Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ долларының қазіргі номиналы
Current denomination of United States currency
Жарты доллар, кейде қысқаша «жарты» немесе 50 цент деп аталады, бұл АҚШ монетасы, құны 50 цент, я болмаса бір доллардың жартысы. Өлшемі және салмағы бойынша, қазіргі уақытта өндірістегі АҚШ-тың ең үлкен айналыстағы монетасы болып табылады – диаметрі және қалыңдығы және төрттен бір доллардан екі есе салмақты. Монетаның дизайны тарихы барысында бірнеше рет өзгерген. 1964 жылдан бері жарты доллардың бет жағында президент Джон Ф. Кеннедидің профилі, ал арт жағында АҚШ президентінің мөрі бейнеленген. Бүгінде сирек қолданылса да, жарты доллар монетасы АҚШ ақшасының басқа номиналдарымен бірге кеңінен қолданылған, бірақ бірнеше себептерге байланысты жалпы айналымда сирек кездеседі. Жарты доллар 2002 жылға дейін, АҚШ Монетаханасы монетаның өндірісін азайтып, оны жалпы айналымға шығаруды тоқтатқанға дейін, көп мөлшерде өндірілді. Қолданылуының азаюы нәтижесінде, 2002 жылға дейінгі көптеген жарты долларлар Федералдық резерв сақтауларында қалды, бұл өндірістегі өзгеріске әкелді. Қазіргі уақытта коллекционерлік жарты долларларды тікелей АҚШ Монетаханасынан тапсырыс беруге болады.
The half dollar, sometimes referred to as the half for short or 50 cent piece, is a United States coin worth 50 cents, or one half of a dollar. In both size and weight, it is the largest United States circulating coin currently produced, being in diameter and in thickness, and is twice the weight of the quarter. The coin's design has undergone a number of changes throughout its history. Since 1964, the half dollar depicts the profile of President John F. Kennedy on the obverse and the seal of the president of the United States on the reverse. Though seldom used today, half dollar coins have a long history of heavy use alongside other denominations of US coinage, but have become uncommon in general circulation for several reasons. Half dollars were produced in fairly large quantities until the year 2002, when the U. S. Mint reduced production of the coin and ceased minting them for general circulation. As a result of its decreasing usage, many pre 2002 half dollars remain in Federal Reserve vaults, prompting the change in production. Presently, collector half dollars can be ordered directly from the U. S. Mint,
Айналым
Жарты долларлық монеталар 1960 жылдардың ортасына дейін кеңінен қолданылды. Көп жылдар бойы, олар казиноларда және ойын автоматтары бар басқа да орындарда құмар ойыншылар тарапынан жиі пайдаланылды (көптеген жерлерде бұл әлі де осылай). 50 центтік ставкалар немесе бастапқы төлемдер қажет болатын ойындар үшін карточка залдарында жарты долларлық роликтер әлі де қолжетімді болуы мүмкін, сондай-ақ дилерлер блэкджекте жеңіске жеткендерге төлеу үшін немесе казино пайдасы жиналатын жағдайда қолданылады. Сонымен қатар, кейбір сатушылар спорттық іс-шараларда ыңғайлы болу үшін жарты доллар монеталарын беруге мүмкін. 1960 жылдардың басында күмістің бағасының өсуі АҚШ күміс монеталарының номиналды құнынан асып түсетін деңгейге жақындады. 1965 жылы АҚШ таза мыс өзегінің екі жағынан қоршалған екі никель-мысты қабаттан тұратын монеталарды енгізді. Демьяқшаның күміс құрамы жойылды, бірақ 1964 жылы шығарылған Кеннедидің жарты доллары күміс қамтыды (1964 жылы 90% болған, ал 1965 жылдан 1970 жылға дейін 40% дейін төмендетілді). Күміс құрамы азайғанына қарамастан, жарты доллар спекулянттар мен монета коллекционерлерінің қызығушылығын тудырды, нәтижесінде 1970 жылға дейінгі жарты долларлардың көптеп жиналуына әкелді. 1971 жылы жарты доллардың құрамы жапсырылған он және жиырма центтік монеталармен үйлестірілді, өндіріс көлемінің артуымен монетаның қолданылуы орташа деңгейде өсті. Алайда, сол кезде көптеген компаниялар мен халық жарты долларға деген қызығушылықтарын жоғалта бастады, нәтижесінде оның қолданылуы біртіндеп төмендеді. 