Кіріспе

Кент, Англиядағы жағалау қаласы

Бродстерс – Англияның шығыс Кент аймағындағы Танет ауданындағы Танет аралында орналасқан жағалау қаласы. Лондоннан шамамен 80 миль (129 км) шығысқа қарай жатыр. Бродстерс және Сент-Питер азаматтық округінің құрамына кіреді, оған Сент-Питер де кіреді, және 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы шамамен 25 000 адамды құрады. Маргейт пен Рамсгейт арасында орналасқан Бродстерс – Танеттің теңіз жағалауындағы курорттарының бірі, ол «Танеттің тәжіндегі гауһар» деп аталады. Қаланың гербіндегі латын тіліндегі ұран – Stella Maris («Теңіз жұлдызы»). Атауы – 11 ғасырдағы Әулие Мария шіркеуіне дейін алып кететін, әктас тіктелігіндегі бұрынғы баспалдақтан шыққан. Қала батыстағы Хайн-роудтан бастап, 1683 жылы король Чарльз II қонған жерге байланысты Кингсгейт деп аталған солтүстіктегі Сент-Питер округіндегі шағын елді мекенге, оңтүстіктегі 13 ғасырда Дюдман атты шаруаның шаруашылық еткен жеріне байланысты Дэмптонға дейін созылады. Рединг (бұрынғы Реден немесе Рединг) көшесіндегі шағын елді мекенді 17 ғасырда фламанд бежендері құрған.

Тарих

Ішкі аймақтағы Санкт-Петерс ауылы шамамен 1080 жылы приход шіркеуі салынғаннан кейін құрылған. Орта ғасырлардағы Пятипорттық жағалау конфедерациясы барлығы 42 қала мен ауылдан тұратын. Бұл Довердің "бір бөлігі" ретінде Санкт-Петерсті де қамтыды. Жақын жағалауда жартастың үстінде орналасқан ғибадатхана, Брэдстоу(е) деп аталған Біздің Анамыздың ғибадатханасы болды, бұл "кең орын" дегенді білдіреді (мүмкін, кең шығанаққа сілтеме). 14-шы ғасырда ғибадатхананың жанында балық аулаушылардың елді мекені пайда болды. Бұл шығанақтан ғибадатханаға бару үшін жартасқа жасалған баспалдақтардың атынан "Бродстеплер" деп аталды. Атаудың ескі формаларына Бродстайр Линч (1434 және 1494), Бродстайр (1479), Бродстайер (1565) және (1610) жатады. Вальдемардың ұлы Чарльз Калмер 1350 жылы баспалдақтарды қайта жаңартып салған деп есептеледі.

14001700 теңге

1440 жылы Джордж Кулмер теңізге түсетін жолға арка салды, ал 1460 жылы сол жерге алғашқы ағаш пирс немесе кеме қапталы салынды. 1538 жылы, Broadstairs қаласы тұрғызылған құмды-сазды жерге, теңіз жағалауына баратын Харбор көшесін басқа Джордж Кулмер қазып жасады, осы кезде бұл жерге одан да берік құрылыс орнатылды. Қаланың қорғанысын күшейту үшін, ол 1540 жылы Йорк қақпасын салды, бұл портал әлі де Харбор көшесінің үстінен көтеріліп тұр, және бұрын теңізден қауіп болғанда жабылатын екі ауыр ағаш есікті сақтап тұрды. Ричард Кулмер – Сэр Ричард Кулмердің бірінші әйелінен туған ұлы, ол 1640/41 жылдары дүниеге келді. Ричард Танет аралындағы Монктон шіркеуіне жерленді. Оның қалдырған мұрасының бірі – Бродстейстердегі қала тұрғындарының кедейлеріне арналған алты акр (24,000 м²) жерді сыйлауы болды. Оның аты бүгінге дейін "Кулмердің жер бөлігі" деп аталады, және сол жер бөлігі де сақталған.

