Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жаңалықтар құралдарында қолданылатын тілдік стиль
Журналистік стиль – бұл жасанды немесе гиперболалық, кейде тым қысқартылған тіл, ол бұқаралық ақпарат құралдарында қолданылатын жаңалықтар стиліне тән деп есептеледі. Бұрын «Детройт Фри Пресс» газетінде жұмыс істеген Джо Гримм журналистік стилді «сахналық дауысқа» теңеді: «Біз журналистік стильді әдеттен, кейде дұрыс емес оқытудан және жедел, сенімді және журналистік көріну үшін жазамыз. Бірақ ол мұның ешқайсысын да істемейді».
Linguistic register used in news media
Journalese is the artificial or hyperbolic, and sometimes over abbreviated, language regarded as characteristic of the news style used in popular media. Joe Grimm, formerly of the Detroit Free Press, likened journalese to a "stage voice": "We write journalese out of habit, sometimes from misguided training, and to sound urgent, authoritative and, well, journalistic. But it doesn't do any of that."
Мысалдар
1880 жылдардың өзінде адамдар журналистикада қолданылатын, сәндік, қалыптасқан тілді журналистикалық тіл ретінде сынаған. Уақыт қысымымен көптеген ұқсас материалдарды жазатын журналистер, стереотипті немесе таныс фразаларды қолдануға бейім болуы мүмкін. Журналистикалық тіл көбінесе нақты тіркестер түрінде көрінеді, мысалы, "келісімге келді" немесе "қатты шектеулер енгізу қажет" сияқты. "Қақтығыс" сияқты заңдық мағынасы бар терминдер мағынасын жойып жіберу үшін тым көп қолданылуы мүмкін. Журналистикалық тіл нақты сөз таңдауы арқылы да көрінеді. Бұл сирек немесе көне сөздерді қолдануда ең анық байқалады, мысалы, "сия" (етістік ретінде), "наб", "жоспарланған", "ауру", "сұраққа тартылған" ("сұрады" немесе "сұралды" орнына), "әзілші" немесе "сын" дегенді білдіретін "шабуыл" сөзінің синонимдері. Кейбір жағдайларда бұл журналистикалық тілдегі тұрақты фразаларда кездесетін ежелгі сөздердің салдарынан туындайды. Журналистикалық тіл көбінесе беттегі орынды үнемдеу үшін қысқа сөздерді немесе фразаларды қолдану ниетінен туындайды. Бұл қысқалық қажеттілігі әсіресе тақырыптарда маңызды, олардың өзіне тән жазу стилі бар, ол "тақырып тілі" деп аталады. "Тақырып тілінің" мүмкіндігінше кішірек сөздерді қолдануға баса назар аударуы жаңалықтар материалдарының сөздік таңдауына әсер етті. Антропоморфизация – журналистикалық тілдің тағы бір түрі, мысалы, "1990 жылдары қылмыс өсті" фразасында "көру" етістігінің өткен шақ түрі ("қылмыс 1990 жылдары өсті" дегеннің орнына) қолданылады, бұл "өсті" етістігінің өткен шағын пайдаланудан аулақ болу үшін жасалады. Басқа нысандарға ономатопея, жер аттарының меншік жалғауы ("Нью-Йорктің Орталық паркі" "Нью-Йорк қаласындағы Орталық парк" орнына) және "автобус құлады" сияқты бос орынды толтыру мақалалары кіреді. Кейбір адамдар журналистикалық тілді көңіл көтерумен қарайды, себебі тілдің әдетте түрлі-түсті қолданылуы және кейбір қолданылатын терминдер жаңалықтарды оңай түсінуге көмектеседі, мысалы, күрделі мамандық сөздерін қарапайым және қысқа фразалармен алмастыру. Алайда, бір сыншы "жалтақ жазу – жалтақ оймен бірге келеді" дейді, және бұл көбінесе нашар дәлелдері бар немесе маңызды немесе қызықты нәрсе ретінде көрсету әрекеті болып табылатын әлсіз материалдың белгісі: "Журналистикалық тіл – покершінің айқын белгісі сияқты: ол репортердің оқиғаның әлсіз екенін білетінін және оны сенімдірек көрсетуге тырысатынын көрсетеді". Газет редакторлары оны жоюға оқытылады, ал New York Times газетінде осыған қатысты қателерді анықтайтын арнайы орфографиялық тексеруші бар.
As early as the 1880s, people criticized the stilted, cliched language used in journalism as journalese. Journalists, who write many similar stories under time pressure, may fall back on cliched or familiar phrases. Journalese often takes the form of specific turns of phrase, such as "hammered out agreement" or "called for tighter restrictions". Terms with legal meanings, such as "mayhem", may be overused to the point that they become meaningless. Journalese can also take the form of specific word choice. This is most obvious with the use of rare or archaic words like ink (as a verb), nab, slated, ailing, quizzed (in place of "asked" or "questioned"), funnyman or synonyms of attack to mean criticise. In some cases this is due to fossil words present in idiomatic journalese statements. Journalese is also often a result of a desire to save on page space by using shorter words or phrases. This need for brevity is particularly important in headlines, which have their own idiosyncratic style of writing called headlinese. Headlinese's focus on using the smallest possible words has influenced the vocabulary choice of news stories themselves. Anthropomorphization is another form of journalese, such as with the use of the verb saw (past tense of see) in the phrase "The 1990s saw an increase in crime", which is used to avoid using the past tense of "increase", as in "Crime increased in the 1990s". Other forms include use of onomatopoeia, genitives of place names ("New York's Central Park" rather than "Central Park, in New York"), and gap filler articles like bus plunges. Some people regard journalese with amusement, due to the often colourful use of language, and some terms used can make news reports more easily understandable, such as replacing complex jargon with simple and concise phrases. However, one critic says that "lazy writing goes with lazy thought", and it is often a mark of a weak story with poor evidence or an attempt to dress up something as more significant or interesting: "Journalese is like a poker player's tell: it shows that the reporter knows the story is flimsy and he or she is trying to make it appear more solid." Subeditors (copy editors) on newspapers are trained to remove it, and the New York Times has a customised spell checker that flags egregious examples.