Кіріспе

Хексем – Англияның Нортумберленд графтығындағы сауда қаласы және азаматтық приход. Ол Тайн өзенінің оң жағалауында, жақын жердегі Уорденде Солтүстік Тайн және Оңтүстік Тайн өзендерінің қосылған жерінде және Адриан қабырғасының жанында орналасқан. Хексем 1974 жылдан 2009 жылға дейін Тиндейл ауданының әкімшілік орталығы болды. 2011 жылы оның халқы 13 097 адамды құрады. Хексемнің маңындағы кішірек қалалар мен ауылдардың арасында шығыста Корбридж, Ридинг Милл, Стоксфилд және Уайлам, солтүстікте Акомб және Беллингем, оңтүстікте Аллендейл, ал батыста Хейдон Бридж, Бардон Милл және Халтвистл бар. Ньюкасл-апон-Тайн шығысқа қарай 40 шақырым (25 миль), ал Карлайл батысқа қарай 60 шақырым (37 миль) қашықтықта орналасқан.

Топоним

Хексам атауы көне ағылшын тіліндегі Hagustaldes ea және кейінірек Hagustaldes ham сөздерінен шыққан, ал қазіргі заманғы түрі ("ham" элементімен) осы сөздерден дамиды. Хагустальд ескі жоғары неміс тіліндегі hagustalt сөзімен байланысты, ол елді мекеннен тыс жерге иелік ететін кіші ұлды білдіреді; "ea" элементі "ағын" немесе "өзен" деген мағынаны білдіреді, ал "ham" – қазіргі ағылшын тіліндегі "үй" (сондай-ақ шотланд және солтүстік ағылшын тіліндегі "hame") сөзінің көне ағылшынша түрі.

Хексам көтерілісі

1761 жылы Хексам көтерілісі базар алаңында болды, онда милицияда қызмет ету шарттарының өзгеруіне қарсы наразылық білдірген халыққа Солтүстік Йоркшир милициясының әскерлері атыс ашты. Осы оқиғада шамамен 45 наразылық білдіруші қаза тауып, милицияға "Хексам қасаптары" деген есім берілді.

Белгілі ғимараттар

Хексамның сәулеттік ландшафтын Хексам аббаттығы басып алады. Қазіргі шіркеудің көп бөлігі шамамен 1170–1250 жылдарға дейін салынған, ол ерте ағылшын готикалық сәулет стилінде. Хор, солтүстік және оңтүстік трансепттері, сондай-ақ канондар оқыған және медитация жасаған монастырь бұл кезеңде салынған. Аббатхана базар алаңының батыс жағында орналасқан, онда 1766 жылы сэр Уолтер Блэкетт салған жабық базар – Шамблз орналасқан. Бұл II* санаттағы ескерткіш. Базар алаңының шығыс жағында Мут Холл тұр, ол бастапқыда қаланың қорғаныс құрылысының бөлігі болған қақпа ғимараты ретінде салынған. Англияның солтүстігіндегі ортағасырлық сот үйлерінің ең үздік мысалдарының бірі саналатын Мут Холл I санаттағы ескерткіш. Холлгейтс көшесіндегі Ескі түрме Мут Холлдың артында орналасқан және Англиядағы алғашқы мақсатты түрмелердің бірі болды. Ол 1330 және 1333 жылдар аралығында салынған және I санаттағы ескерткіш болып табылады. Шоуз-лейндегі Лизз – 1853 жылы Джон Добсон Уильям Кинсопп үшін салған II санаттағы сарай. Хексам кітапханасы мен Королева сарайындағы өнер орталығы 1866 жылы аяқталған Королева сарайында орналасқан. Бұл ғимаратта округтегі екінші ірі жергілікті тарих жинағы – Брау жергілікті зерттеулер жинағы бар. Даре Уилсон казармасы, Х ротасының орны, 5-ші батальон, Корольдік фюзилер полкі 1891 жылы аяқталды.

Басқару

Хексам Хексам парламенттік сайлау округінде орналасқан. Гай Опперман 2010 жылдың мамыр айынан бері Хексамның консервативті партиясынан сайланған парламент мүшесі. 2023 жылы Джо Моррис келесі жалпы сайлауда Еңбек партиясының кандидаттығына іріктеліп алынды. Қала Нортумберленд округі кеңесінің қарауында және үш округтен тұрады: Хексам Орталық (Акомбпен бірге), Хексам Шығыс және Хексам Батыс.

Жергілікті БАҚ

Хексем Куранты – жергілікті газет, 1864 жылдан бері Хексем және Тайндейл аймақтарына қызмет етеді. Ол алғаш рет J. Catherall & Co. компаниясымен құрылған және сол кезде либералдық идеологияны қолдаған. Кейіннен консервативтік бағыттағы Хексем Геральд газетін өзіне қосты. 1977 жылы CN Group бұл газетті сатып алды. Жергілікті жаңалықтар мен телеарналардың хабарларын BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees ұсынады. Хексемдегі жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Newcastle (103.7 FM), Capital North East (105.8 FM), Heart North East (96.4 FM), Smooth North East (101.2 FM) және Hits Radio North East (103.2 FM). Яридж Хайтс ат шабуына арналған жарыстар Racing UK және таңдалған басқа телеарналарда үнемі көрсетіледі. Жаз айларында Тиндейл CC командасының крикет ойындарына арналған комментарийлерді Spreaker Интернет радиосы арқылы интернетте тыңдауға болады.