1970 жылдардың соңына қарай жарты доллар айналымда сирек кездесе бастады. Саудагерлер банктерінен жарты доллар монеталарын тапсырыс беруді тоқтатты, көптеген банктер Федералдық резервтен жарты доллар монеталарын тапсырыс беруді тоқтатты, ал АҚШ монета жасау орындары монеталардың өндірісін күрт қысқартты. 2001 жылдан 2020 жылға дейін жарты доллар монеталары тек коллекционерлер үшін соғылды, себебі 2001 жылға дейінгі монеталардың үлкен қорлары Федералдық резервте және үкіметте болды. Бұл көбінесе сұраныстың төмендігіне және қазір "монетасыз" жұмыс істейтін казино ойын автоматтарынан үлкен көлемде қайтарылған монеталарға байланысты. Қорлар азайған кезде, монета жасау орындары қайтадан айналымға жарты доллар монеталарын тапсырыс беруді бастайды. Тағы бір сұранысы төмен монета, Сьюзан Б. Энтони долларының, қор деңгейіне жетуіне 18 жыл (1981-1999) кетті. Қазіргі заманғы жарты доллар монеталарын коллекционерлік жиынтықтарда, монеталар жиынтықтарында, роликтерде және қаптарда АҚШ монета жасау орындарынан сатып алуға болады, ал қолданыстағы монеталарды АҚШ-тың көптеген банктері мен несиелік одақтары арқылы алуға немесе тапсырыс беруге болады. 2001 жылдан бері шығарылған барлық коллекционерлік монеталардың саны алдыңғы жылдарға қарағанда әлдеқайда төмен. Тек коллекционерлерге арналғанына қарамастан, 2001-2020 жылдарғы жарты доллар монеталарын айналымда кездестіруге болады.
Half dollar coins saw heavy circulation until the mid 1960s. For many years, they were (and in many areas still are) commonly used by gamblers at casinos and other venues with slot machines. Rolls of half dollars may still be kept on hand in cardrooms for games requiring 50 cent antes or bring in bets, for dealers to pay winning naturals in blackjack, or where the house collects a rake in increments. Additionally, some concession vendors at sporting events distribute half dollar coins as change for convenience. By the early 1960s, the rising price of silver neared the point where the bullion value of U. S. silver coins would exceed face value. In 1965, the U. S. introduced layered composition coins made of a pure copper core sandwiched between two cupronickel outer faces. The silver content of dimes and quarters was eliminated, but the Kennedy half dollar, introduced in 1964, contained silver (reduced from 90% in 1964 to 40% from 1965 to 1970). Even with its reduced silver content, the half dollar attracted widespread interest from speculators and coin collectors, which led to extensive hoarding of half dollars dated 1970 and earlier. In 1971, the composition of the half was changed to match that of the clad dimes and quarters, and with an increase in production, the coin saw a moderate increase in usage; however, by this time many businesses and the public had begun to lose interest in the half dollar and gradually, its usage began to wane. By the end of the 1970s, the half dollar had become uncommon in circulation. Merchants stopped ordering half dollars from their banks, and many banks stopped ordering half dollars from the Federal Reserve, and the U. S. mints sharply reduced production of the coins. From 2001 2020, half dollars were minted only for collectors, due to large Federal Reserve and government inventories on hand of pre 2001 coins; this is mostly due to lack of demand and large quantity returns from casino slot machines that now operate "coin less". Eventually, when the reserve supply runs low, the mint will again fill orders for circulation half dollars. It took 18 years (1981–1999) for the large inventory stockpile of another low demand coin, the Susan B. Anthony dollar, to reach reserve levels low enough to again strike pieces for circulation. Modern date half dollars can be purchased in proof sets, mint sets, rolls, and bags from the U. S. Mint, and existing inventory circulation pieces can be obtained or ordered through most U. S. banks and credit unions. All collector issues since 2001 have had much lower mintages than in previous years. Although intended only for collectors, 2001 2020 half dollars can often be found in circulation.
