Кіріспе

Италиялық өнертапқыш (1808–1889) 1940 жылғы фильм

Антонио Санти Джузеппе Мёучи (/m//eɪ/'/uː//tʃ//i/ mayOOchee, anˈtɔːnjo meˈuttʃi; 13 сәуір 1808 – 18 қазан 1889) – итальяндық өнертапқыш және Джузеппе Гарибальдидің әріптесі, Италия тарихындағы маңызды саяси тұлға. Мёучи ең белгілісі дауыспен байланысу аппаратын жасағанымен танымал, оны көптеген дереккөздер алғашқы телефон деп санайды. Мёучи Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд аймағындағы үйінде екінші қабаттағы жатын бөлмесі мен зертханасын байланыстыратын дауыс байланысы жүйесін құрды. 2002 жылы АҚШ Өкілдер палатасы телефонды ойлап табудағы Мёучидің еңбегін мойындады, бірақ АҚШ Сенаты бұл шешімді қолдамады және шешімнің мағынасы туралы пікірлер қарама-қайшы.

Ерте өмір

Мёуччи 1808 жылғы 13 сәуірде Флоренциядағы Сан-Фредиано ауданында (қазіргі Италия Республикасы) Аматис Мёуччи мен Доменика Пепидің тоғыз баласының ағасы ретінде дүниеге келді. 1821 жылғы қарашада 13 жасында Флоренция Көркемсурет академиясына ең жас студент ретінде қабылданды, онда химия және механикалық инженерияны оқыды. Кейін Мёуччи Флоренциядағы Театро делла Перголада сахналық техник ретінде Артемио Кановеттиге көмектесіп жұмыс істеді. 1834 жылы Мёуччи Пергола театрының сахнасы мен басқару бөлмесі арасында байланыс үшін акустикалық телефон құрастырды. Бұл телефон кемелерде қолданылатын құбырлы телефондардың принципі бойынша жасалды және қазір де жұмыс істейді. Ол 1834 жылғы 7 тамызда сол театрдың костюм дизайнері Эстерре Мочиге үйленді. 1850 жылы Мёуччидің Дон Франсиско Марти и Торренспен шартты жаңарудың үшінші мерзімі аяқталды, ал генерал Джузеппе Гарибальдимен достығы оны Кубада күдікті тұлғаға айналдырды. Екінші жағынан, Америка Құрама Штаттарында Сэмюэл Морздың танымалдылығы Мёуччиді өнертабыс арқылы өмір сүруге ынталандырды.

Нью-Йорк штатының Стейтен аралы

1850 жылы 13 сәуірде Мёуччи әйелімен бірге АҚШ-қа көшіп барды. Олар өздерімен бірге шамамен 26 000 песо-фюерте жинақ ақшасын (2010 жылы шамамен 500 000 доллар) алып, Нью-Йорк штатының Стэн-Айленд аймағындағы Клифтон ауданында қоныстанды. 1856-1870 жылдары Мёуччи осы прототиптің негізінде 30-нан астам түрлі телефондар жасады. 2003 жылы Италияда Мёуччидің суреті бар пошта маркасы шығарылды. 1858 жыл шамасында суретші Несторе Корради Мёуччидің коммуникациялық идеясын суреттеді. Оның суреті Италия почта және телеграф қоғамының естелік басылымында маркамен бірге пайдаланылды. 1859-1861 жылдары Мёуччи Уильям Э. Райдермен тығыз іскерлік және әлеуметтік байланыста болды, ол Мёуччидің өнертабыстарына қаржы салды және оның тәжірибелеріне кеткен шығындарын төледі. Олардың жақын жұмыс серіктестігі 1867 жылға дейін жалғасты. 1870 жылдың тамызында Мёуччи мыс пластинаны өткізгіш ретінде, ал мақтамен оқшауланып, бір шақырым қашықтықтағы адамның сөзін жазуға мүмкіндік алды. Ол бұл құрылғыны "телетрофон" деп атады. Стейтен-Айленд паромы "Вестфилд" кемесінде қазанның жарылуынан жарақат алғаннан кейін айыққанда, Мёуччидің қаржылық және денсаулық жағдайы нашарлап, әйелі ақша табу үшін оның суреттерін және құрылғыларын екінші қол сатушыға сатуға мәжбүр болды.

