Кіріспе

Helpless – Дасти Хьюздің 2000 жылдың 2 наурызында Лондондағы Донмар қоймасында тұңғыш рет көрсетілген пьесасы. Оқиға 1997 жылғы жалпы сайлаудан бұрын, оның барысында және одан кейін Англияда болған оқиғаларға арналған, нәтижесінде Жаңа лейбористік партия үлкен жеңіске жетіп, Тони Блэр премьер-министр болды.

Жер учаскесінің контурлық кескіні

Уилл мен Клэр 1960 жылдардың әдеттегі балалары: олардың социалистік және марксистік идеалдары болды, кейін жұп болып, "Жүйеге" қарсы шығып, дұрыс деп санайтын мәселелер үшін күресуге тырысты. Өз өмір салтын идеалдарына бейімдеуге де ұмтылысты. Бірақ шамамен 25 жыл өткен соң жағдай оларды өзгертуге мәжбүр етті: Уилл мен Клэр бұрыннан ажырасып кеткен. Уилл қазір телеарналардағы жарнамаларда эпизодтық рөлдерде ойнап, ересек қызы Фрэнкимен бірге пәтерде тұрады. Клэр көбінесе үшінші әлем елдерінде қайырымдылық жұмыстарын атқару үшін шетелде болады. Фрэнки сыншыл және тәуелсіз жас әйел ретінде тәрбиеленгенімен, өзінің буынының бір-екі ерекшелігін қабылдады. Пьеса басталғанда ол Бенмен қарым-қатынаста болады, ол оның жасындағы жігіт және бір курьерлік қызметтің телефон орталығында жұмыс істейді. Уилл отыздан асқан Кейтпен танысады, ол жүкті болу үшін бір еркек табуға асығыс. Олар кездейсоқ кездескенде ол Уиллді дұрыс адам деп ойлайды. Уилл 48 жасында қайтадан әке болғысы келмейтінін ашық айтуға тым әлсіз. Сонымен қатар, кітаптың тұсаукесерінде Фрэнки – әкесінің орнына барады – Хьюмен әңгімелеседі. Хью оның құдасы және ата-анасының ескі досы, бірақ соңғы онжылдықта олар бір-бірінен алыстап кеткен. Бастапқыда Фрэнки оған жасы тым үлкен екенін айтады ("Мен кешкі асқа бармаймын"), бірақ кейін ол оған шын жүректен (немесе солай) ғашық болады және Бенді тастап кетеді, ол салдарынан патологиялық жағдайға түсіп, оны соңынан еріп, оған деген сүйіспеншілігін жариялайды. Хью Элис Уайльд псевдонимімен бестселлер жазушыға айналды, ол "әр абзацта бірдеңе болады" (Уилл) деген танымал романдарды жазады. Хью осылайша ескі нанымдарынан арылды – ақша тауып, табысқа жеткенімен (содан кейін OBE-ді де алды). Ол әйелі мен үш баласын тастап, Фрэнкимен бірге тұрып жатыр. Бірте-бірте жастық шақтағы ақымақтықтары шыға бастайды. 1997 жылдың мамыр айының басында олар Хьюдың пәтерінде сайлауға арналған кеш өткізеді (теледидар өшірілген), солшыл идеалдарынан қалған нәрселерге жабысып, бұрынғы күндерді еске алады. (Мысалы, Уилл 1960 және 1970 жылдардағы барлық винилдік пластинкалары бар екі ауыр қорап алып келеді, оларды Фрэнкиге сыйлық ретінде тартады.) Олар бірге марихуана тартады (оның ішінде Фрэнки – оны да осылай тәрбиеледі). Олардың кездесуі де қайта қосылудың бір түрі: Уилл мен Клэр бір жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет қызын көреді. Хьюдің пікірінше, олардың (ерлі-зайыпты) өмірі күткендей керемет емес. Хью балаларын қатты сағынады (олар әлі де оған телефон соғып, кішкентай жаңалықтарын айтады), бірақ Фрэнки оны барып көруге ынталандырмайды. Хью үш жаңа романға жеті тамырлық келісімшарт алды, бірақ біріншісі жарық көргеннен кейін, жазушылық дағдарысқа тап болған сияқты. Хью мен Фрэнки көп саяхаттап жүр, Хью Үндістандағы үйін сатты, ал Фрэнкидің ықпалымен олар қайырымдылыққа едәуір ақша берді (Клэрдің ойынша, дұрыс емес). Хью Уиллден қаржылық қиындықтарын Фрэнкиге түсіндіруді сұрайды, бірақ Уилл бас тартады ("Ол енді сенің мәселең"). Сайлау кешінде Клэр марихуананың әсерімен Хьюмен 1970 жылдардағы қарым-қатынасы туралы әңгімелейді – Уилл білген және (қалай болғанда да) мақұлдаған, бірақ Фрэнки үшін жаңалық. Клэрдің өмірі оңай болған жоқ: ол Африкадағы бостандық күрескерлерінің өліміне жауапты деп есептелді, олар оның нұсқауына қарсы әрекет еткен және жаулардың қолынан қаза тапқан. Жеке өміріне қатысты ол француз дәрігерін жарты континент бойы қуғандарын, бірақ соңында ол басқа біреуді тапқанын мойындайды. Енді ол Уиллге қайтадан бірге тұруды ұсынады. Алайда Уиллдің басқа жоспары бар. Оның Кейтпен ара-тұра қарым-қатынасы бар. Кейт Уиллдің оны жүкті етуге ниеті жоқ екенін ұзақ уақыттан кейін (шындығында тым ұзақ) біледі ("Сен бүгін таңертең келдің бе? Сенде эякуляция болды ма?" – осы сұрақтарды ол басқалардың алдында қояды. Тек бірте-бірте ол оргазмға жетпегенін мойындайды.). Ол қайтадан әке болғысы келмейтінін мойындау үшін, тіпті жасанды ұрықтандыруға 2000 фунт төлеуге дайын. Уилл мен Кейт бірге клиникаға барады, Кейтке операция жасалып, оның жатырынан алты жұмыртқа алынып, Уиллдің спермасымен ұрықтандыру үшін жіберіледі. Бірақ Уилл бұл мақсат үшін арнайы бөлмеде эякуляция жасауға қабілетсіз (физикалық емес, психологиялық себептерге байланысты). (Ол қатты шаршағанын және ұялы телефоны тырысып жатқанда қоңырау шалғанын айтады.) Сондықтан Кейт оны тастап кетеді. Алайда соңғы көріністе ол тоғыз айлық жүкті. Уилл оның әкесі еместігін тез мойындайды, бірақ олар Кейтпен бірге қалады және баланың тәрбиесіне көмектеседі, бірақ биологиялық әкесі қара нәсілді ("Нигериялық") болғандықтан, бұл оның баласы емес екенін барлығы түсінеді.