Ерте тарих аспектілері
1794 жылдың 1 желтоқсанында алғашқы жарты доллардың шамамен 5300 данасы жеткізілді. Жаңа қалыптар жасау шығындарын үнемдеу үшін 1795 жылдың қаңтарында 1794 жылғы қалыптарды пайдаланып тағы 18 000 дана соғылды. 1801 жылдың соңына дейін тағы 30 000 дана соғылды. Монетаның артқы жағында АҚШ-тың Ұлы мөрі негізіндегі Геральдикалық бүркіт бейнеленген. Орлеан монетаханасының үлгілерінің барлығы осы өндірістік мәселе салдарынан екі рет соғылған артқы жағына ие болды, сондай-ақ оларда тоттың айқын белгілері байқалды, мұндай кемшіліктер Филадельфияда соғылған сынақ үлгілерінде жоқ. Филадельфияда соғылған сегіз үлгі бүгінгі күнге дейін сақталған, ал Нью-Орлеанда соғылған бір ғана данада екі рет соғылған артқы жағы мен тоттың белгілері бар. Бұл атақты монетаны Руфус Тайлер 1839 жылдың жазында Александр Даллас Бачхеге (Бенджамин Франклиннің шөбересі) сыйға тартып, ал 1894 жылдың маусымында монета коллекциялаушысы А.Г. Хитон сатып алды. 1838 жылы Филадельфияда соғылған жарты доллар өте сирек, және 2005 және 2008 жылдары Heritage аукционында екі данасы тиісінше 632 500 долларға сатылды. 1838 жылы Орлеанда соғылған жалғыз сақталған монета – барлық американдық монеталардың арасындағы ең сирек монеталардың бірі. 1840 жылы бұл монетахана шамамен 180 000 жарты доллар соқты. 1964 жылғы сынақ жинағында Кеннедидің жарты долларының екі түрі бар. Алғашқыда, қалып президентінің жесірі Жаклин Кеннеди қалағаннан гөрі терең сызықтары бар, акценттелген шаштары бар қалыппен қолданылды. Кейбір бөлшектерді тегістеу үшін жаңа қалыптар дайындалды. Шамамен 1-3% (40 000-100 000) сынақ жарты доллары алғашқы типті, бұл оларды коллекционерлер үшін сәл қымбат етеді.
On December 1, 1794, the first half dollars, approximately 5,300 pieces, were delivered. Another 18,000 were produced in January 1795 using dies of 1794, to save the expense of making new ones. Another 30,000 pieces were struck by the end of 1801. The coin had the Heraldic Eagle, based on the Great Seal of the United States on the reverse. The Orleans mint samples all had a double stamped reverse as a result of this production problem and they also showed dramatic signs of die rust, neither of which are present on the Philadelphia produced test samples. While eight Philadelphia minted samples survive to this day, there is only one known New Orleans minted specimen with the tell tale double stamped reverse and die rust. This is the famous coin that Rufus Tyler presented to Alexander Dallas Bache (great grandson of Benjamin Franklin) in the summer of 1839 and was later purchased in June 1894 by A. G. Heaton, the father of mint mark coin collecting. The 1838 Philadelphia produced half dollars are extremely rare, with two separate specimens having sold for $632,500 in Heritage auctions in 2005 and 2008 respectively. The sole surviving Orleans minted 1838 is one of the rarest of all American coins. In 1840, this mint produced nearly 180,000 half dollars. There are two varieties of Kennedy half dollars in the proof set issues of 1964. Initially, the die was used with accented hair, showing deeper lines than the president's widow, Jacqueline Kennedy, preferred. New dies were prepared to smooth out some of the details. It is estimated that about 1 to 3% (40,000 to 100,000) of the proof halves are of the earlier type, making them somewhat more expensive for collectors.