Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим легионы
Roman legion
Legio II Parthica ("Партияны жаулаған екінші легион") – император Септимий Север (193–211 жылдары билеген) Парфия империясына жасаған жорығы үшін 197 жылы құрылған Рим империясының легионы, сол себепті "Партика" деген атауы берілген. Легион 5 ғасырдың басында да әрекетте болды. Легионның символы – кентавр.
Legio II Parthica ("Parthian conquering Second Legion") was a legion of the Imperial Roman army founded in AD 197 by the emperor Septimius Severus (r. 193–211), for his campaign against the Parthian Empire, hence the cognomen Parthica. The legion was still active in the beginning of the 5th century. The legion's symbol was a centaur.
Парфяндық жорық және Кастра Альбана (1974 ғасыр)
I Парфия және III Парфия қос легиондарымен бірге Екінші Парфия легионы шығыс шекараға шабуыл жасау үшін құрылды. Бұл жорық сәтті аяқталды және парфян астанасы Ктесифон басып алынып, тоналып өтті. Осы соғыстан кейін II Партика 198 жылы Италияға оралды және Римге жақын Кастра Альбанада (Альбано Лациале) орналастырылды – бұл бірнеше ғасыр бойы Италияда орналасқан алғашқы легион болды. Рим провинциясын гарнизондық қызметте ұстамағандықтан, ол Империяның қиын жағдайға түскен аймақтарында қолданылатын резервтік күш ретінде де, сондай-ақ ішкі бүліктерге қарсы қауіпсіздік элементі ретінде де жұмыс істеді. III ғасырдағы императорлардың узурпаторлармен мәселелері болуы мүмкін еді, және Северус II Партиканы астанаға жақын орналастыру арқылы мұны сезіп білген. Дегенмен, легион 208–211 жылдары Британиядағы Северан жорығында, ал одан кейін 213 жылы Каракалла басшылығымен герман тайпасы Аламаннға қарсы күреске қатысты. Содан кейін легион Парфияға қайта жіберілді, ал олардың командирі Макринус 217 жылы сол аймақта Каракалланың өліміне жауапты болды. Бірақ келесі жылы Апамеяда (Сирия) орналасқан II Партика Макринусты тастап, Элагабалға қосылды; Екінші легион Элагабалдың билікке келуіне қолдау көрсетіп, Антиохия шайқасында Макринусты жеңді. Жаңа император легионды Pia Fidelis Felix Aeterna (мәңгілік адал, берілген және құрметті) деген құрметті атаққа ие етті.
Together with its twin legions I Parthica and III Parthica, the Second Parthian legion was levied for the attack on the eastern frontier. The campaign was a success and Ctesiphon, the Parthian capital was taken and sacked. After this war, II Parthica returned to Italia in 198 and was stationed near Rome, in Castra Albana (Albano Laziale) – it was the first legion stationed in Italia for several centuries. Since it was not garrisoning a Roman province, it functioned both as a reserve that could be used in afflicted parts of the Empire, as well as a security element against possible internal rebellions. Emperors in the 3rd century were very likely to have problems with usurpers, and Severus, by stationing the II Parthica near the capital, was aware of it. Nevertheless, the legion served in the Severan campaign in Britain of 208–211 and afterwards, under Caracalla against the Germanic tribe of the Alamanni in 213. Next, the legion was again sent to Parthia and their commander Macrinus was responsible for Caracalla's murder in that region in 217. In the following year, however, the II Parthica, stationed in Apamea (Syria), abandoned Macrinus and sided with Elagabalus; the Second supported Elagabalus' rise to purple, defeating Macrinus in the Battle of Antioch. The new emperor awarded the legion with the cognomina Pia Fidelis Felix Aeterna (forever faithful, loyal and pious).
Севрус, Александр және Максимин тұсында
231 жылы легион Александр Севердің басшылығымен Сасанид империясына қарсы соғысып, императормен бірге Германия провинцияларына оралды. 235 жылы Александр қаза тапқанда, легион Могунтиякумда (қазіргі Майнц) орналасқан еді. Одан кейінгі билік үшін болған таласта II Парфия Максимин Тракс жағына шықты. 238 жылы Рим сенаты Максиминды persona non grata деп жариялап, Гордиан III-ті император етіп тағайындады. Максимин өз құқықтары үшін күресу үшін Римге жорыққа шықты, II Парфияны және басқа легиондарды алып, оларды Кастра Альбанаға қайта орналастырды. Бұл оқиға III ғасырдағы легиондардың саяси күшінің жарқын мысалы. II Парфия өз командирінің мүмкіндіктерін бағалап, оны қолдаудың тиімді емес екеніне көз жеткізді, сондықтан Максимин сенатқа зиян келтіруге үлкермес бұрын оны өлтірді. Іс-қимылдары үшін олар мемлекеттік жауды қолдағандарына қарамастан, кешіріліп, өздерінің базаларына және Альбан төбелеріндегі отбасыларына оралуға рұқсат алды.
In 231, the legion fought under Alexander Severus against the Sassanid Empire, and returned with the emperor to the German provinces. The legion was at Moguntiacum (modern Mainz), when Alexander was assassinated in 235. In the following fight for the power, the II Parthica sided with Maximinus Thrax. In 238, the Roman senate declared Maximinus persona non grata and nominated Gordian III as emperor. Maximinus then marched on Rome to fight for his rights, taking the II Parthica, among other legions, with him to be stationed again at Castra Albana. What happened next is a good example of the political power of the legions in the 3rd century. The II Parthica weighed the chances of its commander and, concluding that supporting him was not a good move, they killed Maximinus before he could harass the senate. As a reward, they were pardoned for supporting a public enemy and allowed to return to their base and families in the Alban Hills.