Білім

Хексемде мемлекеттік бастауыш, негізгі және жоғары мектептер бар, және Нортумберлендтің қалған бөлігі сияқты үш деңгейлі білім беру жүйесі қолданылады. Queen Elizabeth High School, бір бөлігі бұрынғы емдеу-сауықтыру отельінде орналасқан, қаланың маңызды білім беру орталығы болып табылады. Ең жақын жеке меншік мектеп – Моуден Холл мектебі, ол Стоксфилдте, 16 шақырым қашықтықта орналасқан.

Ауа

Хексамға ең жақын әуежай – Ньюкасл халықаралық әуежайы, ол жолмен шамамен 32 км қашықтықта орналасқан. Карлайл көлді аймақ әуежайы және Тизсайд халықаралық әуежайы да жолмен шамамен бірдей қашықтықта орналасқан.

Темір жол

Қалаға Тайн аңғары желісіндегі Хексэм станциясы қызмет көрсетеді. Ол 1837 жылға дейін салынған Ньюкасл мен Карлайл темір жолының бастапқы бағытының бір бөлігінде орналасқан және Ньюкасл-апон-Тайн қаласын Карлайлмен байланыстырады. Бұл жол Тен өзенінің бойымен Нортумберленд аймағынан өтеді. Тайн аңғары желісіндегі жолдар қазіргі таңда Northern Trains компаниясымен жүзеге асырылуда. 2019 жылғы желтоқсан айындағы кестеге сәйкес, станциядан Карлайл бағытына сағатына екі рет, ал Ньюкасл бағытына сағатына үш рет пойыз қатынайды.

Жол

Хексам қаласын А69 тас жолымен байланыстырады, ол Карлайл қаласынан Ньюкасл-апон-Тайн қаласына дейін 54 миль (87 км) қашықтықты құрайды. Бұл тас жол Корбридж, Стоксфилд, Прудхоу және Блейдон елді мекендері арқылы өтетін Хексамнан Ньюкасл-апон-Тайнға дейінгі A695 тас жолының баламасы болып табылады.

Марапаттар

Хексам 2005 жылы «Britain in Bloom» байқауында қала сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы «Country Life» журналы оны Англияның сүйікті базар қаласы деп атады. Хексам 2019 және 2021 жылдары Ұлыбританияда өмір сүруге ең бақытты орын деп дауыс берілді.

Экономика

Хексемдегі негізгі жұмыс беруші – Egger (UK) Limited. Хексем қаласы көптен бері былғары өндірісімен танымал болған. Райт (1823) мынадай статистика келтіреді: 77 еркек пен жігіт былғары өңдеуші және қолғап кесуші ретінде, 40 жігіт шаң тазалаушылар және 1111 әйел тігіншілер жұмыс істеген. Жыл сайын 80 000 тері өңделген, ал 18 000 өңделген тері импортталған. Осылардан жылына 23 504 жұп қолғап жасалып, экспортталған. Өңдеу процесінде голландтық окер қолданылған, бірақ қажет болған жағдайда жергілікті саз да пайдаланылуға болады. Бағалау – қажетті қосалқы өнеркәсіп болды және онда төрт бағалау шеберханасы жұмыс істеді, онда 5000 тері мен 12 000 бұзау терісі өңделді. Олар жергілікті жекей құбыр жасаушыларға, аяқкиімшілерге және аяқкиім жөндеушілерге қызмет көрсетті. Хексемде сондай-ақ 16 шебер шапкашы болған, ал бұл салада 40 адам жұмыс істеген. Екі жүн фабрикасы, екі арқан фабрикасы және екі сумен жұмыс істейтін диірмен болған. Көпірдің астында астық диірмендері орналасқан. Sele-дегі жел диірмені қираған, бірақ Tyne Green-де әлі де жұмыс істеп тұрған. Бұл – мал және басқа да шаруашылық жануарларын сату арқасында гүлденген базар. Хексемде Subskimmer су асты аппараты Submarine Products компаниясымен жобаланып және жасалған. Қалада сондай-ақ австриялық Egger Retail Products GmbH компаниясына тиесілі ағаш-талшықты тақта фабрикасы орналасқан, ол бірнеше шақырымнан көрінетін бу шығарады. Ботаникалық сыра зауыты Fentimans Хексемде орналасқан.

Сауда-саттық

Хексемде басқа ағылшын нарық қалаларында жиі кездесетін көптеген дүкендер бар, оның ішінде бес орталық супермаркет (Теско, Алди, Лидл, Маркс энд Спенсер және Уэйтроуз), көптеген киім дүкендері, қайырымдылық дүкендері, банктер, жылжымайтын мүлік агенттіктері, антикварлық дүкендер мен дәріханалар бар. Хексемде кафелер мен кофеханалар да көп, коммерциялық желілерден (Коста) бастап, отбасылық шағын кәсіпкерлікке дейін.