Кіріспе

Британдық саясаткер және судья Ричард Бердон Холдейн, 1-ші виконт Холдейн, (30 шілде 1856 – 19 тамыз 1928) – британдық заңгер және философ, ықпалды либерал, кейін лейборист саясаткер. Ол 1905-1912 жылдар аралығында Соғыс министрі болды, осы кезеңде Британ армиясындағы «Холдейн реформалары» жүзеге асырылды. Ол неміс ой-санасына қызығушылық танытты, бұл 1912 жылғы Холдейн миссиясында Германиямен қарым-қатынасты жақсартуға тырысуына әкелді. Миссия сәтсіз аяқталды, Берлинмен туған шиеленіс Лондонды Парижбен жақын қарым-қатынас орнатуға мәжбүр етті. 1911 жылы виконт Холдейн титулы берілді, ол 1912-1915 жылдар аралығында лорд-канцлер болды, бірақ неміс симпатиясы танытқаны үшін отставкаға кесуге мәжбүр болды. Кейін лейборист партиясына қосылып, 1924 жылы алғашқы лейборист үкіметінде лорд-канцлер қызметін қайта атқарды. Заңгерлік және саяси қызметінен бөлек, Холдейн философия саласындағы белгілі жазушы болды, осы еңбегі үшін 1914 жылы Британ академиясының мүшесі болып сайланды.

Жеке өмір

Халдейн өмір бойы денсаулықпен күресті. Ол нашар ревматизмнен, көзіндегі стигмалардан зардап шекті. 1909 жылы ириттен көзі нашарлағанда, төсекпен демалуға мәжбүр болды. Өмір бойы серуендеп, сигаретке тәуелді болған ол диабетке шалдықты. Хейгтің алғашқы әсері бойынша, ол "ірі денелі, семіз адам" еді, бірақ ол абыройлы және салмақты мінез-құлықты болды. Дегенмен, Хейг былай деп қосты: "Оны бірден ұнатуға болады". 1909 жылғы Әскер ережелері жөнінде жұмыс істеген Хейг оны "өте ойлы және практикалық, жақсы тыңдайтын және айтылғанның бәрін мұқият бағалайтын адам" деп мақтады. Осберт Ситвелл оны "бүкіл процессиямен бірге бөлмеге кіргендей" деп сипаттады. Лео Амери оның "ескі стильдегі отбасылық үй қызметшісіне" ұқсайтынын айтты.