Кіріспе

1934 жылы Гус Мейнс және Чарльз Роджерстің түсірген мюзикл фильмі.

"Бейбс ин Тойленд" – Лорел мен Хардидің 1934 жылғы 30 қарашада шыққан Рождестволық музыкалық фильмі. Фильм "Лорел және Харди ойыншықтар елінде", "Кек қайтару тәтті" (1948 жылғы еуропалық қайта шығарылу атауы) және "Ағаш сарбаздардың шеруі" (АҚШ-та) – 73 минуттық қысқартылған нұсқасы ретінде де белгілі. Виктор Герберттің 1903 жылғы танымал "Бейбс ин Тойленд" опереттасы негізінде түсірілген бұл фильмді Хэл Роуч продюсерлік етіп, Гус Мейнс пен Чарльз Роджерс режиссерлік еткен. Ал дистрибьюторы – Metro Goldwyn Mayer. 1991 жылы The Samuel Goldwyn Company және 2006 жылы Legend Films компаниялары фильмнің екі компьютерлік түсті нұсқасын шығарды. 1934 жылғы фильм түпнұсқалық пьесадағы көптеген кейіпкерлерді және бірнеше әнді пайдаланса да, сюжеті түпнұсқалық сахналық қойылымнан мүлдем өзгеше. Сахналық нұсқадан айырмашылығы, фильмнің оқиғасы толығымен Тойлендте өтеді, онда Ана Жүрек (Вирджиния Карнс) және басқа да танымал ертегілердің кейіпкерлері тұрады.

Сюжет

Станни Дэм мен Олли Ди Мам Пип, Бо Пип және көптеген балалармен бірге бір туфліде тұрады. Олардың тыныш өмірін зұлым Силас Барнаби бұзады, ол Бо Пипке үйлену және олардың туфлі-жайын ипотека арқылы иеленуді көздейді. Күнделікті тіршіліктеріне қауіп төнген Олли, Стеннидің ақшаны бекер шашып жатқанын білмей, қауіптің алдын алу үшін бар жиған ақшасын ұсынады. Бірақ, ипотека төлеу үшін жұмыс берушісі – Ойыншық шеберінен көмек сұрағанда, дұрыс емес тапсырыс салдарынан ойыншық дүкенінде дүркі-қуақ болып, олар жұмыстан босатылады. Барнабидің жоспарларын тоқтату үшін екеуі ұрылыққа баруға бел буады, бірақ олар тұтқындалып, Богилендке жер аударылады. Бо Пип Барнабидің талабына көнуге мәжбүр болғанымен, Стенни мен Олли суға батырылып, Богилендке қуылмақ. Ептіліктері мен тапқырлықтарын қолданып, Стенни мен Олли Бо Пиптің тойында Барнабидің амалдарына тосқау салу үшін хитро тізілген жоспар құрады. Стенниді Бо Пиптің тойлық киімінде көрсету арқылы олар Барнабидің сатқындығын ашып, ипотеканы жойып, Бо Пипті босатады. Бірақ Барнаби Бо Пиптің жанындағы Том Томды "шошқа ұрлығында" айыптап, кек алады, осылайша Том Том да әділетсіз түрде Богилендке айдалады. Уақытпен жарысқан Стенни мен Олли Барнабидің жоспарын ашады, соңында Том Томды құтқарып, Барнабидің зұлымдығын қала халқына жариялайды. Богилендте Том Том Бо Пипті Барнабидің шабуылынан батыл қорғайды, ал Стенни мен Олли Богимендерге қарсы күреске қосылады. Фильм ағаш сарбаздардың жеңіске жетуімен аяқталады, оларды Стенни мен Олли басқарады, Богимендерді кері қайтарады және Барнабиді жеңіп, Ойыншықтар еліне бейбітшілік әкеледі. Патшалық құтқарылуын тойлағанда, Стенни мен Оллидің салдарынан бұзылған зеңбіректерден Оллиге тік келген оқтардан күлкілі оқиға орын алады.

Әндер

Фильмде үлкен сахналық музыкадан бар болғаны алты музыкалық нөмір бар, бірақ бұл 78 минуттық мюзикл үшін лайықты. Фильмге кіретін әндер орындалу ретімен келесідей: "Toyland" (басталу), "Never Mind Bo Peep", "Castle in Spain", "Go to Sleep (Slumber Deep)" және "March of the Toys" (инструменталды туынды). Сонымен қатар, фильмде Лорел мен Харди сахналарының қайта-қайта келетін тақырыбы ретінде "I Can't Do the Sum" әнінің инструменталды нұсқасы да бар. "Кім үлкен зұлым қасқырдан қорқады?" әні сахналық әндердің арасында жоқ, бірақ "Үш кішкентай шошқа" бөлімінде тек инструменталды музыка ретінде естіледі. Басталу әнін Анақаз және экраннан тыс хор орындайды, ал қалған әндердің көпшілігі Бо Пип және/немесе Том Том орындайды. Лорл мен Харди ешқандай ән орындамаса да, олар "Ойыншықтар маршы" әнімен есте қаларлық сахнада билеп, марш жасайды.

