Кіріспе

Америкалық жазушы (1915–2019)

Герман Вук (1915 жылдың 27 мамырында – 2019 жылдың 17 мамырында) – американдық автор және ғасырлық ғұмырлы жазушы. Ол "Кейн бүлігі" (1951) сияқты тарихи көркем әдебиеттер жазды, осы еңбегі үшін көркем әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығына ие болды. Оның басқа да маңызды туындылары – Екінші дүниежүзілік соғыс туралы тарихи романдар "Соғыс желдері" және "Соғыс және естелік", сондай-ақ "Бұл менің Құдайым" сияқты ғылыми-танымдық еңбектер. Бұл кітапта иудаизм қазіргі православие көзқарасынан түсіндірілген және еврей және бейеврей оқырмандарға арналған. Оның кітаптары 27 тілге аударылған. "Вашингтон пост" газеті жеке өмірін сақтайтын Вукты "Америка тарихи романистерінің усақ-түйекке көңіл бөлмейтін, ең бастысы" деп атады.

Ерте өмір

Вук Бронкста дүниеге келді, Эстер (туған Левин) және Абрахам Исаак Вуктың үш баласының екіншісі, қазіргі Беларусьтен келген орыс еврей иммигранттары. Оның әкесі отбасын көп жыл бойы кедейліктен шығару үшін тырысты, содан кейін табысты кір жуу қызметін ашты. Вук 13 жасқа толғанда, анасының әкесі, Мендель Лейб Левин Минскіден келіп, олармен бірге тұрып, немересінің еврей біліміне жетекшілік етті. Вук Талмудты оқуға жұмсалатын уақытқа наразы болды, бірақ әкесі оған: «Егер мен өлім төсегінде жатсам және саған бір сөз айтуға мүмкіндігім болса, «Талмудты оқы» дейтін едім», – деді. Соңында Вук осы кеңеске құлақ қойды. Жас кезінде ол секулярлық өмір салғаннан кейін, дінге қайта оралды. Яһуди діні оның жеке өмірінің де, мансабының да маңызды бөлігіне айналды. Кейін ол өміріндегі ең маңызды екі нәрсе – әкесі мен АҚШ Әскери-теңіз күштері екенін айтты. Бронкстағы балалық және жасөспірім шағынан кейін, ол Манхэттендегі түпнұсқа Таунсенд Харрис орта мектебін, Таунсенд Харрис Холл дайындық мектебін бітірді, ол Сити колледжінің элиталық дайындық мектебі болды. 1934 жылы Колумбия университетінде 19 жасында бакалавр дәрежесін алды, онда ол Пи Ламбда Фи студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Сондай-ақ ол университеттің "Jester" юмор журналының редакторы болды және оның екі жылдық Varsity шоуларын жазды. Одан кейін ол радио драматургі болып, Дэвид Фридманның "Joke Factory" жұмысында жұмыс істеді, содан кейін Фред Алленмен бес жыл, ал 1941 жылы АҚШ үкіметі үшін соғыс облигацияларын сату мақсатында радио хабарларын жазды.

Әскери мансап

Перл-Харборға шабуылдан кейін, 1942 жылы Вук АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қосымша құрамына қабылданды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында қызмет етті. Ол бұл тәжірибені білім беруші деп сипаттады: «Мен машиналар туралы, адамдардың қысым астында қалай мінез-құлық танытатынын және американдықтар туралы білдім». Вук екі эсминец-мина тазартушы (DMS) – USS Zane және USS Southard кемелерінде офицер болып қызмет етті, соңғысында лейтенант шенімен бас офицер болып тағайындалды. Ол шамамен алты шабуылға қатысып, бірнеше шайқас жұлдызын жеңіп алды. Кемеде бос уақытында ол «Аврора таңы» романын жазуға кірісті, ол бастапқыда «Аврора таңы»; немесе Эндрю Риалдың шын тарихы, онда Майкл Уайльдтың сөйлеген сөзі мен әке Стэнфилдтің уағызының толық мәтіндерімен бірге Ұлы көтеріліс туралы шындық баяндалған еді. Вук романның алғашқы тарауларын Колумбия университетінде оқыған философия профессоры Ирвин Эдманға жіберді, ол Нью-Йорк редакторына бірнеше бетті сөзсіз келтірді. Осының нәтижесінде Вук кемесіне, Окинава жағалауында тұрғанда баспагермен келісім-шарт жіберілді. «Аврора таңы» 1947 жылы жарық көрді және Айлық кітап клубының басты таңдауы болды. Вук 1946 жылы әскери қызметін аяқтады.

