Бенджамин Пирс: Америкалық математик және ғылымға қосқан үлесі
Benjamin Peirce
Бенджамин Пирс (1809-1880) – американ математигі, Гарвард университетінде 50 жылдан астам оқытқан. Астрономия, сандар теориясы, алгебра саласындағы еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық математик (1809–1880)
American mathematician (1809–1880)
Бенджамин Пирс (4 сәуір 1809 – 6 қазан 1880) – Гарвард университетінде шамамен 50 жыл бойы оқытқан американдық математик. Ол аспан механикасы, статистика, сандар теориясы, алгебра және математика философиясы салаларына үлес қосты.
Benjamin Peirce ('/p//ɜr//s/; April 4, 1809 – October 6, 1880) was an American mathematician who taught at Harvard University for approximately 50 years. He made contributions to celestial mechanics, statistics, number theory, algebra, and the philosophy of mathematics.
Ерте өмір
Ол Массачусетс штатындағы Салемде, Бенджамин Пирс (1778–1831) – кейін Гарвард кітапханашысы болған, және Лидия Ропс Николс Пирс (1781–1868) туыстарының ұлы ретінде дүниеге келді. 1829 жылы Гарвард университетін бітіргеннен кейін ол Нортгемптон қаласындағы Раунд Хилл мектебінде екі жыл математика пәнінен сабақ берді, ал 1831 жылы Гарвардта математика профессоры болып тағайындалды. 1842 жылы ол өз біліміне астрономияны қосты және өмірінің соңына дейін Гарвард профессоры қызметін атқарды. Бұған қоса, ол Гарвардтың ғылыми оқу жоспарын жасауға зор үлес қосты, колледж кітапханашысы болды және 1867-1874 жылдар аралығында АҚШ Жағалау зерттеу қызметінің директоры болды. 1842 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1852 жылы Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болып сайланды.
He was born in Salem, Massachusetts, the son of first cousins Benjamin Peirce (1778–1831), later librarian of Harvard, and Lydia Ropes Nichols Peirce (1781–1868). After graduating from Harvard University in 1829, he taught mathematics for two years at the Round Hill School in Northampton, and in 1831 was appointed professor of mathematics at Harvard. He added astronomy to his portfolio in 1842, and remained as Harvard professor until his death. In addition, he was instrumental in the development of Harvard's science curriculum, served as the college librarian, and was director of the United States Coast Survey from 1867 to 1874. In 1842, he was elected as a member of the American Philosophical Society. He was elected a Foreign Member of the Royal Society of London in 1852.
Зерттеу
Бенджамин Пирс көбінесе әлемдік деңгейдегі ғылыми еңбектерімен танылған алғашқы американ ғалымы деп есептеледі. Ол құлдықты қорғады, егер ол элитаның ғылыми зерттеулермен айналысуына мүмкіндік берсе, оны мақұлдауға болатынын айтты.
Benjamin Peirce is often regarded as the earliest American scientist whose research was recognized as world class. He was an apologist for slavery, opining that it should be condoned if it was used to allow an elite to pursue scientific enquiry.
Математика
Сандар теориясында ол ең болмағанда төрт жай көбейткіші жоқ жұп емес толық санның болмайтынын дәлелдеді. Алгебрада ол ассоциативтік алгебраларды зерттеуімен белгілі болды. Ол 1870 жылы осы алгебралардың элементтерін сипаттау үшін алғаш рет идемпотент және нилпотент терминдерін енгізді, сондай-ақ Пирс жіктелуін енгізді. Математика философиясында ол «Математика – қажетті қорытындыларды шығару ғылымы» деген тұжырымымен танылды. Пирстің математикаға берген анықтамасы оның ұлы Чарльз Сандерс Пирс, прагматизмнің нәтижеге бағытталған философиясын бастауға көмектескенін айтады. Джордж Буль сияқты, Пирс математиканың логиканы зерттеу үшін пайдаланылуы мүмкін деп сенді. Бұл идеяларды оның ұлы Чарльз одан әрі дамытты, логиканың бұрыс ойлауды зерттеуді де қамтитынын атап өтті. Керісінше, Готлоб Фреге мен Бертран Расселдің кейінгі логикалық бағдарламасы математиканы логика негізінде құруға тырысты.
In number theory, he proved there is no odd perfect number with fewer than four prime factors. In algebra, he was notable for the study of associative algebras. He first introduced the terms idempotent and nilpotent in 1870 to describe elements of these algebras, and he also introduced the Peirce decomposition. In the philosophy of mathematics, he became known for the statement that "Mathematics is the science that draws necessary conclusions". Peirce's definition of mathematics was credited by his son, Charles Sanders Peirce, as helping to initiate the consequence oriented philosophy of pragmatism. Like George Boole, Peirce believed that mathematics could be used to study logic. These ideas were further developed by his son Charles, who noted that logic also includes the study of faulty reasoning. In contrast, the later logicist program of Gottlob Frege and Bertrand Russell attempted to base mathematics on logic.
Статистика
Пирс, кейіннен Пирс критерийі деп аталған, ауытқушы мәндерді, яғни, ерекше көзге түсетін экстремалды өлшемдерді статистикалық түрде қарастыруды ұсынды. Оның идеяларын ұлы Чарльз одан әрі жетілдірді. Пирс Хоулендтің өсиетнамасын жасау ісі бойынша сарапшы куә ретінде сотқа қатысты, оған ұлы Чарльз көмектесті. Олардың сараптамасы көрсеткендей, даулы қолтаңба басқа бір нақты қолтаңба үлгісімен соншалықты ұқсас болған, оның кездейсоқ, яғни таза жай ғана сәйкестік нәтижесінде тууының ықтималдығы өте төмен еді.
Peirce proposed what came to be known as Peirce's Criterion for the statistical treatment of outliers, that is, of apparently extreme observations. His ideas were further developed by his son Charles. Peirce was an expert witness in the Howland will forgery trial, where he was assisted by his son Charles. Their analysis of the questioned signature showed that it resembled another particular handwriting example so closely that the chance of such a match occurring at random, i. e. by pure coincidence, was extremely small.
Эпонимдер
Ай кратері Пирс, сондай-ақ 29463 Бенджамин Пирс астероиды оның атымен аталады. Гарвард университетінің математика факультетіндегі докторантурадан кейінгі тағайындамалар оның құрметіне Бенджамин Пирс стипендиялары мен лекция оқытушылары деп аталады. 1855 жылдан 1868 жылға дейін қызмет еткен АҚШ Жағалауды зерттеу кемесі USCS Бенджамин Пирс оның құрметіне аталған.
The lunar crater Peirce is named for Peirce, as well as the asteroid 29463 Benjaminpeirce. Post doctoral positions in Harvard University's mathematics department are named in his honor as Benjamin Peirce Fellows and Lecturers. The United States Coast Survey ship USCS Benjamin Peirce, in commission from 1855 to 1868, was named for him.