Мёччи ескертуінің талдауы

Мюччи бірнеше рет электр өткізгішін оқшаулауға, тіпті қарым-қатынас жасайтын адамдарды оқшаулауға назар аударды, бірақ мұның неге қажет екенін түсіндірмеді. Ауыздық бөлігі "дыбыс күшейткішіне" ұқсайды, сондықтан "дыбыс сымға шоғырланған күйде" екінші адамға жеткізіледі, бірақ ол дыбыс сымдағы электр өткізгіштікке айналады демейді. "Құлаққа тағы бір құрал қолданылады", бірақ ол сымдағы өзгермелі электр өткізгіштің дыбысқа айналуын қажет ететінін айтпайды. Бұл сымдағы дыбыстық дірілдерге сәйкес келеді, егер сым немесе металл түтік сияқты электр өткізгіштер қолданылса, олар жақсы таратылады. Мюччи өткізгіштердің "ауыз бен құлаққа арналған металл болуы керек" екенін атап өтті, бірақ мұның неге қажет екенін түсіндірмеді. Ол "жермен байланыс" туралы айтады, бірақ егер жіберушінің ауыздығы мен қабылдаушының құлақтығы арасында тек "сым" (бірлік, көпшеу емес) қолданылса, жерге қайту схеманы толықтауы керек деп ойламайды, ал бір немесе екінші адам шыны оқшаулағыштар арқылы жерден электрлік оқшауланған ("екі адамды шыны оқшаулағыштарға орналастыру арқылы оқшаулау; мысалы, әйнекті орындықтың немесе скамейканың табанына қою, олар отырады және оларды телеграф сымы арқылы байланыстыру"). Беллдің өмірбаянын жазған Роберт В. Брюс Мюччидің ескертуі ешқашан патентке ие бола алмайды, өйткені ол электр телефонын сипаттамаған деп мәлімдеді. Басқа зерттеушілер Брюстің телефонды ойлап табу туралы есебіндегі тұрақсыздықтар мен қателіктерге назар салды. Брюс Мюччидің құрылғысын "телефон" деп атады, бірақ "телетрофон" деп атамады. Брюстің Мюччидің доктор Сет Р. Беквитпен болған қарым-қатынасы туралы баяндамасы дұрыс емес деп танылды. Беквит, бұрынғы хирург және Нью-Йорктегі "Оверленд телефон компаниясының" бас директоры, "телефон саласында маңызды білім алған және Мюччидің жанкүйеріне айналған". 1885 жылы ол Globe Телефон Компаниясының бас менеджері болды, ол "АҚШ Беллдің монополиясына кедергі келтіру үшін үкіметті тартуға тырысқан сот процесін бастады". Беквиттің Globe Telephone Company компаниясы Bell Telephone Company компаниясына қарсы талаптарын Мюччидің ескертуіне негіздеп қана қоймай, бұл талаптарды шамамен 30 куәлікпен растады, онда Мюччи Беллден бірнеше жыл бұрын электр телефондарының әртүрлі түрлерін бірнеше рет жасап, қолданғаны айтылған. Ағылшын тарихшысы Уильям Эйткен Брюстің көзқарасын бөліспейді. Брюс Мюччини "ең ақымақ және әлсіз жалғаншы" деп атады, ал Эйткен Мюччини электр телефонының алғашқы авторы деп санайды. Мюччидің бұрынғы еңбектерін Халықаралық телекоммуникация одағы да мойындады, Мюччидің еңбегі Белл телефонының төрт алғы шартының бірі екенін, ал Смитсондар институты 1976 жылғы көрмеде Мюччини телефонның сегіз маңызды ойлап тапқандарының бірі деп тізімдеді. Мюччи және оның бизнес серіктестері адвокат (Д.Д. Стетсон) жалдады, ол патенттік кеңсеге Мюччи атынан ескерту берді. Олар патенттік өтінішті дайындағысы келді, бірақ серіктестер 250 долларлық төлемді ұсынбады, сондықтан дайындалғанның бәрі ескерту болды, өйткені оның құны тек 20 доллар болды. Алайда, ескертуде айтылған өнертабыстың қалай жұмыс істейтіні туралы нақты сипаттама болмады. Мюччидің жақтастары адвокат Мюччидің құжатқа қосқан шеңберлік жазбаларын өшіргенін мәлімдеді.