17001815

1823 жылы Бродстерс қаласында шамамен 300 адам тұрды. Бродстерс айлағының тарихына шолу «Бродстерс – өткен мен қазіргі» кітабында келтірілген, онда 1767 жылы болған дауыл туралы айтылады, сол кезде Кулмердің салғандары дерлік толығымен қирады. Бұл кезде ол балық аулау саудасы үшін маңызды болды, Great Yarmouth, Hastings, Folkestone, Dover және Torbay сияқты алыс жерлерден уланған балықтар осында жеткізілді. Ол мұндай қажеттілікке жеткендіктен, 1774 жылы Ярмут, Довер, Хайт және Кентербери қалаларының басшылығымен, сондай-ақ Шығыс Үндістан компаниясы мен Троица үйінің көмегімен оны қайта жаңғыртуға 2000 фунт стерлинг жұмсалды. 1795 жылы француз революциялық соғыстарының қаупін сейілту үшін Йорк қақпасын жөндеу қажет болды. Алғашқы шам кемесі Гудвин құмдарына орналастырылған жылы лорд Ханникер осы жөндеуді жүргізді. 1815 жылғы 21 маусымда 14-ші драгун гвардиясының майоры Генри Персидің Танетке қонғанда, Ватерлоо шайқасынан алынған француздық бүркіт туымен жағажайдан үстіңгі жартастарға қарай туннель сатысы қазылып, оқиғаның құрметіне «Ватерлоо сатысы» деп аталды. Бродстерс бұл тарихи жеңіске ең бірінші хабардар болған Англиядағы қала деп есептеледі, бірақ мұны растайтын жазба деректер жоқ. Бұл аймақта контрабанда маңызды кәсіп болды, ал Бродстерс және Сент-Питер халқы кедендік қызметкерлерді алдауға шебер болды. Шаи, спирт және темекіге салынатын жоғары салықтардың арқасында бұл өте пайдалы болды. Контрабандалық тауарларын жасыру үшін контрабандистер шақ тастағы туннельдер мен үңгірлер желісін пайдаланды.

Теңіз жағалауын дамыту

1824 жылға қарай бу кемелері көбейе бастады, 1814 жылдан бастап қайықтар мен жүк тасымалдау кемелерін ығыстыра бастады. Бұл Лондонмен сауданы едәуір жылдамдатып берді. Көне желкенді қайықтар Лондоннан Маргейтке 72 сағатқа дейін жететін, ал жаңа бу кемелері осы уақыт ішінде кем дегенде тоғыз рет сапар шеге алатын. Танеттің қайықшылары әртүрлі сезімдерді бастан өткерген болуы керек, себебі бу кемесінің теңдесі жоқ жылдамдығы барлық басқа кемелерді озастырып, Танетке жаңа гүлдену әкелді. Жас Виктория ханшайымы мен оның анасы Кент герцогинясы 1826–1836 жылдары жазғы демалысқа келді, олар Пьерремонт залында (қазіргі Пьерремонт паркі) тұрды. Бұл үй 1785 жылы Сэмюэл Пеппс Кокерл Томас Дуглас Форсайт үшін салынды, кейін мектеп және шаралар өткізілетін орын ретінде пайдаланылды. 19 ғасырдың ортасында білімді және кәсіби топтар көшуге кірісті. 1850 жылға қарай халық саны шамамен 3000-ға жетті, бұл өткен 50 жыл ішінде екі есеге өсті. Теңіздің таза ауасының арқасында 19 ғасырдың соңында балаларға арналған көптеген сауықтыру орталықтары ашылды. Оңтүстік Танеттен Парламент депутаты – Консервативтік партия өкілі Крейг Маккинлей. Ол 2015 жылғы жалпы сайлаудан бері осы округтің депутаты болып табылады. Бродстейр мен Санкт-Петер 1980 жылдардың басынан бері Солтүстік Франциядағы Уаттинье қаласымен қалаластық байланыс орнатқан.