Өндіріс

RKO Pictures 1930 жылы мюзиклді екі жолақты Technicolor форматында түсіру ниетімен құқықтарды сатып алды. Музыкалық фильмде Уилер мен Вулси комедиялық дуетімен қатар Бейби Дэниелс (кейін Айрин Данн) түсуі жоспарланған. Бірақ 1930 жылдың күзінде мюзиклдерге қарсылық туғандықтан, бұл жоспарлар тоқтатылды. Бірнеше жыл өткен соң, Уолт Диснейдің Техниколорда анимациялық фильм түсіру мүмкіндігі қарастырылды, алайда фильмнің шамамен бағасы RKO-ның жоспарларын тоқтатты. Бала кезінде осы пьесаны көрген Хэл Роуч 1933 жылдың қараша айында жобаның киноқұқығын сатып алды. Фильмнің түсірілімі 1934 жылдың қарашасында аяқталды. Toyland ауылы Хэл Роуч студиясының дыбыс жазу павильондарында салынды, ғимараттар жарқын ертегілік түстерге боялды, бұл Стэн Лорелді фильмнің Technicolor-да түсірілмегеніне өкіндірді. Фильм бастапқыда сепия түстес болған, кейіннен түсті түске өзгертілді. Уолт Дисней фильмде Микки Маустың пайда болуына және "Кім үлкен жаман қасқырдан қорқады?" әнінің қолданылуына жеке рұқсат берді.

Қабылдау

Сыншылардың пікірлері жағымды болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің тілшісі Андре Сеннуальд бұл фильмін "нағыз балалар ойын-сауығы және Голливудтың ұлттық экрандарға көп уақыттан бері шығарған ең көңілді туындысы" деп атады. Variety журналы оны "балаларға арналған көркем фильм" деп бағалады. Онда күлкі мен қызығушылыққа толы, жасөспірімдер әдебиетіне тән мистикалық шабыт бар. Джон Мошер "Нью-Йоркер" журналында былай деп жазды: "Бұл фильм былтырғы "Алиса ғажайыптар елінде" фильмінен әлдеқайда сәтті шықты, және балалар одан, әсіресе олар үшін түсірілген фильмдерге қарағанда, көбірек ләззат алады". Film Daily оны "керемет музыкалық фантазия" және "тамаша ойын-сауық" деп сипаттады. "Чикаго Трибьюн" газетінде: "Мен осы суретті көруден бері мұндай таза (әрине, таза!) ләззат алған емеспін". Стен Лорел мен Оливер Хардидің көптеген көркем фильмдерінің бірі – "Бейбз ин Тойленд" киносы да кассада сәтті болды. Бірақ, жылдар өткен соң түсірілген сұхбатта Хэл Роуч фильмнің алғашқы көрсетілімінде шығынға ұшырағанын мойындады. Оны кинотеатрларда көрсеткеннен кейін, көрермендерге жаңа фильм көріп отырғандай сезім тудыру үшін атауын үнемі өзгертіп, бірнеше рет қайта көрсетті. Ол "Ағаш сарбаздарының наурызы" деген атаумен мерекелік фильм ретінде теледидарда пайда болды, және көп жыл бойы кейбір жергілікті арналарда жыл сайын қайталанды. Атлантаның бір жергілікті арнасында фильм 1961 жылғы Диснейдің Technicolor нұсқасының шығуына бірнеше апта бұрын, Алғыс айту күніне арналған арнайы көрсетілім ретінде көрсетілді. Сөйтіп, оны теледидардан көргендер, содан кейін Рождество мерекесінде Дисней нұсқасын көргендер бір жұмыстың екі түрлі нұсқасын бірнеше аптаның ішінде көру мүмкіндігіне ие болды. Мерекелік кезеңдегі басты фильм ретінде, 1960 және 1970 жылдары АҚШ-тың көптеген телеарналары оны жыл сайын Алғыс айту күні мен Рождество мерекесінде көрсетті. Нью-Йорк қаласында ол (2023 жылға дейін) WPIX арнасында "Ағаш сарбаздарының наурызы" деген атаумен көрсетіледі, және Алғыс айту күні мен Рождество күні күндізгі уақытта сол арнада трансляцияланады. Сонымен қатар, ол ұлттық деңгейде, кейде This TV және Turner Classic Movies арналарында да көрсетіледі.

