Америка Құрама Штаттарының ескерткіш монеталары

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының монета жасау орталығы 1848 жылдан бері тұлғаларды, орындарды, оқиғаларды және мекемелерді еске алу үшін көптеген ескерткіш монеталар шығарды. Осы монеталардың көпшілігі жалпы айналымға арналмаған, бірақ олар әлі де заңды төлем құралы болып саналады. Монета жасау орталығы монеталарға ұқсас, бірақ номиналды құны жоқ, демек заңды төлем құралы емес, мерейтойлық медальдарды да шығарады.

Ертедегі ескерткіштер

АҚШ Монета Долбары шығарған ең алғашқы ескерткіш монета 1848 жылғы «CAL» тоқсандық бұркіт болды, ол Калифорнияда алтынның табылуын еске түсірді. Бұл монеталар стандартты тоқсандық бұркіттер еді, олардың сыртына «CAL» қасиетті мөрмен түйірленді, орланның үстіне орналастырылды. Көптеген АҚШ-тың стандартты ескерткіш монеталар тізімі Колумбтың Америкаға жасаған сапарының 400 жылдығына арналған 1892 жылғы Колумбиялық жарты доллармен басталады. Келесі жылы Испания королевасы Изабелла суреті бар Колумбиялық көрмелік ширек доллар шығарылды. 1915 жылы Монета Долбары 50 доллар номиналды Панама-Тынық мұхиты жартылай одағын шығарды. Бұл айналымға шығарылмаған номиналдағы ескерткіш монетаның тұңғыш рет шығарылуы болды (жартылай одақ монетасы ұсынылған, бірақ айналымға жіберілмеген). Монета дөңгелек және сегізбұрышты нұсқаларында ұсынылды, соңғысы дөңгелек емес жалғыз АҚШ монетасы болды. 1925 жылы Роберт Э. Ли және Стоунволл Джексон бейнеленген 50 центтік ескерткіш монета шығарылды. Монета сатудан түскен қаражат Конфедерацияның Біріккен қыздары және Стоун-Маунтин Конфедерациялық ескерткіш қауымдастығы жинаған қаражатпен біріктіріліп, Стоун-Маунтиндегі Конфедерациялық ескерткішін жасауға жұмсалды. 1926 жылғы АҚШ-тың Сесквицентиенналдық жарты доллары – сол кезде шығарылғанда тірі адамның суреті бар АҚШ-тың екінші монетасы болды. Монетаның беткі жағында Джордж Вашингтон мен Кальвин Кулидждің бюстері бейнеленген. (Біріншісі 1921 жылғы Алабаманың жүз жылдық мерейтойына арналған жарты доллар, онда сол кездегі губернатор Томас Килбидің бюсті көрсетілген.) Кулидж өмірінде монетаға суреті түскен жалғыз президент болып қала береді. 1930 жылдардан бастап АҚШ Монета Долбары күмәнді танылуға ие және көбінесе ұзаққа созылған монета шығарулар үшін сынға ұшырады (Орегон жолының ескерткіш 50 центі 14 жыл ішінде 8 жыл бойы соғылды). Көптеген жылдар бойы бір-бірімен байланысы жоқ көптеген ескерткіш монеталар шығарылды, бұл ескерткіш монеталардың маңыздылығын азайтты. 1936 жылы ғана 19 жарты доллар соғылды, оның ішінде 1936 жылмен даталанған, бірақ келесі жылы соғылған екі жарты доллар да бар. 1954 жылы үш жарты долларлық ескерткіш монета шығару ұсынылды, бірақ президент Дуайт Д. Эйзенхауэр коллекционерлердің қызығушылығының жетіспеуіне байланысты олардың барлығына вето қойды. Алғашқы ескерткіштердің кезеңі сол жылы 1954 жылғы Карвер Вашингтонның жарты долларымен аяқталды.

The earliest commemorative coin minted by the US Mint was the 1848 "CAL" quarter eagle, which commemorated the finding of gold in California. These coins were standard quarter eagles that were modified by punching CAL. onto the reverse above the eagle. Most standard US commemorative coin lists begin with the 1892 Columbian half dollar commemorating the 400th anniversary of Columbus' voyage to America. The following year, the Columbian Exposition quarter dollar featuring Queen Isabella of Spain was issued. In 1915, the mint issued the Panama–Pacific half union, which had a face value of $50. This was the first time a commemorative coin was produced in a denomination that was not issued for circulation (a half union coin was proposed, but was never released into circulation). The coin was offered in both round and octagonal versions, the latter being the only US coin that is not round. In 1925, a commemorative 50 cent coin was released that showed Robert E. Lee and Stonewall Jackson. Money raised from the sale of the coins was combined with money raised by the United Daughters of the Confederacy and the Stone Mountain Confederate Memorial Association in order to fund the carving of a Confederate monument at Stone Mountain. The 1926 United States Sesquicentennial half dollar was the second United States coin to feature a living person at the time of its minting. The obverse of the coin featured busts of George Washington and Calvin Coolidge. (The first was the 1921 Alabama Centennial half dollar, which showed a bust of then Governor Thomas Kilby.) Coolidge remains the only president depicted on coinage during his lifetime. Starting in the 1930s, the US Mint was criticized for issuing commemorative coins of dubious recognition and seemingly endless mint runs (the Oregon Trail Memorial 50 cent piece was minted 8 years during a 14 year span). Multiple unrelated commemoratives also were minted in many years, diminishing the significance of commemorative issues. In 1936 alone 19 commemorative half dollars were minted, not including two half dollars that were dated 1936 but were actually minted the following year. Three commemorative half dollars were proposed for issue in 1954, but all were vetoed by president Dwight D. Eisenhower due to the lack of interest expressed by collectors, and the period of early commemoratives ended that year with the 1954 Carver Washington half dollar.