Саналымдардан

Егер біреулер 70-жылдардың солшыл жастарының не болғанын білгісі келсе, Дюсти Хьюз жауап береді. Оның тартымды комедиясында Хьюз үш бұрынғы солшылға назар аударады, олар үшін орта жастағы махаббат іздеуі, әсіресе жас ғашықтар, саясаттың орнын басады. Жандары сатылды. Идеалдар ұмытылды. Хьюз өзінің орта жастағы үштікке қатысты мейірімді цинизмді қолданады. Бірақ осы үмітсіз жандарды әжуалауы тек қорлау емес. Хьюз өзінің жастығында солшыл болған. "Қорыққан" ойын-сауығы көңіл көтеруге бағытталған. Ол ешқашан саяси тартысқа түспейді немесе кінәлауға бармайды. Бірақ, о, бұл пьеса өткен Англияға ностальгиямен қайта оралады, онда бізде "барлығы болды. Тегін апельсин шырыны. Тегін сүт. Тегін білім. Тегін махаббат". Хьюз саяси мәселелерді жеңіл және жылдам қарастырады. Оның 90 минуттық пьесасы саяси жоқтауға қарағанда, жыныстық және әлеуметтік мінез-құлықтың жеңіл комедиясы, ұрпақтар арасындағы айырмашылықпен күшейтілген. (The London Evening Standard). "Донмар қоймасындағы Дюсти Хьюздің "Қорыққан" атты жаңа пьесасы тек сыртқы жағымен ғана өмір сүреді. Оның алты кейіпкері де пьесадағы кейіпкерлердей көрінеді, одан артығы емес. Олардың жарқын кіріспе сөздері бар, олар өзіне назар аударады және ақылға сыймайтын сюжетті ашады; олар ұзақ әңгімелерде бір-біріне жауап береді (сізге қызық емес ойыншылар арасындағы теннис ойыны сияқты); олар көп сөйлейді. Бұл алты кейіпкердің барлығын қатты ашуландырады және бәрі де ойластырылған. Хьюздің тақырыптары формалдылық сияқты сезіледі. Кейіпкерлердің ешқайсысына сену қиын. Не қызықты. Ең жаманы, 1990 жылдардың соңынан бүгінгі күнге дейінгі либералды социалистер туралы пьесада олардың сөйлеу әдебиетінің жасандылығы көзге түседі". (The Financial Times).