Жазушылық мансап

Оның екінші романы, "Қалалық жігіт", 1948 жылы алғаш рет жарық көрген кезде коммерциялық сәтсіздікке ұшырады; Вук кейіннен Норман Мейлердің Екінші дүниежүзілік соғыс туралы бестселлер романы "Жылаңаш және өлгендер" қозғаған әуесқойлықтың арасында бұл романға көп назар аударылмағанын айтқан. Келесі романын жазғанда, Вук әр тарауды аяқтаған сайын әйеліне оқып беретін. Бір күні ол, егер бұл роман ұнамаса, басқа мамандыққа көшуі керек еді деп кеңес берді (осы ойын ол 1962 жылы жарық көрген "Жас қанды шоқпар" романындағы редактор Джинни Фрай кейіпкеріне сіңірді). "Кейн бүлігі" (1951) романы көркем әдебиет саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мина тазалаушы кемелердегі өмірінен алынған материалдарға негізделген бұл бестселлер автордың өзі жазған "Кейн бүлігі соты" атты Бродвей пьесасына, ал 1954 жылы Колумбия Пикчерс Хэмфри Богарттың лейтенант-коммандер Филип Фрэнсис Квиг рөліндегі түсірілімін шығарды, ол "USS Caine" кемесінің капитаны еді. "Кейн бүлігінен" кейін жазылған алғашқы романы "Марджори Морнингстар" (1955) болды, ол оған "Time" журналының мұқабасында орын берді. Үш жылдан кейін Warner Bros. оны Натали Вуд, Джин Келли және Клэр Тревор ойнаған сол аттас фильмге айналдырды. Оның келесі романы, "Слатеридің дауыл" (1956) 1948 жылы сол аттас фильмнің сценарийін жазу үшін жазылған. Вуктың ғылыми емес алғашқы туындысы 1959 жылы жарық көрген "Бұл менің Құдайым: еврей өмір салты" кітабы болды. 1970 жылдары Вук екі монументальді роман жариялады: "Соғыс желдері" (1971) және оның жалғасы "Соғыс және естелік" (1978). Ол соңғысын, Холокосттың ауыр суреттемесін қамтитын, "мен айтуым керек негізгі оқиға" деп сипаттады. Екеуі де 1983 және 1988 жылдары сәтті телесериалдарға айналдырылды. Олар бірнеше жылдық үзіліспен түсірілгенімен, екеуінің де режиссері Дэн Кертис болды және екеуінде де Роберт Митчем капитан Виктор "Пуг" Генри рөлін сомдады. Роман тарихи фантастика жанрына жатады. Әрқайсысы үш қабаттан тұрады: капитан Генри мен оның отбасы мен достарының көзқарастарынан баяндалған оқиға, соғыс оқиғаларының көбінесе тура тарихи есебі және Адольф Гитлердің әскери штабының мүшесі, көрегендікті ойдан шығарылған генерал Армин фон Рунның талдауы. Арнольд Бейхманның айтуынша, Вук осы екі романға "он үш жылдық ерекше зерттеулер мен ұзақ, қиын жұмыс" арнады. "Вуктың соғысқа деген қатысының тұжырымдылығын зерттеу, оқу, саяхаттау және сарапшылармен кеңесуде көруге болады, дәлелдері Колумбия университетіндегі каталогталмаған қораптарда" сақталған автордың қолжазбаларында бар. "Ішінде, сыртында" (1985) - орыс еврей отбасының төрт буынының тарихы және Ресей, АҚШ және Израильдегі олардың басынан өткен қиындықтар. "Үміт" (1993) және оның жалғасы "Даңқ" (1994) - Израиль тарихының алғашқы 33 жылы туралы тарихи романдар. Олардан кейін "Жаңғыру құмарлығы: Бұл біздің мұрамыз" (2000) кітабы шықты, ол еврей тарихы мен қасиетті мәтіндеріне шолу жасап, "Бұл менің Құдайым" кітабына қосымша материал болып табылады. 1995 жылы 80 жасқа толған күні Конгресс кітапханасы Вукқа оның мансабына арналған симпозиум ұйымдастырды. Бұл шараға Дэвид Маккалоу, Роберт Каро және Дэниел Бурстин қатысты. "Техастағы ойық" (2004) - Хиггс бозонының ашылуы туралы роман, оның бар екендігі тоғыз жылдан кейін дәлелденді, ал "Құдай сөйлейтін тіл: Ғылым және дін туралы" (2010) - Вуктың теориялық физик Ричард Файнманмен болған әңгімесінен туындаған дін мен ғылым арасындағы шиеленісті зерттеу. "Заң беруші" (2012) - бұл қазіргі Голливуд сценарисінің авторы Мұса туралы фильм сценарийін жазатын эпистолярлық роман, ол ойдан шығарылған кейіпкердің кеңесімен, Херман Вук, "қатыгез ескі" адам, әйелінің күдігіне қарамастан, қатысады. Вуктың "Теңізші және скрипкашы: 100 жастағы автордың ойлары" атты мемуарлары 2016 жылдың қаңтар айында оның 100 жылдығына орай жарық көрді. NPR оны "Америка әдебиетін мейірімдірек, ақылдырақ, жақсырақ орынға айналдырған адамның мансабының әдемі қорытындысы" деп атады. Бұл оның соңғы кітабы еді.