География

Қала екі жағында жартастармен қоршалған порттың үстінде орналасқан. Онда алтын құмды жеті шығанақ бар, олар (оңтүстіктен солтүстікке қарай) – Дамптон-Гэп, Луиза шығанағы, Викинг шығанағы, Стоун-Бей, Джосс шығанағы, Кингсгейт шығанағы және Ботаника шығанағы. Солтүстік Форленд Стоун-Бей мен Джосс-Бей арасында көтеріледі. Кингсгейт шығанағының үстіндегі жартаста Кингсгейт қамалы орналасқан, ол бұрын лорд Холландтың иелігінде болған, бірақ қазір жеке тұрғын үйлерге айналдырылған. Бродстейрстің теңіздік климаты өте жұмсақ.

Демография

2001 жылғы Ұлыбритания санағыБроудстейр және Сент-ПитерсТанет ауданыАғылшынЖалпы халық саны24 370126 70249 138 831Шетелде туғандар5,3%5,1%9,2%Ақ нәсілділер98%98%91%Азиялықтар1,0%0,6%4,6%Қара нәсілділер0,2%0,3%2,3%Христиан дінін ұстанушылар75%74%72%Мұсылман дінін ұстанушылар0,4%0,5%3,1%Хинду дінін ұстанушылар0,3%0,2%1,1%Дінсіздер14%16%15%65 және одан асып кеткен жастағылар24%22%16%Жұмыссыздық деңгейі2,9%4,4%3,3%2001 жылғы Ұлыбритания санағы бойынша Броудстейр және Сент-Питерс приходында 24 370 тұрғын 10 597 үй шаруашылығында тұрады. Осы үй шаруашылықтарының 34,2% -ы некеде тұрған жұбайлар, 6,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, ал 8,3% -ы жалғыз ата-аналар. Барлық үй шаруашылықтарының 31,8% жеке тұлғалардан тұрады, ал 20,9% -ында зейнеткерлік жасына жеткен жалғыз адам тұрады. Үй шаруашылықтарының 25,7% -ында 16 жасқа дейінгі балалар немесе 16-18 жас аралығындағы толық уақытта білім алатын адам бар. Приходта ұлттық көрсеткіштермен салыстырғанда ақ емес тұрғындардың үлесі төмен; 2001 жылғы санақта тіркелген этникалық құрамы 97,9% ақ нәсілді, 0,7% аралас нәсілді, 0,3% қытай, 0,7% басқа азиялық, 0,2% қара нәсілді және 0,2% басқа.

Жұмыспен қамту

2001 жылғы санақ бойынша 16 жастан 74 жасқа дейінгі тұрғындардың экономикалық қызметі: 34,1% толық жұмыспен қамтылған, 12,8% жартылай жұмыспен қамтылған, 10,0% жеке кәсіпкер, 2,9% жұмыссыз, 2,3% жұмыспен біріктірілген студенттер, 4,1% жұмыссыз студенттер, 20,0% зейнеткерлер, 6,5% үй шаруашылығын немесе отбасын күтіп ұстаушылар, 4,9% мүгедек немесе денсаулығы нашар, 2,4% басқа себептермен экономикалық жағынан белсенді емес. Зейнеткерлердің үлесі ұлттық көрсеткіштен (14%) айтарлықтай жоғары болды. Жұмыссыздардың көрсеткіші ұлттық деңгейдегі (3,4%) және аудандық деңгейдегі (4,4%) көрсеткіштермен салыстырғанда төмен болды. 16-74 жас аралығындағы тұрғындардың тек 12%-ы жоғары білім алған немесе оған баламалы білімі бар, ал елі бойынша бұл көрсеткіш 20%-ды құрады. Ұлттық статистика бюросы 2001 жылдың сәуірінен 2002 жылдың наурызына дейінгі кезеңде шаруашылықтардың орташа апталық табысын 522 фунт стерлинг (жылына 27 219 фунт стерлинг) деп бағалады. Қала экономикасына, жергілікті тұтынушылар мен келушілерге пайда әкелу үшін шаралар ұйымдастырылып, туризмді дамыту жұмыстары жүргізіледі. Бродстерстің ең ірі өнеркәсіптік аймағы Пайсон жолында орналасқан. Қазіргі уақытта тұрғын үй салуға арналған жер тапшы, сондықтан Бродстерстегі жылжымайтын мүліктің бағасы Танеттің қалған бөлігінен жоғары. Жақында Бродстерс ауданында үлкен даму орын алды, Вествудта ірі сауда орталығы салынды, ол Вествуд Кросс деп аталады. Бұл орталыққа ұлттық сауда желілері, жаңа Travelodge қонақ үйі, бинго клубы, казино, кинотеатр, жаңа фитнес орталығы, сондай-ақ Ask, Nando's және Frankie & Benny's мейрамханалары тартылды. Westwood Cross сауда орталығын кеңейту үшін жерлерді қайта жаңарту жұмыстары жүріп жатыр. Бродстерс шегінде үш ірі супермаркет орналасқан: Asda, Sainsbury's және Tesco Extra (қайта жаңартудан бұрын ол үлкен Coop дүкеніне тиесілі болған, Ұлыбританияда салынған алғашқы гипермаркеттердің бірі). Tesco қалада метро дүкеніне және (Tesco Express) ыңғайлы дүкеніне ие, ал Сент-Питер ауылында шағын Coop дүкені бар. Saga Insurance Ltd. компаниясының автокөлік және тұрмыстық сақтандыру талаптары Бродстерсте (олардың Фолкестон қаласындағы бас кеңсесінің бөлімшесі ретінде) қарастырылады.