Телетрофон компаниясы

1872 жылы Мёуччи және оның досы Анжело Бертолино Эдвард Б. Грантқа, Нью-Йорктегі Американдық округтік телеграф компаниясының вице-президентіне (кейде айтылғандай, Вестерн Юнион емес) көмек сұрады. Мёуччи одан компанияның телеграф желілерінде өзінің аппаратын сынауға рұқсат сұрады. Ол Грантқа өзінің прототипінің сипаттамасын және ескертуінің көшірмесін тапсырды. Екі жыл күткеннен кейін Мёуччи Грантқа барып, құжаттарын қайтаруды сұрады, бірақ Грант олардың жоғалып кеткенін айтты. Белл 1876 жылы және одан кейінгі жылдары патенттерін алғаннан кейін, Белл телефон компаниясы Globe телефон компаниясына (басқа көптеген компаниялармен бірге) патентті бұзғаны үшін сотқа шағым түсірді. Мёуччиның заңгерлерді жалдауға қаражаты болмағандықтан, оның қорғауын тек заңгер Джо Мелли жүзеге асырды, ол Мёуччи өзінің ұлындай көредін жетім бала еді. American Bell Telephone Company v. Globe Telephone Company, Antonio Meucci және басқалар. ісі әлі де қаралып жатқанда, Белл сонымен қатар Pan Electric Телефон компаниясының бастамасымен АҚШ үкіметі мен American Bell Телефон компаниясы арасындағы дауға қатысты. Pan Electric Телефон компаниясы құпия түрде Аугуст Гилл Гарландқа, АҚШ Бас прокурорына акцияларының 10% -ын берді, оны директорлық қызметке тағайындады, содан кейін одан Беллдің патентін жоюды сұрады. Егер ол Беллдің патентін күштен шығаруға қол жеткізсе, АҚШ Бас прокуроры акцияларының есебінен зор байлыққа ие болатын еді.

Сот

Гаваналық эксперименттер Меуччидің 1865 жылғы 1 желтоқсандағы Il Commercio di Genova және 1865 жылғы 21 қазандағы L'Eco d'Italia басылымдарында жарияланған хатында қысқаша айтылған (екеуі де бүгінде сақталған). Сотта маңызды дәлел ретінде Меуччидің 1862 және 1882 жылдар аралығындағы суреттері мен жазбалары бар «Меморандум кітабы» ұсынылды. Сотта Антонио Меуччи Беллдің өнертабысынан кейін жазбалар жасап, оларды кері даталаған деп айыпталды. Прокурор дәлел ретінде «Райдер және Кларк» компаниясының тек 1863 жылы құрылғандығын көрсетті. Сотта Меуччи 1862 жылы компания иелерінің бірі Уильям Э. Райдердің өзінен «меморандум кітабының» көшірмесін алғанын айтты; бірақ оған сенбеді. 1887 жылғы 13 қаңтарда АҚШ үкіметі Беллге берілген патентті алаяқтық пен жалған мәлімдемелер негізінде жою туралы өтініш білдірді. Бірқатар шешімдер мен қайта қараулардан кейін, «Белл» компаниясы Жоғарғы сотта жеңіске жетті, бірақ төменгі сот істерінен туындаған бастапқы талаптардың бірнешеуі шешілмей қалды. Сот процесі тоғыз жылға созылған кезде АҚШ прокуроры қайтыс болды, ал «Беллдің» екі патенті (1876 жылғы 7 наурыздағы № 174,465 және 1877 жылғы 30 қаңтардағы № 186,787) күшін жойды, бірақ төрағалық етуші судьялар істің маңыздылығына байланысты «прецедент» ретінде іс жүргізуді жалғастыруға келісті. Әкімшіліктегі өзгерістер мен бастапқы сот процесінен туындаған мүдделердің қақтығысы (екі тараптан да) нәтижесінде АҚШ Бас прокуроры 1897 жылғы 30 қарашада сот ісін тоқтатты, бірнеше мәселені шешілмей қалдырды. 1887 жылғы сотқа берген куәлігінде Меуччи 1834 жылы Италияда телефонның алғашқы жұмыс үлгісін жасағанын мәлімдеді. 1886 жылы ол қатысқан үш істің біріншісінде Меуччи өзінің өнертабысының басымдығын орнату ниетімен куәгер ретінде куәлік берді. Бұл істе Меуччидің дәлелдері оның өнертабыстарының материалдық дәлелдерінің болмауына байланысты дау туды, өйткені оның жұмыс үлгілері Нью-Йорктегі «Американ Дистрикт Телеграф» (ADT) зертханасында жоғалған деп хабарланды. ADT 1901 жылға дейін «Вестерн Юнионмен» бірігіп, оның еншілес компаниясы болған жоқ. Меуччидің патенттік өтінімінде «сүйіктілердің телеграфы» сипатталған, ол қатты сым арқылы дыбыс тербелістерін механикалық түрде берді, бұл тұжырым әртүрлі шолуларда да аталып өтті («Сот Меуччидің патенттік өтінімінде электрлік сөйлейтін телефонның ешқандай элементтері сипатталмағанын анықтады» және «Сот Меуччидің құрылғысы ауызша және сыммен қосылған құлаққаптан тұратын механикалық телефоннан тұрады деп шешті, ал Меуччидің өнертабысы осыдан асып түспейді, ол тек қиялдан ғана туған нәрсе».). Меуччидің жұмысы, сол кезеңнің көптеген басқа өнертапқыштары сияқты, бұрынғы акустикалық принциптерге негізделген, және бұрынғы эксперименттердің дәлелдеріне қарамастан, Меуччиге қатысты соңғы іс оның қайтысынан кейін тоқтатылды.

