Уильям Элфорд Лич: Англиялық зоолог және теңіз биологы

Кіріспе

Ағылшын зоологы және теңіз биологы (1790–1836)

Уильям Элфорд Лич (2 ақпан 1791 – 25 тамыз 1836) – ағылшын зоологы және теңіз биологы.

Өмір және жұмыс

Элфорд Лич Плимут қаласындағы Хоу Гейтте адвокат әкесінің ұлы ретінде дүниеге келді. Он екі жасында ол Девоншир және Эксетер ауруханасында анатомия мен химияны оқып, медициналық тәжірибеден өтті. 1813 жылдан бастап Лич зоологиялық қызығушылықтарына ден қойды және «Кітапхана көмекшісі» (кейіннен Көмекші сақтаушы деп аталды) қызметіне орналасты. Ол жүз және мыңаяқтыларды жәндіктерден бөліп, оларға Мириапода деген жеке топ берді. Заманында ол әлемдегі ең білікті қаңлыбарлар маманы болды және Америка Құрама Штаттары мен Еуропаның ғалымдарымен байланыста болды. 1816 жылы 25 жасында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Алайда, 1821 жылы ол шамадан тыс жұмыс істегендіктен нервтік қанауға ұшырады және зерттеулерін жалғастыра алмады. 1822 жылдың наурыз айында ол мұражайдан кетіп, үлкен әпкесі Джейн оны континенттік Еуропаға емделуге алып барды. Олар Италияда және (қысқа мерзімге) Мальтада тұрды. 1836 жылдың 25 тамызында Генуяның солтүстігіндегі Тортона қаласының жанындағы Сан-Себастьяно-Куронеде холерадан қайтыс болды. Лич қайтыс болған жылы, яғни екі жыл өткен соң, Британ парламенті Британ мұражайының басқаруын жан-жақты тексерді. Сұрақ-жауап кезінде депутаттар Джон Эдвард Грейден Личтің «өзінің еңбектерімен және мұражай коллекцияларын жақсартып ұйымдастыру арқылы континенттегі табиғаттану ғылымының жетістіктерімен ағылшындарды таныстырған алғашқы адам» екенін растады. Осылайша зоологияға жаңа серпін берілді. Эдвард Гриффитс (Джордж Кювьедің «Жануарлар патшалығы» еңбегін аударған) тергеуге Британияда Личтің жұмысына дейін «зоология толығымен назарсыз қалған; 20 жыл бұрын ол аса танымал болған жоқ, оған көп көңіл бөлген әуесқойлар да аз болды» деді. «Сіздің ойыңызша, доктор Лич Англияда зоология ғылымын дамытуға үлкен үлес қосты ма?» деп сұрады комитет. «Расында солай деп ойлаймын», - деп жауап берді Гриффитс. Ұзақ емес өмірінде Лич британдық зоологияны пәннің алдыңғы қатарына жеткізіп, британдық зоологтардың келесі буынына берік негіз сырғады. Британ зоологтарының келесі буынында Чарльз Дарвин мен Альфред Рассел Уоллес болды. Әсеріне қарамастан, бүгінде Элфорд Личті көбінесе оның құрметіне аталған көптеген түрлердің ғылыми атаулары арқылы еске алады. 1850 жылға дейінгі жылдары ғана 137 жаңа түрге leachii, leachiana, leachella, elfordii, elfordiana және басқа да вариациялар берілді. Лич екі түрдің ғылыми атауларында еске алынады: Anolis leachii және Rhacodactylus leachianus. Ғылыми емес әдебиетте ол бірнеше түрдің жалпы атауларында құрметке ие болды. Личтің дауылдық құсының атауын 1820 жылы Коенрад Якоб Темминк оның құрметіне берді. Темминк Procellaria leachii түрін жаратты, бірақ бұл түрдің Веййо P. leucorhoa деп сипатталғанын білмеді. Бұл құстың алғашқы британдық үлгісін Лич 1819 жылы Уильям Буллоктың коллекциясын сату кезінде Британ мұражайы үшін £5 15s-ке сатып алған. Сол саудада ол 16 фунттан астамға үлкен гагара мен жұмыртқа сатып алды.

Elford Leach was born at Hoe Gate, Plymouth, the son of an attorney. At the age of twelve he began a medical apprenticeship at the Devonshire and Exeter Hospital, studying anatomy and chemistry. From 1813 Leach concentrated on his zoological interests and was employed as an 'Assistant Librarian' (what would later be called Assistant Keeper and was the naturalist who separated the centipedes and millipedes from the insects, giving them their own group, the Myriapoda. In his day he was the world's leading expert on the Crustacea and was in contact with scientists in the United States and throughout Europe. In 1816 he was elected a Fellow of the Royal Society at the age of 25. However, in 1821 he suffered a nervous breakdown due to overwork and became unable to continue his researches. He resigned from the museum in March 1822 and his elder sister Jane took him to continental Europe to convalesce. They lived in Italy and (briefly) Malta and he died from cholera in San Sebastiano Curone, near Tortona, north of Genoa on 25 August 1836. Two years later, the year of Leach's death, the House of Commons completed a detailed investigation of the management of the British Museum. During their interviews the MPs had received confirmation from John Edward Gray that it was Leach who, "was the first to make the English acquainted, by his works and by his improved manner of arranging the collections of the Museum, with the progress that had been made in natural science on the Continent. Thus a new impetus was given to zoology". Edward Griffiths (translator of George Cuvier's Le Règne Animal) told the inquiry that in Britain, before Leach's work, "zoology was utterly neglected; 20 years ago it was anything but popular; certainly there were very few amateurs that paid much attention to it." "In your judgment," the committee proposed, "Dr Leach has the eminent credit of having raised the science of zoology in England?" "Indeed I think so" replied Griffiths. In his short career Leach had brought British zoology back to the cutting edge of the subject and as a consequence had put the next generation of British zoologists on much firmer ground. The next generation of British zoologists contained both Charles Darwin and Alfred Russel Wallace. Despite his impact, today Elford Leach is remembered mainly in the scientific names of the many species that honour him. In the years up to 1850 alone 137 new species were named leachii, leachiana, leachella, elfordii, elfordiana and other variants. Leach is commemorated in the scientific names of two species of lizards, Anolis leachii and Rhacodactylus leachianus. In the non scientific literature he is honoured in the common names of several species. Leach's storm petrel was named after him by Coenraad Jacob Temminck in 1820efn|Temminck created the species Procellaria leachii but was unaware this species had already been described by Vieillot as P. leucorhoa. The first known British specimen of this bird had been purchased by Leach on behalf of the British Museum for £5 15s in the sale of the collection of William Bullock in 1819. At the same sale he also bought a great auk and an egg for just over £16.