Мәдениет және қоғамдастық

Харбор көшесінде "Сарай кинотеатры" (бұрынғы атауы The Windsor) деген кішкентай кинотеатр бар. Бродстейр Диккенс фестивалі жыл сайын маусымның екінші немесе үшінші аптасында жазушы Чарльз Диккенстің құрметіне өткізіледі. Фестиваль Диккенстің романдарының біреуін қойылым ретінде ұсынады, ал қала тұрғындары Виктория дәуірінің киімдерін киеді. Фестиваль алғаш рет 1937 жылы өтті, онда капитан Майлз Конвей Робсон "Пиквик қағаздарының" жарық көргенінің жүз жылдығын атап өту үшін фестиваль ұйымдастыру идеясын тудырды, оның мақсаты қалаға адамдарды тарту, соның ішінде әсем кеш және "Пиквик қағаздары" романының қойылымын ұйымдастыру еді, бұл роман қаланың бір бөлігінде жазылған. Жыл сайын тамыздың екінші аптасында қалада Broadstairs Folk Week музыка фестивалі өтеді. Басты орындаушылар қаланың басты саябағындағы (Пьерремонт паркі) Концерт шатырында өнер көрсетеді, ал кішкентай музыкалық шаралар қоғамдық орындарда, мейрамханаларда, кафелерде және қалалық эстрадада өтеді. Саябақта көшпенді музыканттар мен Моррис бишілері шығанақ бойында өнер көрсетеді. Мектеп және ойын алаңы ойын-сауықпен айналысатын адамдар үшін ұйымдастыру орталығы мен лагерь болып табылады. Қала халқы туристер, күндізгі саяхатшылар мен демалыс жасаушылардың келуіне байланысты едәуір көбейеді. Жазғы маусымда және 5 қарашада әр сәрсенбі күні кешке Викинг шығанағында фейерверк көрсетіледі. Тамыз айында қалада жыл сайын Су галасы өтеді. Бұрын оған Red Arrows, аэроглиссер және құтқару кемелері қатысқан. Жағажайдағы жарыстар мен шоулар күні бойы жалғасады. Қала маңындағы бақтарда көңіл көтеру жәрмеңкесі өтеді, сондай-ақ шағын әуе шоуы ұйымдастырылады. Сент-Питерс ауылында жаз бойы экскурсиялар өткізіледі. Соңғы кезде, тағы бір жаңа шара қосылды – Big Broadstairs демалысы. Маусым айында басталатын бұл шара тақырыптық болып келеді, жұма күні кешке Павильонда би, сенбі күні кешке жағажайда кино көрсетіледі және жексенбі күні Гиннестің әлемдік рекордын жасауға тырысады. Broadstairs қазіргі уақытта ең ірі қашықтықтан би сабағы бойынша рекордты ұстап тұр.