Авторлық құқық мәртебесі

79 минуттық фильмнің авторлық құқығы Prime TV Inc. компаниясына тиесілі, оның активтері қазіргі уақытта WPIX телеарнасына (және оның ағымдағы иелері Mission Broadcasting) тиесілі, ал Metro Goldwyn Mayer (Orion Pictures компаниясы арқылы, MGM сияқты қазір Amazon құрамында) фильмнің тарату құқығының бір бөлігін сақтап тұрады, бұл фильмді Тед Тернер 1986 жылғы мамырға дейін сатып алған MGM кітапханасына кірмеген азау фильмдердің біріне айналдырды. 1950 жылы Lippert Pictures компаниясы 73 минуттық редакцияланған нұсқаны «Ағаш сарбаздардың шабуылы» деп атап таратып, авторлық құқық туралы ескертусіз шығарды. Фильмнің өңделген нұсқасынан «Toyland» әнінің басы қысқартылып, «Go to Sleep (Slumber Deep)» әні толығымен алынып тасталды. Сондай-ақ Барнабидің Кішкентай Бо Пипті ұрлап әрекеттенуі мен Том Томмен болған соңғы төбелес сахнасы да жойылды. «Ағаш сарбаздардың шабуылы» ондаған жылдар бойы көптеген кино және үй бейне компаниялары тарапынан жалпыға қолжетімді фильм ретінде таралды; алайда, ол 1934 жылғы фильмнің авторлық құқыққа ие материалдарына толығымен сүйенгендіктен, «Ағаш сарбаздардың шабуылы» өзі де сол фильмнің авторлық құқығымен қорғалады және оның авторлық құқығы 2030 жылы толыққанға дейін жалпыға қолжетімді бола алмайды. WPIX «Ағаш сарбаздардың шабуылы» фильмінің авторлық құқығын қорғамады, нәтижесінде фильм «жетім туынды» санатына кірді.

Тарих

Хэл Роуч 1944 жылы фильмді Виктор Герберт мұрагерлеріне сатты, содан кейін фильмнің авторлық құқығы Federal Films компаниясына қайта берілді. Біраз уақыттан соң құқықтар фильм серіктестері Борис Моррос пен Уильям ЛеБаронға тиесілі болды. 1948 жылы кино продюсері Джо Ауербах картинаны сатып алып, тарату құқықтарының көп бөлігін Erko компаниясына жалға берді. Осы тарату келісімінен бастап фильмнің басқа нұсқалары жасала бастады, нәтижесінде 75 минуттық қайта өңделген нұсқа пайда болды. 1950 жылы Lippert Pictures тарату құқықтарының бір бөлігін сатып алды және бұрын айтылғандай, фильмді 73 минутқа дейін қысқартты. 1950 жылдардың соңында теледидар құқықтары Quality Pictures компаниясына лицензияланды, ал 1952 жылы теледидар құқықтары Peerless Television Productions компаниясына қайтарылды. Нью-Йорк телеарнасы WPIX-тің фильмпен байланысы 1952 жылдың 24 желтоқсанындағы алғашқы көрсетілімімен басталды және содан бері ол жыл сайын көрсетіліп келеді. 1968 жылға қарай Prime TV Films фильмді сатып алды және бұрын айтылғандай, содан бері фильмнің авторлық құқығын иеленуде. 1970 жылдары Thunderbird Films компаниясы қатты тігілген (және толық емес) түпнұсқадан алынған 16 мм-лік көшірмелерді шығарды. 1980 жылдары WPIX және оның сол кездегі иесі Tribune Broadcasting фильмді The Samuel Goldwyn Company компаниясына жалға берді. Самуэль Голдвин компаниясының таңдамалы активтері (әсіресе Самуэль Голдвин өндірген фильмдер) ақырында Orion Pictures кітапханасының бір бөлігіне айналды. Соңында Orion Metro Goldwyn Mayer компаниясының бөлімшесі болды, осылайша шамамен сегіз онжылдықтан кейін жартылай құқықтар толыққанды қайта келді. 1984 жылдан бері фильмке негізгі құқықтар WPIX және оның кезекті иелеріне тиесілі. 1991 жылы толық фильм American Film Technologies компаниясымен қалпына келтіріліп, түстіленді, ал The Samuel Goldwyn Company теледидарда көрсету және бейне нұсқасы үшін шығарды. 2006 жылы толық көшірме Legend Films компаниясымен қайта қалпына келтіріліп, ең соңғы технологияларды пайдалана отырып, қайта түстіленді. Legend Films шығарған нұсқа қайта шығарылған атауымен жарнамаланғанымен, түсті және қара-ақ көшірмелерде түпнұсқалық атау мен титрлер сақталды.

Жалпы көздер

Эверсон, Уильям К. Лорел мен Хардидің толық фильмдері. Нью-Йорк: Citadel, 2000 (бірінші басылым 1967). Лувиш, Саймон. Стен мен Олли: Комедияның тамыры. Лондон: Faber & Faber, 2001. МакКейб, Джон. Оливер Хардидің өмірі. Лондон: Robson Books Ltd., 2004. МакКейб, Джон, Ал Килгор және Ричард У. Банн. Лорел мен Харди. Нью-Йорк: Bonanza Books, 1983, бірінші басылым 1975, E. P. Dutton. МакГарри, Энни. Лорел мен Харди. Лондон: Bison Group, 1992.