Кіріспе

Құс түрі. Ұзын мүңкілді қызылқұйрық (Numenius tenuirostris) – Scolopacidae тұқымдасына жататын құс. Изотоптық талдаулар бұрынғы популяцияның басым бөлігі Қазақ даласында көбейгенін көрсетеді, Сібір батпақтарында тіркелгеніне қарамастан, және көшпенді болып, бұрын Жерорта теңізі маңындағы сайып келген тұщы сулы жерлерде қыстаған. Бұл түр Батыс Еуропа, Канар аралдары, Азор аралдары, Оман, Канада және Жапонияда келемезді түрде кездескен. Ұзын мүңкілді қызылқұйрық әрқашан сирек кездесетін түр болған және жойылып кеткен деп есептеледі, соңғы расталған байқауы 2004 жылы тіркелген.

Сипаттама

Жұқа мұрынды қызылқұйрық – шағын денелі қызылқұйрық, ұзындығы және қанат жаюы бар. Сондықтан оның мөлшері Еуразиялық қызылқұйрықпен шамалас, бірақ оның қауырсыны Еуразиялық қызылқұйрыққа көбірек ұқсайды. Жылдам жетілген ересегінің үстіңгі жағы көбінесе сұрғылт қоңыр, қонышқа жақын бөлігі ақшыл, арқасының төменгі жағы да ақшыл. Астыңғы бөліктері ақшыл, қою қоңыр жолақтармен қалың жабылыпты. Бүйірлерінде дөңгелек немесе жүрек пішіндес дақтар болады. Жұптаспаған кездегі қауырсыны да ұқсас, бірақ бүйірлеріндегі дақтар азырақ. Еркек және ұрғашы құстардың қауырсыны бірдей, бірақ ұрғашыларының мұнығы еркектерге қарағанда ұзын, бұл қызылқұйрықтардың бір түріне тән бейімделу, ол екі жыныс арасында тамақ үшін тікелей бәсекелестікті болдырмайды. Жасы келген құстың қауырсыны ересек құстың қауырсынына өте ұқсас, бірақ бүйірінде қоңыр жолақтар болады, ал жүрек пішіндес дақтар бірінші қыстың соңына қарай ғана пайда болады. Еуразиялық қызылқұйрықпен салыстырғанда, жұқа мұрынды қызылқұйрықтың кеудесі, құйрығы және қанат асты ақшыл, ал мұнығы қысқа, жұқа және түбінде сәл түзу болады. Еуразиялық қызылқұйрықтың садақ тәрізді бүйір дақтары ересек жұқа мұрынды қызылқұйрықтың дөңгелек немесе жүрек пішіндес дақтарынан ерекшеленеді. Бас бөлігінің қара қақпақ және ақшыл қабақ сүйектері бар пішіні қызылқұйрыққа ұқсас, бірақ оның түрінде орталық қауырсын жолағы және жалпы пішіні айқынрақ болады; жұқа мұрынды қызылқұйрықтың пішінін далада анықтау қиын. Бұл түр басқа қызылқұйрықтарға қарағанда ақ түсті, бірақ ересектердің ерекше бүйір белгілерімен қатар, ақ қанат астын анықтау критерийі ретінде тым көп маңыз берілді (жас және 1 жастағы құстарда жас құстардан кейін пайда болмайды). Соңғы және ең жаңартылған анықтамалық қағазда, 4-6 сыртқы қауырсынның (қанат ұшы немесе "қол") біркелкі қара асты, қара (ересектер) немесе кез келген жағдайда қоңыр (жас және 1 жастағы құстар) аяқтары және азырақ қара жолақтары бар ақ құйрық анықтау үшін маңызды белгілер ретінде көрсетілген (Corso және басқалар, 2014).

Ән айту

Бұл еуразиялық құйрық сияқты дауыс, бірақ жоғарырақ, әуенді және қысқа. Қауіптің белгісі – жылдам "қу-и" дауысы.

Тарату

Жұқа мұрынды қызылқұйрық 1909-1925 жылдар аралығында Ресейдің Омск қаласының солтүстігіндегі шағын аймақта көбейгені ғана белгілі болған. Соңғы кезде ол көбінесе Жерорта теңізі мен Оңтүстік Арабияға қоныс аударды, сондай-ақ Персия шығанағының солтүстік бөлігінде, Кувейт пен Иракта кездесетіні туралы мәлімдемелер бар. Бұл құс туралы тарихи жазбалар да сақталған, мысалы, 1895 жылы Гибралтарда жарық көрген орнитологиялық сөздікте, Испанияның Малага қаласынан өтетін көшпен құс ретінде жұқа мұрынды қызылқұйрық тіркелгені туралы аңғартпалы түрде айтылған.

Мінез-құлық

Көбею биологиясы туралы көп мәлімет белгілі емес, бірақ байқалған аз ғана ұялардың орташа алғанда төрт жұмыртқасы болған. Жұқа мұрынды қызылқұйрықтар жұмсақ лайда ұсақ омыртқасыз жануарларды табу үшін мұрын-тілдерін пайдаланады, бірақ мүмкіндік болса, бетінен басқа да кішкентай нәрселерді жейді. Бұрын көбею маусымынан тыс уақытта өте әлеуметтік болып, туысқан түрлермен, әсіресе Еуразиялық қызылқұйрықтармен бірге болып жүретін.

Жалпы сілтемелер

Хейман, Питер; Марчант, Джон және Пратер, Тони (1986). Жағалау құстары: әлемдегі су құстарын анықтау жөніндегі анықтамалық. Бостон, Хоутон Миффлин. Свенссон, Ларс; Зеттерстрём, Дан; Мулларни, Киллиан және Грант, П. Дж. (1999). Коллинстің құс анықтамалығы. Харпер және Коллинз, Лондон. Корсо, Андреа; Янсен, Джастин; Кокай, Сзабольц (2014). "Жұқа мұңқұрттың анықталу критерийлері мен айырмашылықтарына шолу". Британдық құс 107: 339–370. https://www.researchgate.net/publication/269160426 Жұқа мұңқұрттың анықталу критерийлері мен айырмашылықтарына шолу.