Телефонның ашылуы

Телефонды кімнің алғаш ойлап тапқаны туралы көп дау болды, бірақ Белл электр тогының толқынды ағындары арқылы анық сөйлеуді алғаш рет жеткізгені үшін мойындалды. Итальян электротехника федерациясы Мюччиге арналған мұражай ашты, онда оның телефонды ойлап табу хронологиясы және Мюччи мен Белл арасындағы екі сот процесінің тарихы көрсетілген. Олар Антонио Мюччи телефонның нағыз ойлап тапқан авторы екенін жақтаушылық етеді. Дегенмен, Италиядан тыс кейбір ғалымдар Мюччидің құрылғысы телефонның дамуына ешқандай әсер етпегенін мойындамайды. Томас Фарли былай деп жазады: "Көптеген ғалымдар Белл мен Уотсонның электр құралдары арқылы түсінікті сөйлеуді алғаш рет жеткізгеніне келіседі. Басқалары дыбыс, шерту немесе гул жіберді, бірақ біздің жігіттер [Белл мен Уотсон] бірінші болып түсінікті сөйлеуді жеткізді". Тарихшы Джованни Шиаво судья Уоллестің шешімін әділетсіздік деп өткір сынға алды.

2002 жылғы АҚШ Конгресінің қарары

2002 жылы АҚШ өкілі Вито Фосселланың (Р, Нью-Йорк) бастамасымен, итальяндық американдық делегациясымен бірлесіп, АҚШ Өкілдер палатасы Антонио Мюччиге арналған АҚШ резолюциясы №269-ды қабылдады. Резолюцияда «Антонио Мюччидің өмірі мен жетістіктері танылуға тиіс, ал телефонды ойлап табудағы еңбегі мойындалуға тиіс» делінген. Резолюцияның кіріспе бөлімінде «егер Мюччи 1874 жылдан кейін патенттік өтінішті сақтау үшін 10 доллар төлегенде, Беллге патент берілмес еді» делінген. Резолюцияны ұсынған адам оны «телефонның нағыз ойлап тапқан адамды, яғни Антонио Мюччини мойындаған күшті және айқын хабарлама» деп сипаттады. 2002 жылы кейбір жаңалықтарда «резолюцияда оның 1860 жылы Нью-Йоркте көрсетілген «телетрофоны» оны Беллдің орнына телефонды ойлап тапқан деп жариялаған, ал Белл 16 жылдан кейін патент алған» деп жазылған. Осыған ұқсас резолюция АҚШ Сенатына ұсынылды, бірақ оған дауыс берілмеді. Өкілдер палатасының резолюциясына қарамастан, оның Мюччидің телефонды ойлап тапқан деген талабын қолдайтыны ретінде түсіндірілуі күмәнді болып қала береді, себебі резолюция телефонды ойлап тапқандығын тікелей айтпай, «телефонды ойлап табудағы жұмысы» туралы ғана мәлімдеген. Одан он күн өткен соң Канаданың Төменгі палатасы бірауыздан Александр Грэм Беллді телефонды ойлап тапқан деп жариялаған парламенттік қаулыны қабылдады. Италия газеті La Repubblica Мюччини мойындау туралы дауыс беруді Белл үшін кешіккен жаза деп бағалады.

Сот процесінің құжаттары

Антонио Мюччидің жауабы (Нью-Йорк, 7 желтоқсан 1885 – 1886 қаңтар), Нью-Йорк қалалық кітапханасы – Қосымша. Ұлттық архивтер және құжаттар басқармасы. Нью-Йорк, Нью-Йорк – Файл: АҚШ округтік сотының Оңтүстік округінің іс қағаздары, The American Bell Telephone Co. және т.б. Globe Telephone Co. және т.б. Майкл Леммидің куәлігі (Мюччидің жазба кітабының аудармасы), 1885 жылдың 28 қыркүйегінде ант берілді. Ұлттық архивтер және құжаттар басқармасы. Вашингтон, округтік округ. Ішкі істер министрлігі. 4513–1885 нөміріндегі іс. 2-қосымша.