білдіретін басымдық принципінің алғашқы ресми кодификациясы. Ол 1843 жылы ұсынылып, 1844 жылы құрылған, ғылыми қоғамдар немесе баспагерлер қолға алмайтын табиғи тарих туралы еңбектерді жариялау мақсатымен құрылған Рей қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды. Осы қоғам үшін Стрикленд Агассиздің қолжазбасын «Bibliographia Zoologiae et Geologiae» (1848) үшін түзетті, кеңейтті және редакциялады. 1845 жылы ол Дж. Бакманмен бірге Мёрчисонның «Челтенхэм маңындағы геологияның конспектісінің» екінші және кеңейтілген басылымын редакциялады. 1846 жылы ол Оксфордқа қоныстанды, ал екі жылдан кейін Александр Гордон Мелвиллмен бірлесіп «Додо және оның туыстары» (1848) еңбегін жариялады. 1850 жылы Бакланд ауырған кезде Оксфордта геология бойынша оқушының орынбасары болып тағайындалды, ал 1852 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Келесі жылы ол Халлдағы Британдық қауымдастықтың мәжілісіне қатысқаннан кейін Ретфордқа жақын Манчестер-Шеффилд және Линкольншир теміржолының кесінділерінде көрінетін геологиялық қабаттарды тексеруге барды. Сол жерде оны пойыз қағып, қаза тапты. Екі рельсті жолмен келе жатқан жүк пойзының алдынан шығып, қарсы бағытта келе жатқан экспресс пойызға соқтығысқан. Ол Теуксбериге жақын Дирхерст шіркеуіне жерленді, онда оның құрметіне ескерткіш терезе орнатылды. Оның «Орнитологиялық синонимдері» 1855 жылы жарық көрді. Оның 6000 құстан тұратын жинағы 1867 жылы Кембриджге жіберілді. 1835 жылы саяхат жасаған кезде ол Занте аралында зәйтүн ағашынан шыққан құртты және Батыс Түркиядағы Измир маңындағы күлгін тоқылдырықты тапты. Оның есімі Солтүстік Борнеоға тән құстың, Copsychus stricklandii Motley & Dillwyn (1855) және брахиоподтар тұқымдасының Stricklandia есімімен аталады.

Strickland was born at Reighton, in the East Riding of Yorkshire. He was the second son of Henry Eustatius Strickland of Apperley, Gloucestershire, by his wife Mary, daughter of Edmund Cartwright, inventor of the power loom, and grandson of Sir George Strickland, bart., of Boynton. In 1827 he was sent as a pupil to Thomas Arnold (1795–1842), a family friend. As a boy he acquired a taste for natural history which dominated his life. He received his early education from private tutors and in 1829 entered Oriel College, Oxford. He attended the anatomical lectures of John Kidd and the geological lectures of William Buckland and he became interested both in zoology and geology. He graduated B. A. in 1831, and proceeded to M. A. in the following year. He married Catherine Dorcas Maule Jardine, the daughter of Sir William Jardine, in 1845. She drew many of the illustrations for Illustrations to Ornithology (1825–1843), using her initials, CDMS (her sister Helen was also an illustrator). Returning to his home at Cracombe House, near Tewkesbury, he began to study the geology of the Vale of Evesham, communicating papers to the Geological Society of London (1833–1834). He also gave much attention to ornithology. Becoming acquainted with Roderick Murchison he was introduced to William Hamilton (1805–1867) and accompanied him in 1835 on a journey through Asia Minor, the Thracian Bosporus and the island of Zante. Hamilton afterwards published the results of this journey and of his subsequent excursion to Armenia in Researches in Asia Minor, Pontus and Armenia (1842). After his return in 1836 Strickland brought before the Geological Society several papers on the geology of the districts he had visited in southern Europe and Asia. He also described in detail the "drift deposits in the counties of Worcester and Warwick, drawing particular attention to the fluviatile deposits of Cropthorne in which remains of hippopotamus, &c., were found". With Murchison he read before the Geological Society an important paper On the Upper Formations of the New Red Sandstone System in Gloucestershire, Worcestershire and Warwickshire (Trans. Geol. Soc., 1840). In other papers he described the Bristol Bone bed near Tewkesbury and the Ludlow Bone bed of Woolhope. He was author likewise of ornithological memoirs communicated to the Zoological Society, the Annals and Magazine of Natural History and the British Association. He also drew up the report, in 1842, of a committee appointed by the British Association to consider the rules of zoological nomenclature. This report is the earliest formal codification of the principle of priority, which represents the fundamental guiding precept that preserves the stability of biological nomenclature. He was one of the founders of the Ray Society, suggested in 1843 and established in 1844, the object being the publication of works on natural history which could not be undertaken by scientific societies or by publishers. For this society Strickland corrected, enlarged and edited the manuscript of Agassiz for the Bibliographia Zoologiae et Geologiae (1848). In 1845 he edited with J. Buckman a second and enlarged edition of Murchison's Outline of the Geology of the neighbourhood of Cheltenham. In 1846 he settled at Oxford, and two years later he issued in conjunction with Alexander Gordon Melville a work on The Dodo and its kindred (1848). In 1850 he was appointed deputy reader in geology at Oxford during the illness of Buckland, and in 1852 he was elected Fellow of the Royal Society. In the following year, after attending the meeting of the British Association at Hull, he went to examine the geological strata visible in cuttings on the Manchester Sheffield & Lincolnshire Railway near Retford. There he was knocked down and killed by a train; on a double track he stepped out of the way of a goods train and was hit by an express coming in the opposite direction. He was buried at Deerhurst church near Tewkesbury, where a memorial window was erected. His Ornithological Synonyms was published in 1855. His collection of 6,000 birds went to Cambridge in 1867. While travelling in 1835 he discovered the olive tree warbler on the island of Zante, and the cinereous bunting in the vicinity of İzmir in western Turkey. His name was honoured in the name of a bird endemic to N. Borneo, Copsychus stricklandii Motley & Dillwyn (1855) as well as the brachiopod genus Stricklandia.