Кіріспе

Британдық жазушы (1936–2023) Даме Антония Сьюзан Даффи (; 24 тамыз 1936 – 16 қараша 2023), кәсіби тұрғыда бұрынғы күйеуінің атымен белгілі, А. С. Байатт ('/b//aɪ//.//ə//t/ BYət), ағылшын сыншысы, романист, ақын және әңгімелер авторы. Оның кітаптары отыздан астам тілге аударылған. «Тұрмыс салған өмір» (Still Life, 1985), «Вавилон мұнарасы» (Babel Tower, 1996) және «Сыбызғы тартып тұрған әйел» (A Whistling Woman, 2002) романдарымен жалғасқан төрт кітаптан тұратын цикл. Байаттың «Иелік: Роман» (Possession: A Romance) романы 1990 жылғы Букер сыйлығын, ал «Түнгылықтағы джин» (The Djinn in the Nightingale's Eye, 1994) атты әңгімелер жинағы 1995 жылғы Аға Хан әдебиет сыйлығын жеңіп алды. Оның «Балалар кітабы» (The Children's Book) романы 2009 жылғы Букер сыйлығының тізіміне еніп, 2010 жылғы Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығын алды. Оның сындық еңбектеріне Dame Iris Murdoch (досы және ұстазы) туралы екі зерттеу кіреді: «Ирис Мердоктың ерте романдары: Бостандық дәрежесі» (Degrees of Freedom: The Early Novels of Iris Murdoch, 1965) және «Ирис Мердок: Сынақ зерттеуі» (Iris Murdoch: A Critical Study, 1976). Оның басқа сындық зерттеулері: «Уордсворт және Колридж өз заманында» (Wordsworth and Coleridge in Their Time, 1970) және «Көркем әдебиеттегі портреттер» (Portraits in Fiction, 2001). Байат 2002 жылы Шекспир сыйлығымен, 2016 жылы Эразм сыйлығымен, 2017 жылы Парк Кённи сыйлығымен және 2018 жылы Ханс Кристиан Андерсен әдебиет сыйлығымен марапатталды. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер ретінде қарастырылды. Дрэблдің әкесі 1930 жылдары Шеффилдке еврей қашқындарын орналастыруға қатысқан. Анасы – шавиан, әкесі – квакер. Ол Кембридж университетінің Ньюнхэм колледжінде, АҚШ-тағы Брин-Мор колледжінде және Оксфорд университетінің Сомервилл колледжінде оқыды. Мектепте француз, неміс, латын және ағылшын тілдерін оқығаннан кейін, Кембридж университетінде оқығанда итальян тілін үйренді, осылайша Дантеді түпнұсқада оқи алатын болды. Орталық өнер және дизайн мектебін бітіріп, 1972 жылдан 1983 жылға дейін Лондон университетінің колледжінде оқыды. Байатт бұл туралы «әңгімелер таратушылар тым әстеу қылып көрсеткенін» айтты. Байатт агностик болған, бірақ квакерлердің құлшылық ету рәсімдеріне деген құрметін сақтады. Байатт негізінен Путниде тұрды және 2023 жылдың 16 қарашасында 87 жасында өз үйінде қайтыс болды.

Сын

Байт досы, ұстазы және оның өзінің жазуына зор ықпал еткен Дам Айрис Мердок туралы екі сындық зерттеу жазды. Ол сондай-ақ американдық жазушы Хелен Девитттің "Соңғы самурай" кітабына деген құрметін білдірді. Оған "Хоторден" сыйлығы мен "Букер" сыйлығы да бұйырды.