Кіріспе

Джон К. Райттың ғылыми-фантастикалық трилогиясы "Алтын оэкумен" – американдық жазушы Джон К. Райттың ғылыми-фантастикалық трилогиясы. Ол үш кітаптан тұрады: "Алтын ғасыр", "Қуанышпен қайта тірілген Феникс" және "Алтын трансценденциясы".

Сюжетке кіріспе

Автордың алғашқы романы, ол басты кейіпкер Фаэтон (толық аты – Фаэтон Прайм Радамант Гумодифицированный (көбейтілген), құрастырылмаған, тәуелсіз саналы, базалық нейроформалы, күміс сұр сарайлық мектеп, 7043 жыл) төңірегінде өрбиді. Роман Фаэтонның өзінің есте сақтауынан кейбір өткен оқиғалар өшірілгенін – көбінесе өзінің іс-әрекеті салдарынан анықтауы туралы.

1-ші том: " Алтын ғасыр "

Роман ондаған мың жылдарда, жаңа дәуірдің басталуынан кейін 100 ғасыр өткен соң, Күн жүйесін қамтитын, ерікті анархистік қоғамның – Алтын Экуменнің – ішінде өтеді. Технологиялар көбінесе барлық адамды өлімден сақтап, зор байлыққа ие етеді, бірақ қоғамнан қуылғандар немесе өз еркімен одан тыс өмір сүретіндер бұл мүмкіндіктен айырылады. Басты кейіпкер, Фаэтон, Manorials деп аталатын топтың мүшесі, олар үшін телеқатыныс телефон мен бейнебайланысты толықтай алмастырған, себебі Manorials физикалық әлемдегі виртуалды проекциялар ретінде саяхаттап, қарым-қатынас жасайды. Manorials элитасы сирек қайда дербес барады және көбінесе Mentality-мен – олардың интернет нұсқасымен – үнемі байланыста болады. Софотехтер, компьютерлік интеллектінің жоғары деңгейі, қоғамға қажетті жұмыстардың, зерттеулердің және модельдеулердің көп бөлігін атқарады. Қазіргі уақытта тек бір ғана сот – Курия – бар, және олар өте сирек істерді тыңдайды, өйткені барлық мәселелерді жоғары деңгейдегі Софотех интеллектісі мен модельдеу арқылы сырттан шешуге болады. Тұтас әскери құрам бір адамнан – Аткинстен – тұрады, ал қоғамның көп бөлігі оны ұмытып кеткен. Ең ықпалды топтар – Хортаторлар мен Пирлер, бірақ қоғам байлығының шамамен 90 пайызы Софотехтердің бақылауында. Хортаторлар адамдарды қоғам үшін пайдалы әрекеттер жасауға көндірумен айналысады. Пирлер – тарихтағы ең бай және қуатты адамдар, олардың қатарында Фаэтонның «әкесі» Гелион да бар, ол Күн массисін араластыру арқылы жұлдызымыздың негізгі тізбектегі сутегін жағу мерзімін ұзартуға мүмкіндік беретін Күн массивін құрған. Фаэтон басқа жұлдыздағы сәтсіз отарлау әрекетінен бастау алған жаудың бар екеніне көз жеткізеді және оның ізінде жасырын жаулармен үнемі күреседі. Бейбіт утопиялық қоғам Фаэтонның жаулық тәжірибелері мен жаңалықтарына сенбейді, себебі жаудың технологиясы мен айла-амалы өте жоғары деңгейде. Фаэтон естеліктерімен, оларды жоғалту себептерімен және ғарыш зерттеу, тәуекел мен кәсіпкерлік туралы бастапқы арманымен күшті, құпия жауға және қазіргі қауіпсіздік пен тұрақтылықты бәрінен жоғары бағалайтын утопиялық қоғамына қарсы бетпе-бет келуге мәжбүр болады.

2-кітап: "Қуанып жылаған феникс"

Фаэтон жер аударылуда, онда ол Менталитетке қол жеткізбей өмір сүруге үйренуі керек, себебі ол оны өзіне бағытталған вирус жұқтырды деп санайды. Соңында ол көптеген жер аударылғандар қалған өмірлерін өткізетін Цейлон аралына барады. Фаэтон Күн жүйесіндегі барлық адамдар оның жер аударылуымен келіспейтінін біледі және өзінің кемесі "Феникс Экзультантқа" оралу жоспарын жасайды. Оның әйелі Дафна оны іздеп табады. Ол және Күн жүйесінде қалған жалғыз солдат арқылы біз Фаэтонның қалай алданып жер аударылғаны туралы шындықты білеміз.

3-кітап: Алтын трансценденттік

Сериалдың соңғы кітабында Фаэтон Жоқшылық Софотехамен күресуге тиіс, оның анархистік қоғамның өзінен де көне тамырлары бар бұрмалаулардағы тарихын түсініп, оны азат етуге немесе жоюға болатынын анықтауы керек – одан бұрын ол оны және өзі сүйетін барлығын жоқ қылмай немесе сіңірмей.

Қабылдау

Publishers Weekly журналының шолуында: «Райттың әсем әрі күрделі прозасы әркімге ұнамайды, бірақ өздерін сынауға дайын болғандар үшін бұл сирек кездесетін және ойды шатырлататын құндылық» делінген. Kirkus Reviews шолуында: «Бұл керемет ойлап табу және сюжеттік құрылым кітаптың басты жұмбағы шешілмеген жағдайда оқырманды бірдей таң қалдырып, ашуға да шақырар еді, сондықтан одан да әсерлірек болар еді» деген ұсыныс айтылды. Джеки Кассада Library Journal журналындағы шолуында романды «көзге көрінетін, түрлі-түсті суреттерге толы, Райттың тұңғыш романы алыс болашақтағы қарапайым адамның өзін тану жолындағы саяқатын көрсетеді. Бұл Артюр Кларк, Иэн Бэнкс және Джек Вэнс романдарының кең көлемді суреттемесін еске түсіреді» деп бағалаған.

Айтуға арналған сөздер

Роман көптеген классикалық әдебиет сілтемелерін қамтиды. Фаэтонның есімі мен кейіпкері, сондай-ақ оның әкесі Гелион – грек мифінің тікелей сілтемесі. Фаэтон әкесінен (күн құдайы Гелиостан) күймесін ұрлап, Күнге тым жақын ұшып, Икардың оқиғасындағыдай ұқсас қателік жасады. Сонымен қатар, ғылыми фантастиканың классикалық туындыларына сілтемелер де бар: атауы мен кейіпкерлері Роберт А. Хайнлайнның 1940 және 50-жылдары қалыптасқан "Алтын ғасыр" деп аталатын ғылыми фантастикалық үлгісіне сәйкес келеді. Кітаптың кіші тақырыбы да өзін "алыс болашақтың романтикасы" деп сипаттайды, бұл Олаф Степлдонның "Соңғы және бірінші адамдар" еңбегіне жауап ретінде берілген.