Қапшаңдау
Келесі онжылдықтарда олар империяның бірнеше провинцияларында күшейту ретінде пайдаланылды және 3 ғасырдағы императорлық тақ үшін үздіксіз жүрген шайқастарда марионетка ретінде қолданыла берді. Император Галлиен (253–268) легионға V Fidelis V Pia және VI Fidelis VI Pia (сәйкесінше, "Бес" және "Алты рет адал және берілген") деген атақтар берді. Легион Галлиеннен осы атақтарды алғанда қайда орналасқаны белгісіз. Басқа жағдайлар тең болса, Валериан, Галлиеннің әкесі және оның регенті, оны 250-ші жылдардың соңында шығысқа алып кетуге тырысқан болар еді, және ол 260 жылы Эдессада парсы патшасы Сапордың қолынан жеңіліп, тұтқынға түсуіне қатысқан болар еді. Бірақ ол жұмыс істейтін бөлім ретінде қала берді және Макрианидің бүлігіне және Зенобия басқаратын Пальмираның тәуелсіздікке ұмтылысына байланысты қиындықтардан жалтарды. Галлиеннің монеталарындағы құрметті атағын ескере отырып, оның әкесі емес, Галлиеннің қолбасшылығында болған болуы ықтимал. Бұл аз ғана мүмкін болғанымен, ол Макриани әскерінің бір бөлігі ретінде Еуропаға оралған және соңғылары жеңілгеннен кейін Галлиен оны кешірген болуы мүмкін. Македониядан табылған бір жазуда Галлиеннің қауіпсіздігі мен денсаулығы үшін Юпитер құдайына "pro salute et incolumitate" деп алғыс айтылған, ал Римнен 242 жылға жататын жазуда император Гордиан мен оның әйелінің қауіпсіздігін сақтағандары үшін легионның "Genius Gordiana және Fortuna"сына алғыс білдірілген. Осы кезеңде оның тағдыры туралы көп мәлімет жоқ.
In the next decades they were used as reinforcements in several provinces within the empire and continued to be used as pawns in the constant battles for the imperial throne of the 3rd century. Emperor Gallienus (253 268) awarded the legion with the titles V Fidelis V Pia and VI Fidelis VI Pia (respectively, "Five" and "Six times loyal and faithful"). Where the legion was based when it received these titles from Gallienus is uncertain. Other things being equal one would have thought that Valerian, father and co regent with Gallienus, would have wanted to take it to the east with him in the late 250s and that it would have been involved in his defeat and capture by King Sapor of the Persians at Edessa in 260. Since it continued as a functioning unit and avoided the subsequent pitfalls of over identification with the rebellion of the Macrianii and Palmyra's bid for autonomy under Zenobia, and given the honorific title appearing on coins of Gallienus, it is probable that it was under the command of Gallienus, not his father. However unlikely, it is possible that it would have returned to Europe as part of the army of the Macrianii and was forgiven by Gallienus after the latter were defeated. Besides an inscription from Macedonia giving thanks to the god Jupiter for the safety and well being, "pro salute et incolumitate," of Gallienus, and an inscription from Rome dating to AD 242 giving thanks to the legion's "Genius Gordiana and to Fortuna" for keeping safe emperor Gordian and his spouse, there is little known regarding its fortunes in this period.
Константин I тұсында
II Партика III ғасырдың соңында Италияда болды, бірақ 312 жылы Милвий көпірінде жеңіске жеткен Константин I Ұлы оны таратып жібергені әлдеқайда мүмкін. Себебі, бұл император узурпатор Максенцийді қолдағандығы үшін императорлық гвардияны жаза ретінде таратып жібергенін білеміз, және бұл II Партиканың да соңы болған болуы мүмкін.
The II Parthica was in Italy at the end of the third century, but was almost certainly disbanded by Constantine I the Great after his victory at the Milvian bridge in 312, as we know that this emperor disbanded the imperial guard as a punishment for its support of the usurper Maxentius, and it is likely that this also meant the end of II Parthica.
Месопотамияда
Келесі ғасырда осы атпен аталатын легион, II Армения және II Флавия Виртутиспен бірге, Тигр өзеніндегі римдік бекінілген Безабде (қазіргі Цизре) қаласында дислокацияланды. 4-ші ғасырдың басынан бастап II Партика Италияны тастап кеткен. 360 жылы Сасанид патшасы Шапур II Безабдеге шабуыл жасап, оны бағындырды. Notitia Dignitatum мәліметтері бойынша, II Партика шамамен 400 жылы Түркиядағы Сефа қаласында Месопотамиялық дукстың басқаруында болды.
In the next century, a legion with the same name was garrisoned, together with II Armeniaca and II Flavia Virtutis, at the Roman fortified city of Bezabde (modern Cizre) on the Tigris and from the beginning of the 4th century II Parthica had abandoned Italy. In 360, the Sassanid King Shapur II attacked and conquered Bezabde. According to Notitia Dignitatum, II Parthica was in Cepha, Turkey, around 400, under the command of the Dux Mesopotamiae.