Кіріспе

Ағылшын зоологы, этолог және суретші (1928 жылы туған)

Десмонд Джон Моррис FLS hon. caus. (24 қаңтар 1928 жылы туған) – ағылшын зоологы, этолог және сюрреалист суретші, сондай-ақ адам социобиологиясы саласындағы танымал автор. Ол 1967 жылғы "Жылаңаш маймыл" кітабымен және "Зоо-тайм" сияқты телебағдарламаларымен әйгілі.

Ерте өмір және білім

Моррис Уилтширдегі Пуртон қаласында Марджори (құрметті әкесі Хант) және балалар әдебиетінің авторы Гарри Морристің отбасында дүниеге келді. 1933 жылы Морристер Суиндонға көшіп, онда Десмонд табиғат тарихы мен жазуға қызығушылық танытты. Ол Уилтширдегі Даунси мектеп-интернатында білім алды. 1946 жылы Моррис екі жылға британ армиясына міндетті түрде қызметке қабылданып, Уилтширдегі Числдон армия колледжінде бейнелеу өнерінен лекция оқыды. 1948 жылы әскерден босатылғаннан кейін ол Суиндон өнер орталығында өзінің суреттерінен алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды және Бирмингем университетінде зоологияны оқыды. 1950 жылы ол Лондон галереясында Жоан Миромен бірге сюрреалистік өнер көрмесін өткізді. Кейінірек көптеген көрмелер ұйымдастырды.

Мансап

Моррис Оксфордта құстардың көбею мінез-құлқын зерттеді. 1956 жылы ол Лондон зоологиялық қоғамының «Гранада» теле- және кинобөлімшесінің басшысы ретінде Лондонға көшіп, маймылдардың бейнелеу өнері жасау қабілеттерін зерттеді. 1973 жылдан 1981 жылға дейін Моррис Оксфордтағы Вольфсон колледжінде ғылыми қызметкер болды. 1979 жылы ол «Теймс» телеарнасы үшін «Адамзат тегі» телесериалын, 1982 жылы «Жапониядағы адамдарды бақылау», 1986 жылы «Жануарлар жол көрсетуі» және одан кейін бірнеше телесериалдар түсірді. Моррис Лондон Линнеев қоғамының құрметті мүшесі.

Жеке өмір

Мористің әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста өкпесіне зақым алып, Морис 14 жасқа келгенде қайтыс болды. Оған жерлеуге баруға рұқсат берілмеді, кейін ол: "Бұл менің өмір бойы билікті жек көруіме себеп болды. Шіркеу, үкімет және әскер – барлығы жек көретін тізімімде болды және содан бері сол тізімде қалып келеді" деді. Оның әкесі Уильям Моррис, Виктория дәуірінің құлшыныспен табиғатты зерттеген ғалымы және Суиндон қалалық газетінің негізін қалаушы болған.

Морис Солтүстік Оксфордта 19 ғасырдағы ағылшын тілінің сөздігін жасаған сөздікші Джеймс Мюрреймен бірге тұрды. Ол өзі тұрған жерге жақын, Оксфордтың Солтүстік Парадтағы Таурус галереясында көрме ұйымдастырды. Морис Суиндон мұражайы мен өнер галереясының «Достары» қорының демеушісі және 1993 жылы осы қайырымдылық қорын іске қосу үшін лекция оқыды. 2018 жылы әйелі қайтыс болғаннан бері ол ұлы мен отбасымен Ирландияда тұрып жатыр.

Сын

Моррис теорияларының кейбіреуі тексеруге келмейтін деп сынға алынды. Мысалы, генетик Адам Рутерфорд Моррис "әдемі әңгіме" құрап, яғни, тартымды болғанымен тексеруге келмейтін немесе дәлелдерден мүлдем айырылған болжамдар жасады деп жазады. Дегенмен, бұл сын тек Морриске ғана емес, эволюциялық биологиядағы адаптационизмге де қатысты. Моррис сонымен қатар гендерлік рөлдердің мәдени емес, эволюциялық тамырлары бар деген пікірін айтқандығы үшін де сынға ұшырайды.