Кіріспе

Американдық биохимик және жаратылыстанушы (1921–2013)

Дюэн Толберт Гиш (17 ақпан 1921 – 5 наурыз 2013) – американдық биохимик және жаратылыстану қозғалысының белгілі өкілі. Жердің жасы жас екенін жақтаған жаратылыстанушы, Гиш Жаратылысты зерттеу институтының (ICR) бұрынғы вице-президенті және жаратылыстану ғылымы туралы көптеген жарияланымдардың авторы болды. Гиш белгілі эволюциялық биологтармен университеттерде өткізілетін ресми пікірсайыстардағы қарым-қатынасты ұнататындығы үшін "жаратылыстанудың Т. Х. Хакслиі" деп аталды, сонымен қатар ресми пікірсайыс принциптерін елемейтін. Бір жаратылыстану басылымы оның қайтысы туралы хабарлағанда: "Бәлкім, оның жеке танысуы көптеген адамдарды әсер еткен шығар. Қысқасы, көрермендер оны ұнатып тыңдайтын" деп жазды.

Ерте өмір және білім

Гиш – егіз болып, Канзас штатының Уайт-Сити қаласында туған, тоғыз баланың ең кішісі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етіп, капитан шеніне жетті және "Бронза жұлдызы" медалімен марапатталды. 1949 жылы Лос-Анджелес қаласындағы Калифорния университетінде ғылым бакалавры дәрежесін алды, ал 1953 жылы Берклидегі Калифорния университетінен биохимия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол Берклиде ғылыми зерттеушінің ассистенты болып жұмыс істеді, содан кейін он сегіз жыл бойы Корнелл университетінің медициналық колледжінде доцент болды. 1960 жылы Upjohn компаниясына ғылыми зерттеуші ретінде қабылданды.

Креационизм

Он жасынан методист, кейін баптист фундаменталисі болған Гиш, Текбас кітабындағы жаратылыс туралы айғақ тарихи факті деп сенді. 1950 жылдардың соңында "Эволюция: Қате аталатын ғылым" атты кітапшаны оқығаннан кейін, Гиш ғылым эволюциялық теорияға, әсіресе тіршілік пайда болуына қарсы жоңқа дәлелдер келтіргеніне және ғылымның түрлі салалары Текбас кітабындағы жаратылыс туралы айғақты қолдайтын дәлелдер ұсынғанына көнді. Ол христиан ғалымдарының қауымдастығы – Америка ғылыми қауымдастығына (АҒА) қосылды, бұл ұйым жаратылысшылдықты қолдайды деп жаңылысты. АҒА-дағы байланысы арқылы Гиш генетик және жаратылысшыл Уильям Дж. Тинклмен танысты, ол 1961 жылы Гишті АҒА ішіндегі жаңадан құрылған эволюцияға қарсы топқа қосылуға шақырды. 2013 жылдың 5 наурызында қайтыс болған Гиш ICR-дегі Аға вице-президент зейнеткер лауазымын атқарды.

Талқылау

Гиштің пікірсайыстағы қарсыластары оның өте жылдам әдіс қолданғанын, аргументтерін тез ұсынып, тақырыптарды үнемі өзгертетінін айтты. Ұлттық ғылым білімі орталығының директоры Эвгений Скотт осы әдісті "Гиштің шапқыны" деп атап, оны "эволюционист дебат форматында 45 минуттан бір сағатқа дейін шығарылған қателіктерді жобауға мүмкіндік бермейтін жағдайда, креационистің ағып жатқан қателіктерді таратуы" деп сипаттады. Ол сондай-ақ Гишті қарсыластарының көтерген шағымдарына жауап бермегені үшін де сынға алды. Бұл фраза гомеопатия сияқты немесе Айға адам қонбағаны туралы аңыз сияқты, әдетте маргиналды сенімдерді қолдайтындар қолданған ұқсас пікірсайыс стилін сипаттау үшін жағымсыз мағынада да қолданылады. Алайда, Гиш өзі де дебаттағы қарсыластары, әсіресе Кеннет Миллер туралы осылай айтқан. Гиш Миллерді кең ауқымды пікірталас жүргізуде, яғни өте жылдам сөйлеуде және олардың барлығына жауап беруге мүмкіндік бермейтін көптеген мәселелерді көтеруде айыптады. Гиш дебаттарда стандартты презентацияны пайдаланғаны үшін де сынға ұшырады. Майкл Шермер Гишпен дебатқа дайындалғанда, оның қарсыласы туралы бірдей кіріспелерді, болжамдарды, слайдтарды және тіпті әзілдерді қайта қолданғанын байқады. Мысалы, пікірсайыста Гиш Шермердің атеист емес екенін және құдайлық жаратушының бар екенін қабылдауға дайын екенін айтса да, Шермердің атеист екенін және сондықтан да моральдық емес екенін дәлелдеуге тырысты. Массимо Пиглиуччи, Гишпен бес рет пікірсайысқа қатысқан, Гиштің өзінің діни сенімдеріне қайшы келетін дәлелдерді елемегенін айтты. Роберт Шэдвальд Гишті жалған деректермен аргументтерді жасыруда айыптады.