Кіріспе
NASA-ның Gemini бағдарламасындағы ғарышқа ұшу. Gemini 8 (ресми түрде Gemini VIII) – NASA-ның Gemini бағдарламасындағы алтыншы экипаждық ғарышқа ұшу. Ол 1966 жылдың 16 наурызында ұшырылды және АҚШ-тың 14-ші экипаждық және жалпы 22-ші экипаждық ғарышқа ұшуы болды. Миссия орбитада екі ғарыш кемесін алғаш рет қосып (доктинг), бірақ сонымен қатар АҚШ ғарыш кемесінің ғарыштағы бірінші күрделі істен шығуына тап болды, бұл астронавттардың өміріне қауіп төндірді және миссияны дереу тоқтату қажеттігін тудырды. Экипаж қауіпсіз жерге оралды.
Gemini 8 (officially Gemini VIII) was the sixth crewed spaceflight in NASA's Gemini program. It was launched on March 16, 1966, and was the 14th crewed American flight and the 22nd crewed spaceflight overall. The mission conducted the first docking of two spacecraft in orbit, but also suffered the first critical in space system failure of a U. S. spacecraft which threatened the lives of the astronauts and required an immediate abort of the mission. The crew returned to Earth safely.
Өмірбаян
Командалық ұшқыш Нил Армстронг 1960 жылы АҚШ Әскери-теңіз резервіндегі офицерлік шенінен қанағаттанды және 1965 жылдың қыркүйегінде «Джемини-8» ғарыш кемесінің экипажына мүше болып іріктелді. Оның ұшуы – америкалық азаматтың ғарышқа екінші рет (Джо Уокер «X-15» рейсінің 90-шы нөмірінде ұшқаннан кейін) және орбитаға алғаш рет ұшуы болды.
Қосалқы топ
Бұл "Жеміні-11" ғарыш кемесінің басты экипажына айналды.
Мақсаттар
"Жетіздер" VIII үш күндік миссия ретінде жоспарланған. Орбитаға шығарылғаннан кейін, төртінші айналымда ол бұрын дөңгелек орбитаға шығарылған "Агена" нысаналық көлігімен кездесіп, байланысуға тиіс болды. Бұл тарихындағы алғашқы ғарышқа қосылу операциясы болуы керек еді. Қосылудың төрт бөлек кезеңі жоспарланған. Бірінші байланысу кезінде ұшқыш Дэвид Скотт екі сағат 10 минутқа созылатын амбициялық кеңістіктегі жұмыс (EVA) орындауды жоспарлады, бұл Эд Уайттың 1965 жылғы маусымдағы "Жетіздер" IV ғарышқа шығуынан кейінгі алғашқысы болар еді. Жерді бір жарым айналыммен айналып өтетін 25 фут (8 м) ұзындығындағы арқанда Скотт "Жетіздер" ғарыш кемесі адаптерінің алдыңғы бөлігінен ядролық эмульсиялық сәулелену экспериментін алып, содан кейін "Агена" ғарыш кемесінде микрометеориттер экспериментін іске қосуға тиіс еді. Содан кейін ол "Жетіздер" кемесіне оралып, жұмыс панеліндегі бұрандаларды босату және бекіту арқылы ең төмен реакциялық қуат құралын сынақтан өткізетін еді. EVA кезінде, Армстронг "Агена"дан ажыратылғаннан кейін Скотт ғарыш кемесі адаптерінің артқы жағында сақталған Extravehicular Support Pack (ESP) -ді киіп, сынап көруі керек болды. Бұл рюкзак өзімен бірге жабық оттегі қорын, оның қолмен басқарылатын маневрлік құралы үшін қосымша фреон жанар майын және оның арқанына 75 фут (23 м) ұзартуды қамтитын еді. Ол Армстронгпен бірге "Жетіздер" және "Агена" көліктерімен (арақашықтығы 60 футқа (18 м) дейін) бірнеше маневрлерді орындауға жаттығу жасауға тиіс еді. Бұдан басқа, ұшу барысында үш ғылыми, төрт технологиялық және бір медициналық эксперимент жүргізілуі жоспарланған.