Көрнекті орындар

Ботани және Джосс шығанақтарындағы жағажайлар 2005 жылы «Көк ту» ауылдық жағажай сыйлығымен марапатталды. 2006 жылы Бродстейрстің басты жағажайы – «Viking Bay» жағажайы «Көк ту» марапатын жеңіп алды. Жаз айларында бұл шығанақта туристер көп болады, олар кафелер мен мұз үйшіктерінен ләззат алады. Харбор көшесіндегі «Павильон на песках» жазғы қойылымдар мен жыл бойы көңіл көтеру шараларын ұйымдастырады, сонымен қатар шығанақтың әсем панорамалық көрінісін ұсынады. Павильонның орналасқан жері мен мүмкіндіктері оны тойлар үшін танымал орынға айналдырды. Теңіз жағасындағы Диккенс үйінің мұражайында Чарльз Диккенс және оның Бродстейрстегі өміріне қатысты көптеген заттар қойылған. Теміржол станциясының жанындағы Crampton Tower ішінде Томас Расселл Кремптонның жұмыс суреттері, модельдері, графикалық материалдары, патенттері, жүлделері және оның өмірімен, шығармашылығымен байланысты заттардан тұратын мұражай орналасқан. Басқа галереяларда теміржолдың, электр трамвайларының, автомобиль көлігінің және жергілікті өнеркәсіптің басқа да салаларының тарихы мен дамуы көрсетілген. 1860 жылы салынған түпнұсқа Бродстейрс дилижансы N, OO, O және Gauge One масштабтарындағы жеті жұмыс істейтін теміржол модельдерімен бірге қойылған.

Көлік

Қала Довер мен Кентербериден 32 шақырым, ал M25 автожолынан 108 шақырым жерде орналасқан. 1851 жылы аймақтың теміржол желісі Лондоннан оңтүстік жағалауға дейінгі бағытпен толықтырылды, оның ішінде Чичестерден Рамсгейтке дейінгі жағалаулық байланыс, Лондон мен Довер арасындағы қала аралық қызмет және Редхилл, Тонбридж және Эшфордты Лондонның алғашқы Евростар терминалымен – Уотерлумен (1848 жылы ашылған) байланыстыратын Mid Kent желісі болды. Бродстерс станциясы (жанындағы Маргейттен өзгеше) жағажайдан 10 минуттық жаяу қашықтықта орналасқан. 1920 жылдары қайта салынғанымен, станцияға электр жарығы 1970 жылдардың соңына дейін орнатылмады, ал ғимараттар мен платформалар сол уақытқа дейін газ шамдарымен жарықтандырылды. 2009 жылдан бері Оңтүстік-Шығыс теміржол компаниясы Лондон Сент-Панкрас пен Эшфорд Халықаралық станциясы арасында жоғары жылдамдықты пойыз қызметін іске қосты, ол кейін Бродстерске дәстүрлі жылдамдықпен жүреді, бұл бұрынғы екі сағаттық сапарды Лондонның басқа станцияларына шамамен 40 минутқа қысқартады. Бұл ерекшелік, себебі Лондонға бағытталған пойыздар станса арқылы екі бағытта да жүре береді.

