Кіріспе

Тедоригава шайқасы (手取川の戦い) 1577 жылы Жапонияның Кага провинциясындағы Тедори өзені маңында Ода Нобунаганың әскерлері мен Уэсуги Кеншиннің әскерлері арасында өтті. Бұл Кеншиннің соңғы маңызды шайқасы болды. Кеншин Нобунаганы Тедоригава арқылы майданға тікелей шабуылға салуға көндіріп, оны жеңіске жеткізді. 1000 сарбазын жоғалтқан Ода әскері оңтүстікке шегінді. Шайқас болған жер қазіргі Исикава префектурасы аумағында орналасқан.

Өмірбаян

Ода Нобунаганың Нагасинодағы жеңісінен кейін Уэсуги Кеншин Ода Нобунага мен Токугава Иэясумен жасаған одағын бұзып, 1575 жылы Ишияма Хонганджи соғыс монахтарымен (Икко Ики) және Такеда кланынан Такеда Кацуйоримен жаңа одақ құрды, олармен бұрын қарсылас болған еді. Тедоригава жорығы Оданың қарауындағы Ното провинциясындағы Хатакеяма кланының иелігіне Уэсугидің араласуынан басталды. Одаға адал генерал Чо Шигетсура бастаған төңкеріс Нотоның әміршісі Хатакеяма Йосинориді өлтіріп, оның орнына қуыршақ билеуші Хатакеяма Йоситаканы қойды. Уэсуги кланының басшысы Уэсуги Кеншин әскер жинап, оларды Шигетсураға қарсы Нотоға жетектеп барды. Соның салдарынан Нобунага Шибата Кацуие мен Маэда Тошие басқаратын әскерді, сондай-ақ өзінің ең тәжірибелі генералдарының бір бөлігін одақтастарын күшейту үшін жіберді. Кеншин бастама көтеріп, Шигетсураның күштерін қоршауға тырысты, оларды Ода армиясымен байланысудан алып тастап, Чо Шигетсураны (Цунацураны) Нанао қамалында (Ното провинциясындағы Хатакеяманың негізгі бекінісі) қоршап алды. Одан кейін болған шайқаста Шигетсура қаза тауып, Нотоның Хатакеямалары Уэсугиге адал болды.

Шайқас

Шибата Кацуе, Маэда Тошие және Сасса Наримаса басқаратын Ода әскерлері Тедори өзенін (Минатогава немесе Тедоригава) кесіп өтіп, Ното провинциясына кіруге дайындалды, себебі олар Нанао қамалының түскенін әлі білмеген еді. Нанао және Суэмори қамалының түсуіне байланысты, Ода әскері (қазір Нобунаганың өзі қосылды) Нотоға қарай жорығын тоқтатып, Тедори өзенінен кері шегінді. Уэсуги Кеншин, енді Хатакеяма Ното әскерлерімен күшейтіліп, Ода позициясына қарай жылжыды. Ода армиясы Уэсугиге қарсы алыстан шабуыл жасау үшін зеңбіректерді пайдалану және өзеннен Уэсугиге оқ жаудыру жоспарын жасады. Бірақ Кеншиннің шеберлікпен жасаған түнгі алдауы (ол күштерін бөліп жібергендей көрсеткені) Нобунаганы Кацуиге Уэсуги қатарына шабуыл жасауға және өзен жағасындағы Уэсуги әскерімен шайқасуға бұйрық беруге әкелді. Кеншин өзеннің бөгеттерін ашуға бұйрық берді. Өзеннің күшті ағысы және мүмкін жаңбыр Ода кланының аркебуздар мен зеңбіректерді тиімді пайдалануына кедергі келтірді. Ода шабуылы, Ода әскерінің көп бөлігін құрайтын асигарудың нашар жақын арадағы күресу қабілетіне байланысты қайтарылды; Ода әскерлері өзенге итеріліп бара жатты. Шаяқтаста мыңнан астам әскерін жоғалтқан және Тедори өзенінен қашуға тырысқанда тағы да біраз әскерін жоғалтқан Нобунага Оми провинциясына шегінуге бұйрық берді.

Салдары

Кеншин әскерін Ното провинциясына қайтарды және Нанао қамалын жөндеуге бұйрық берді, ал өзі Эчигоға оралды. Уэсугилер Тедоригава шайқасында маңызды жеңіске жетті. Осының нәтижесінде, солтүстіктегі билік тепе-теңдігі Кеншинге қарай жылды және Уэсугилер уақытша өз ықпалын Кага провинциясына дейін кеңейте алды. Ғалымдар Кеншиннің келесі қадамдары туралы пікірталас жүргізіп жатыр, алайда Кеншин жазған хаттар оның Оданы сол кезде үлкен қауіп деп санамағанын көрсетеді, бірақ Кеншиннің нақты ниеттері жасырылған болуы мүмкін. Осы хаттарда Кеншин өзінің келесі әрекеттері сол кезде Киотоға емес, Кантодағы Ходжоға қарсы шабуылға бағытталатынын айтқан. Ода Нобунага жазған хаттарда Нобунага Уэсугилердің Киотоға жорық жасауына жол бермеу үшін солтүстік провинциялардың барлығын Уэсугиге беруге дайын екенін мәлімдеді. 1578 жылы Кеншин ешқандай жоспарды іске асырмастан қайтыс болды. Содан кейін Уэсугилердің мұрагерлік күресі Отате қамалында жеңіліспен аяқталды. Нәтижесінде, 1582 жылы Ода әскері Уэсуги кланын Эчиго провинциясына дейін кері ығыстыруға қол жеткізді.