Күнделікті журнал

Вук 1937 жылдан бастап жеке күнделік жүргізді. 2008 жылдың 10 қыркүйегінде Вук АҚШ Конгресі кітапханасына өзінің күнделіктерімен таныстырды, 2012 жылғы мәліметтер бойынша олардың саны 100 томнан асты.

Жеке өмір және өлім

1944 жылдың соңында Вук Бетти Сара Браунмен танысты, ол Оңтүстік Калифорния университетінің Phi Beta Kappa түлегі еді және Зейн Сан-Педро, Калифорнияда жөндеуден өткен кезде әскери-теңіз күштерінде кадрлық маман ретінде жұмыс істеді. Екеуі тез ғашық болды, ал кемесі теңізге қайтқаннан кейін, протестант дінінде туып, Айдахо штатының Гранжвилл қаласында өскен Бетти иудаизмді оқып, жиырма бесінші туған күніне дейін дін аударды. Олар 1945 жылдың 10 желтоқсанында үйленді.) және Джозеф (1954 жылы туған, Колумбия университетін бітірген, адвокат, кинопродюсер және Израиль теңіз күшінде қызмет еткен жазушы). Оның үш немересі болды. Вашингтон, округ, Джорджтаун ауданында («Соғыс желдері» және «Соғыс және естелік» атты шығармаларын зерттеп, жазған жері) тұрақтап, соңынан Калифорния штатының Палм-Спрингс қаласына қоныстанды. Оның ондаған жылдар бойы әдеби агенті болған әйелі 2011 жылдың 17 наурызында осы қалада қайтыс болды. «Сарамен танысқанша, маңызды ештеңе жазған жоқпын», – деп еске алды Вук оның өлімінен кейін. «Мен бес жыл бойы Фред Алленнің әзілдерін дайындадым. Өз заманында ол радиодағы ең ұлы комедианттардың бірі болды. Әзілдер өздерінің мәнінде жұмыс істейді, бірақ олар уақытша, тез жоғалып кетеді. Сарамен танысып, үйленгенге дейін мен осылай жұмыс істедім. Менің әдеби мансабым да, есейген өмірім де одан басталды дей аламын». Оның інісі Виктор 2005 жылы қайтыс болды. Оның туысы Алан И. Грин Дартмут колледжінде психиатр болды. Вук 2019 жылдың 17 мамырында Калифорния штатының Палм-Спрингс қаласындағы үйінде ұйықтаған күйі 103 жасында, 104 жасқа толуына он күн қалғанда қайтыс болды.