Құтқару қайықтары

1851 жылы Броудстейстерге құтқару қайықтары келді. 1850 жылы 6 сәуірде Маргейт жағасындағы құмдарда 250 адамның қаза болуы туралы жаңалық, қарт Томас Уайтты сол жазда өзінің құтқару қайықтарының біреуін туған қаласы Броудстейстерге сыйлауға итермелеген болуы мүмкін. Құтқару қайығы алғаш рет 1851 жылы 6 наурызда қолданысқа енді, солтүстіктен соққан қатты дауыл кезінде «Мэри Уайт» бригі Гудвин құмдарында қалып қойды. Осы оқиғаға арналған «Мэри Уайт әні» атты баллада жазылды. «Мэри Уайт» кемесінің карольі, Броудстейстерлік Соломон Холборнның әпкесі София болды, ол 1813 жылы Фолкстонда Уильям Стивенсонға үйленді. Олардың үлкен ұлы, сондай-ақ Уильям, теңізші және қайықшы болып жұмыс істеді және 1839 жылы Броудстейстердегі Сент-Питер шіркеуінде Элизабет Веллардқа үйленді. 1848 жылы олардың тағы да Уильям есімді ұлы дүниеге келді, ол ересек болған соң Билл «Floaty» Стивенсон ретінде танылды және Франсис Форбс Бартон құтқару қайығының экипажының мүшесі болды. «Франсис Форбс Бартон» 1897 жылы Мисс Вебстердің Броудстейстер қайықшыларына қалдырған мұрасы еді. Бұл қайық 1912 жылға дейін сол станцияда қызмет етті, содан кейін Броудстейстер станциясы жабылғанда Уолмер станциясына көшірілді. Броудстейстерде болған кезінде ол 77 рет теңізге шығып, 115 адамның өмірін сақтап қалды, ол ондағы RNLI қайықтарының ең тиімдісі болды. Броудстейстердің құтқару қайықтарына 1860 жылдары сэр Чарльз Рид FSA құрған қор арқылы қосымша қолдау көрсетілді.

Діни орындар

Теңіз жұлдызының алғашқы ғибадатханасы кем дегенде 11 ғасырға дейін салынған деп есептеледі. Қазіргі Альбион көшесіндегі шағын ғибадатхана 16 ғасырда дауылдан қирап, 1601 жылы қайта жаңартылды. Ол Бродстейрстегі Теңіз жұлдызы Анамыздың Рим-католик шіркеуіне атын берді. Англикандық приход шіркеуі – 1830 жылға дейін салынған Қасиетті Үштік шіркеуі, оны Диккенс «тасқа айналған сабан үйі сияқты, ұсақ тастан тұрғызылған қорқынышты ғибадатхана» деп сипаттаған. Диккенс осы жерде жүзіп, ал британдық комик Фрэнк Мьюр қалада «Жағажай баласы» ретінде өсті, теңіздегі және «құмдағы» тәжірибесін өмірбаянының бір бөлімінде баяндады. Викинг шығанағында жағажай деңгейінде қоғамдық дәретханалар бар, бірақ киім ауыстыратын орын жоқ және жазда ғана жұмыс істейтін бір қарапайым тұщы су шашырату құрылғысы бар. Бұғаздың солтүстік жағындағы баспалдақтардың төменгі жағында тұщы су краны орналасқан. Шығанақтың екі жағында да тастарға орнатылған жолақты тіреулер бар. Бұл шығанақ таяп келгенде суға толып, жабық болғанда толығымен құрғап қалады. Су тасығанда жағажай тез түседі, жүзуші жағадан бірнеше қадам жерде тереңдікке түсе алады. Орташа және төменгі таяп келгенде жағажайдың еңісі көбірек болады, сондықтан белге дейін сумен серуендеуге, тіпті жүзуге де болады. Су тасығанда және орташа таяп келгенде шығанақтың ішінде (тіреулер арасында) тұратын жүзушілер Англия арнасының ағысынан толық қорғалады. Кез келген таяп келу кезінде, судың ағысының бағытына байланысты (ағып келе жатса немесе ағып бара жатса), жағалауға параллель күшті ағысқа тап болуы мүмкін. Тіпті тәжірибелі жүзушілерге де осы ағыстың ең күшті кезінде қарсы жүзу қиынға соғады, ал қиындыққа тап болған жүзушілер бастапқы орнына қайтуға тырыспай, жағалаудың ең жақын жеріне жүзуі керек. Викинг шығанағының солтүстігіндегі Стоун-Бейде де жазда құтқарушы болады және жыл бойы жүзуге келгендер көп.