Агена мен Джемини ұшырылуы
Бес ай бұрын НАСА "Gemini 6" ғарыш кемесі үшін "Agena" мақсатты ұшағын ұшырған болатын, бірақ "Atlas Agena" ұшырылымы орбитаға енгізу кезінде "Agena" қозғалтқышы жарылып, миссияны қайта жоспарлауға тура келді. Келесі әрекет сәтті аяқталды. Барлығы жақсы жұмыс істеді; "Agena" өзін дөңгелек орбитаға орналастырып, түйісу үшін қажетті бағытқа келді. "Gemini" ғарыш кемесі 1966 жылдың 16 наурызында (әлдеқандай сәйкестік ретінде, доктор Роберт Г. Годдардтың әлемдегі алғашқы сұйық отынмен жұмыс істейтін зымыранын ұшырғанының 40 жылдығына орай) 10:41:02 EST уақытында модификацияланған "Titan II" зымыранымен орбитаға шығарылды. "Gemini 8" ұшырылымы қалыпты болды және "Titan II" немесе ғарыш кемесінде едәуір аномалиялар тіркелген жоқ. "Gemini 8 Agena" туралы ақпарат Мақсатты ұшақ GATV 5003 NSSDC ID: 1966 019A Жаппай ұшыру алаңы LC 14 Ұшыру күні 1966 жылдың 16 наурызы, ұшыру уақыты 15:00:03 UTC 1-ші перигей 1-ші апогей Айналым кезеңі 90,47 м Еңіс 28,86 Атмосфераға қайта кіру 1967 жылдың 15 қыркүйегі.
Кездесу және сүйрелу
Олардың алғашқы бағытын түзету миссияның бір сағаты мен 34 минутында жасалды, астронавттар орбиталық ұстаным мен маневрлеу жүйесі (OAMS) қозғалтқышының бес секундтық жұмысымен апогейін сәл төмендетті. Екінші түзету екінші орбитаның апогейіне жақын жасалды, олар жылдамдықтарын арттырып, апогей мен перигейді көтерді. Үшінші түзету Тынық мұхитының үстінде жасалды, оңтүстікке қарай орбиталық жазықтықты өзгерту үшін бүйірлік қозғалтқышпен күйдіру жасалды. Мексика үстінде болғанда Хьюстонның байланыс операторы Джим Ловелл оларға соңғы түзету қажет екенін, жылдамдық қосу қажет екенін хабарлады. Радарлар миссия басталғаннан кейін 3 сағат 48 минут 10 секунд өткенде Агена мақсатты көлігін анықтады. Олар тағы бір күйдіру жасады, нәтижесінде Агенаның астында дөңгелек орбитаға енді. Олар оны алғаш рет өздерінен біршама қашықта байқады, содан кейін басқаруды компьютерге жүктеді. Бірнеше шағын күйдіруден кейін олар 151 фут (46 м) қашықтықта, салыстырмалы жылдамдықсыз болды. Агенаны ұшыру кезінде зақымдалмағанын көзбен тексеру үшін 30 минут өткен соң, оларға доктандыруға рұқсат берілді. Армстронг секундына 3,15 дюйм (8 сантиметр) жылдамдықпен Агенаға қарай қозғалды. Бірнеше минуттан кейін Агенаның доктандыру құлыптары іске қосылды және жасыл шам доктандыру сәтті аяқталғанын көрсетті. "Ұшу, біз доктандық! Иә, бұл шынымен де керемет", - деді Скотт радиоарнасымен жерге.
Төтенше жағдай
"Агенаның" қатынасты басқару жүйесінде ақау бар деген күдік туды, сондай-ақ оған дұрыс бағдарлама енгізілмеген болуы мүмкін еді. Бірақ бұл күдік расталмады. Радиобайланыс үзілуге аздай қалғанда, Миссиялық бақылау космонавттарға егер "Агенада" қандай да бір аномалия байқалса, дереу тоқтатуды ескертті. "Агена" сақталған командалық бағдарламаны іске қосып, біріктірілген ғарыш кемесін 90 градусқа оңға бұруға нұсқау берген кезде Скотт олардың айналып жатқанын байқады. Армстронг "Жемінінің" ОАМС қозғалтқыштарын қолданып, айналуды тоқтатты, бірақ ол тоқтаған соң, бірден қайта басталды. Осы сәтте "Жеміні-8" жердегі байланыс желісінен шығып қалды. Армстронг ОАМС отынының 30%-ға төмендегенін хабарлады, бұл мәселенің олардың ғарыш кемесінде болуы мүмкін екенін көрсетті. Жоғары жылдамдықпен айналудың екі ғарыш кемесінің біреуін немесе екеуін де зақымдауы, тіпті ауыр отынмен толтырылған "Агенаның" жарылуына немесе жарылысына әкелуі мүмкін деген алаңдаумен, экипаж "Агенадан" бөлініп, жағдайды талдауға шешім қабылдады. Скотт "Агенаның" басқаруын қайтадан жерденгі бақылауға берді, ал Армстронг біріктірілген кемені тұрақтандыруға тырысты. Содан кейін Скотт бөліну батырмасын басты, ал Армстронг "Агенадан" қашықтау үшін ұзақ уақыт бойы бағытталған қозғалтқыштарды іске қосты. "Агенаның" қосымша массасы болмағандықтан, "Жеміні" одан да жылдам айнала бастады. Астронавттар мәселенің "Жемініде" екенін түсінді. Осы уақытқа дейін айналу жылдамдығы секундына 296 градусқа жетті, сондықтан Армстронг ОАМС-ті өшіруге және айналуды тоқтату үшін "Жемінінің" алдына орналасқан Қайта кіруді басқару жүйесінің (RCS) қозғалтқыштарын пайдалануға шешім қабылдады. Оқиға басталғаннан аяқталғанға дейін шамамен 30 минут уақыт кетті. НАСА Армстронгтың үйіндегі байланыс құрылғысын өшірді, бұл оның әйелін қорқытты. Кейінірек Скотт Армстронгтың іс-қимылын жоғары бағалады: "Ол керемет жігіт еді. Ол жүйені жақсы білетін. Ол шешімді тапты, оны іске қосты, өте қиын жағдайда, мен онымен бірге ұшуға бақыттымын". Ғарыш кемесі "Coastal Sentry Quebec" жер үсті байланыс кемесінің қабылдауына енді. Кемеде тұрақтылыққа қол жеткізгеннен кейін, экипаж әр ОАМС қозғалтқышын кезекпен сынап көрді және 8-ші қозғалтқыш істен шыққанын анықтады. Айналуды тоқтату үшін қайта кіруге арналған отынның шамамен 75%-ы қолданылды, ал миссия ережелері Қайта кіруді басқару жүйесі кез келген себеппен іске қосылған жағдайда, ұшу тоқтатылуын талап етті. "Жеміні-8" дереу төтенше қонуға дайындалды.
