Кіріспе

Оңтүстік Африкалық дәрігер және палеонтолог (1866–1951)

Роберт Брум FRS FRSE (30 қараша 1866 – 6 сәуір 1951) – британдық Оңтүстік Африкалық дәрігер және палеонтолог. 1895 жылы медициналық тәжірибе алуға құқық алып, 1905 жылы Глазго университетінен ғылым докторы (DSc) дәрежесін алды. 1903 жылдан 1910 жылға дейін Оңтүстік Африканың Стелленбош қаласындағы Виктория колледжінде зоология және геология профессоры қызметін атқарды, содан кейін Кейптаун қаласындағы Оңтүстік Африка мұражайында омыртқалы жануарлар палеонтологиясы бөлімінің сақтаушысы болды.

Өмір

Брум Шотландияның Ренфрушир графтығындағы Пейсли қаласында 66 Бэк Снеддон көшесінде дүниеге келді. Ол калико принттері мен Пейсли шалдарының дизайнері Джон Брум мен Агнес Хантер Ширердің ұлы еді. 1893 жылы бала кезінен таныс, сүйіктісі Мэри Бэрд Бейлиге үйленді. Глазго университетінде медициналық білім алған кезде Брум акушерлік саласын таңдады, бұл Оңтүстік Африка соғысынан аз бұрын болды. 1903 жылдан 1910 жылға дейін Стелленбостағы Виктория колледжінде (кейін Стелленбош университеті) зоология және геология профессоры қызметін атқарды, бірақ эволюцияға сенуін қолдағандықтан осы лауазымнан қуылды. Келесі жылдары Джон Т. Робинсонмен бірлесіп, Стеркфонтейнде алты гоминид фрагментін, оларды Plesianthropus transvaalensis деп атады (халық арасында миссис Плес деп танылды), бірақ кейін ересек Australopithecus africanus екені анықталды, сондай-ақ Кромдрай және Сварткранс участаларында да маңызды жаңалықтар жасады. 1937 жылы Брум ең танымал ашылуын жасады – Paranthropus robustus гоминид туысын анықтады. Бұл жаңалықтар Дарттың Таунг түріне қатысты пікірлерін қолдауға көмектесті. "Оңтүстік Африканың қазба маймыл адамдары, Австралопитектер" атты еңбегінде ол Австралопитектер тұқымдасын ұсынды. Брум 1946 жылы Ұлттық ғылым академиясының Даниэль Жиро Эллиот медалімен марапатталды. Брумның қалған өмірі осы участаларды зерттеуге және онда табылған ертедегі гоминидтердің көптеген қалдықтарын түсіндіруге арналды. Ол өмірінің соңына дейін жазуын тоқтатпады. Өлер алдында Австралопитектер туралы монографиясын аяқтады және немересіне былай деді:
"Енді бәрі аяқталды, мен де аяқталдым."

Рухани эволюция

Брум конформизмге қарсы болған және паранормальдық құбылыстар мен спиритизмге терең қызығушылық танытқан; ол дарвинизм мен материализмді сынаған. Брум рухани эволюцияға сенген. Оның "Адамның пайда болуы: жай ғана кездейсоқтық па, әлде жоспарлы жаратылыс па?" (1933) атты кітабында ол "рухани күштер" эволюцияны бағыттап келгенін айтқан, себебі жануарлар мен өсімдіктердің мұндай күрделілігі кездейсоқ туындауы мүмкін емес. Брумның сөзіне қарағанда, кем дегенде екі түрлі рухани күш бар, ал экстрасенстер оларды көре алады. Брум эволюцияның жоспары мен мақсаты бар екенін және Homo sapiens-тің пайда болуы эволюцияның соңғы мақсаты екенін мәлімдеген. Брумның айтуынша, "эволюцияның көп бөлігі адам және басқа жануарлар мен өсімдіктер үшін әлемді оларға өмір сүруге ыңғайлы жағдай жасау үшін жоспарланғандай көрінеді". Плес әйелінің бас сүйегін тапқаннан кейін, Брумға қазба жұмыстарын кездейсоқ жүргізді ме деп сұрағанда, ол рухтар оған жаңалықтарын қайдан табу керектігін айтқан деп жауап берді.

Хойсан туралы зерттеулер

Брум қойсан халықтарына ерекше қызығушылық танытты, оның ішінде олардың қаңқаларын, тіпті жақында қайтыс болғандардың сүйектерін жинады, сондай-ақ ескі қабірлерді қазып шығарды. Брум қазіргі заманғы адамның қаңқаларын жинауды 1897 жылы, Оңтүстік Африкаға көшіп келгеннен кейін жақын арада бастады. Сол жылы ол Port Nolloth маңындағы аймақтағы құрғақшылықтан кейін қайтыс болған үш қарт "готтентот" адамның қалдықтарын жинады. Брум "олардың басын кесіп, ас үй пешінде парафин бочкаларында қайнаттым" деп мәлімдеді. Олардың бас сүйектері кейіннен 7 айлық ұрықпен бірге Эдинбург университетінің медицина мектебіне жіберілді, одан Брум миды алып, жеке сақтады. Одан бөлек, ол триасс дәуірінің архозавроморф рептилиясы Prolacerta broomi, ринесухид амфибиясы Broomistega және пермдік дицинодонт Robertia broomiana сияқты жаңа түрлерді де ашты.