Кіріспе
Джордж Гершвиннің композициясы. F мажордағы концерт – Джордж Гершвиннің жеке фортепиано мен оркестрге арналған композициясы. Бұл концерт оның бұрынғы, джаз әсеріне толы "Көк рапсодиясынан" гөрі дәстүрлі концерт формасына жақын. Ол 1925 жылы дирижер және режиссер Вальтер Дамроштің тапсырысымен жазылған. Ұзақтығы жарты сағаттан астам.
Concerto in F is a composition by George Gershwin for solo piano and orchestra which is closer in form to a traditional concerto than his earlier jazz influenced Rhapsody in Blue. It was written in 1925 on a commission from the conductor and director Walter Damrosch. It is just over half an hour long.
Концерттің пайда болуы
Дамрош 1924 жылғы 12 ақпанда Нью-Йорктегі Эолиан залында Пол Уайтмен ұйымдастырған және дирижерлік еткен «Заманауи музыкадағы тәжірибе» атты концертте болды. Бұл концерт Гершвиннің «Көктегі рапсодиясының» тұңғыш орындалуымен танымал болды, онда композитор фортепианомен жеке орындады. Концерттен кейін бір күні Дамрош Гершвинге Нью-Йорк симфониялық оркестрі үшін толыққанды фортепиано концертін жазуды тапсырды. Концерт классикалық үлгіге жақын болуы және композитордың өзі оркестрлеуі тиіс болды. Бродвейдегі үш мюзиклге жасаған келісімшарттарының себебінен ол 1925 жылғы мамыр айына дейін идеяларды эскиздей бастай алмады. 22 шілдеде Лондоннан оралғаннан кейін ол екі фортепианоға арналған ноталарды жаза бастады, ал алғашқы нұсқалары «Нью-Йорк концерті» деп аталды. Бірінші бөлім шілдеде, екіншісі тамызда, үшіншісі қыркүйекте жазылды, жұмыстың көп бөлігі Чаутаука институтындағы жаттығу ғимаратында аяқталды. Бұл австралиялық композитор және педагог Эрнест Хатчесонның көмегімен ұйымдастырылды, ол Гершвинге Чаутаукада тыныш орын ұсынды, онда оның бөлмесіне күн сайын сағат 16:00-ге дейін кіруге тыйым салынды. Осының арқасында Гершвин 1925 жылғы 10 қарашада концерттің толық оркестрлеуін аяқтады. Сол айдың соңында Гершвин өзінің алғашқы нұсқасын Globe театрында орындау үшін 55 музыканттан тұратын оркестрді өз қаражатымен жалдады. Дамрош қатысып, Гершвинге кеңес берді, ол бірнеше қысқартулар мен түзетулер енгізді. Концертке келген газет тілшісінің айтуынша, композитор репетиция кезінде аузында темекі мұратын ұстап, оны оркестр мүшелеріне бағыттап, джаздық қиындықтарды шеше алмағандары үшін айыптады. F тональностьдағы концерт Гершвиннің композиторлық шеберлігінің айтарлықтай дамығанын көрсетеді, әсіресе ол бүкіл шығарманы өзі оркестрлегендіктен, «Көктегі рапсодияны» Пол Уайтменнің бөлім баяншысы және бас оркестрлеушісі Ферде Грофе оркестрлеген еді. Ағылшын композиторы және оркестрлеуші Уильям Уолтон Гершвиннің концертті оркестрлеуін өте ұнатуын айтты.
Аспаптар
Соло фортепианодан басқа, шығармада 2 флейта, пикколо, 2 гобой, ағылшын мүйізі, 2 B♭ кларинет, бас кларинет, 2 фагот, 4 F мүйізі, 3 B♭ керней, 3 тромбон, туба, тимпани, 3 перкуссионист (бірінші орындаушы: бас барабан, глокеншпиль, ксилофон және үшбұрыш; екінші орындаушы: ұрық барабан, ағаш блок, қамшы; үшінші орындаушы: сымбалдар (соққылы және ілгіш), үшбұрыш және гонг) және скрипкалар тобы қажет.
Радио хабарландыру
Гершвин концертті ешқашан жазбаға бірақ, 1931 жылы Руди Валли оны NBC радиосында концерттен үшінші бөлімін орындауға шақырды, бұл оқырғыш дискілерде сақталды және кейіннен винилдік пластинкалар мен компакт-дискілерде жарық көрді. Валли өзінің студиялық оркестрі үшін дайындалған ерекше аранжировканы пайдаланды. Гершвин сол хабарламада өзінің бірнеше танымал әндерін де орындады.
Танымал мәдениет
Оңтүстік Кореяның фигуралы сырғанаушысы Юна Ким 2010 жылғы Ванкувердегі Қысқы Олимпиада ойындарында, сондай-ақ 2009 жылғы Эрик Бомпард Трофисінде, 2009 жылғы Скейт Америкада және 2009–2010 жылғы Гран-при финалында осы туындының төрт минуттық өңделген нұсқасына сырғанады. Ол әйелдер фигуралы сырғанаудан алтын медаль жеңіп алып, әйелдердің ұзақ бағдарламасы бойынша әлемдік рекордты жаңартты. 2010 жылғы Әлем чемпионатына қатысқанда, ол 190,79 ұпай жинап күміс медальді жеңіп алды.