Құмға түсіру және пайдалану
Ғарыш кемесі екінші құтқару күштері жететін жерге қону үшін бір орбитадан кейін қайта кіруге рұқсат етілді. Бастапқы жоспар бойынша, "Жетіз" Атлантика мұхитына қонуы тиіс еді, бірақ ол үш күннен кейін күтілген. Леонард Ф. Мейсон Окинаваның шығысына және Йокосуканың оңтүстігіне қарай бағыт алды, жаңа қону орнына беттеді. Қайта кіру Қытай үстінде, NASA бақылау стансаларының жеткеншесіз аймағында жүзеге асты. Ұшақтар да жіберілді, және АҚШ Әуе күштерінің ұшқышы Лес Шнайдер ғарыш кемесін дәл уақытында және нысанаға түскен сәтте байқады. Үш құтқарушы C-54 ұшағынан секіріп, капсулаға қауіпсіздік маңызындағы жүзбелі жағаны бекітті. Барлық құтқарушылар мен ғарышкерлер теңіз ауруына шалдықты. Жерге қонғаннан кейін үш сағат өткен соң, "Леонард Ф. Мейсон" екі адамды және ғарыш кемесін бортына алды. Ғарышкерлер шаршаған, бірақ ұшудан және суда өткен уақыттан басқа жағдайда аман қалды. Олар тез арада тексеріліп, тоғыз сағат ұйықтады. Келесі күні таңертең кеме Наха портына жетті. Астронавт Уолтер Ширра және басқа да NASA өкілдері оларды қарсы алу үшін ұшып келді, ал ғарышкерлер медициналық тексерулер мен есеп беру үшін кемеге қайта шақырылды. Тексеруден кейін, оларды күтіп тұрған тікұшақтарға лимузинмен жеткізіп, Кадена әуе базасына, содан кейін Флоридаға C-135 ұшағымен ұшты. Қайтып келгеннен кейін ғарыш кемесі брезентпен жабылды. Апатты тергеу аясында, жер бақылаушылары Агена сатысын бірнеше күн бойы сынап көрді, оны орбитада әртүрлі маневрлер жасауға бұйрық берді, осылайша жанар майын және электр қуатын толық қолданды. Төрт айдан кейін, "Жетіз-10" экипажы инертті "Агенамен" кездесіп, астронавт Майкл Коллинз оның микрометеориттер жинағышын алып шықты.
Таңба
Миссияның ұшу таңбасы "Жеміздер-8" барысында орындалуы үміттелген мақсаттардың толық спектрін көрсетеді. Төменгі жағындағы мәтін Жеміздердің зодиак белгісінен және сегіздік санды білдіретін рим саны VIII-ден тұрады. Екі жұлдыз – Кастор мен Поллюкс, олар Жеміздер шоқжұлдызында орналасқан және спектрді көрсету үшін призма арқылы шағылыстырылған. Армстронг пен Скотт бұл ұшу таңбасын бірлесіп жасады.
Драмалық көріністер
"Біз мұны істей аламыз ба?" атты 1998 жылғы HBO мини-сериалы "Жерден Айға дейін" мен 2018 жылғы Армстронгтың өмірбаяны "Бірінші адам" фильмінің 1-ші эпизодында "Gemini 8" миссиясы бейнеленді. Миссияның оқиғасы "Барлық адамзат үшін" (2-маусым, 8-шы серия) телехикаясындағы ойдан шығарылған миссияны басқарушының көзқарасынан айтылады.
Ғарыш кемесі орналасқан жері
Ғарыш кемесі Нейл Армстронг әуе және ғарыш мұражайында, Уапаконета, Огайо штатында көрсетілімде тұр.