Қазіргі заманғы ескерткіштер

1982 жылы АҚШ монета тарихындағы ескерткіш монеталар бағдарламасын Джордж Вашингтонның 250 жылдығына арналған жарты доллармен қайта жаңғыртты. Бастапқы ескерткіштерден өзгеше, жыл сайын тек бірнеше монета шығарылып, коллекционерлер арасында одан да көп танымал болды. 2000 жылғы Конгресс кітапханасының құбылысы АҚШ монета тарихындағы алғашқы екі металдан жасалған монета болды. Кейін сол жылы монета тарихы Леф Эрикссонның Американы ашқанының 1000 жылдығын еске алу үшін 1000 исланд кронасы монетасын шығарды. Бұл монета сол оқиғаға арналған күміс доллармен бірдей планшетте соғылды. 2017 жыл АҚШ монета тарихының 225 жылдығын белгіледі. Осы мерейлі оқиғаға арналған дәстүрлі ескерткіш монеталар шығарылмаса да, монета тарихы 100 долларлық монета, арнайы айналымға шығарылмаған монеталар жиынтығы, онда монеталардың беті "жақсартылған" және P таңбасы бар айналымға шығарылатын бір центтік монета шығарды.

Айналымдағы ескерткіш монеталар

Құрама Штаттарда естелік монеталардың айналымына түсуі біршама ерекше болды. Бұл белгілі бір тұлғаны, жерді, оқиғаны немесе мекемені еске түсіру үшін соғылған, бірақ жалпы айналымға жіберуге арналған монеталар. АҚШ-тың барлық екі жүз жылдық еске алу монеталары 1975-1976 жылдары шығарылса да, олардың барлығы 1776-1976 жылдары деп таңбаланған.

Доллар монеталары

Америка Құрама Штаттарының айналымға арналған алғашқы ескерткіш монетасы 1921 жылы шығарылған Бейбітшілік доллары болды. Монета бастапқыда Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуын еске алу үшін бір жылға ғана шығарылатын болды, бірақ дизайны танымал болғандықтан күміс доллар өндірісі 1935 жылы тоқтағанға дейін шығарыла берді. 1975 және 1976 жылдары Айзенхауэр доллары айналымға шығарылды, сол жылдары басқа да ескерткіш монеталар да шығарылды. Сьюзан Б. Энтони доллары 1979 жылдан 1981 жылға дейін, содан кейін 1999 жылы қайтадан соғылды. Президенттік доллар монеталары, алғашқысы 2007 жылы шығарылды, Америка Құрама Штаттарының қайтыс болған президенттерін еске алады. Бағдарлама 2016 жылы соңғы президент Рональд Рейганды еске алумен аяқталды (Джордж Г. В. Буш монетасы 2020 жылы шығарылды). 2009 жылы алғашқы америкалық үнді доллары шығарылды, онда "үнді тайпалары мен жеке америкалықтардың Америка Құрама Штаттарының дамуына және тарихына қосқан маңызды үлестерін көрсететін суреттер" бейнеленген. Бұл заң сонымен қатар монетаның бетінен күнін және "E PLURIBUS UNUM" деген сөздерді алып тастауды, оларды монетаның жиегіне орналастыруды талап етті. Осы мерейтой Вашингтонның шилінгімен аталып өтті, ол Бейбітшілік доллары сияқты кейіннен тұрақты шығарылымға айналды. Кеннедидің жарты доллары алғаш рет 1964 жылдың наурыз айында Америка Құрама Штаттарының 35-ші президенті Джон Ф. Кеннедидің қазасына арналған ескерткіш ретінде шығарылды. Ол коллекционерлер, сондай-ақ марқұм президенттің естелігін сақтағысы келгендер мен монетаның күміс құрамына қызығушылар арасында жиналды және өндіріс көбейгеніне және күміс құрамының мерзімік төмендеуіне қарамастан, айналымда сирек кездесті. АҚШ-тың екі жүз жылдығына арналған жарты доллардың артқы жағына арнайы сурет салынды. 2001 жылы айналымға шығарылатын монетаның өндірісі тоқтатылды, бірақ 2021 жылы ол қайтадан жалпы айналымға шығарыла бастады.

Төртіншілік

1975 және 1976 жылдары Вашингтонның 25 центі АҚШ-тың екі жүз жылдығын еске алу үшін шығарылып, айналысқа жіберілді. 1999 жылы Штаттардың 25 центі бағдарламасы әр жыл сайын 50 штаттың Одаққа қабылдану ретімен бейнеленген бес түрлі еске алу монеталарын айналысқа шығара бастады. 2009 жылы Колумбия округі, екі доминион және үш аумақты еске алу үшін алты монета шығарылды. 2010 жылдан бастап 2021 жылға дейін Американың ұлттық парктерін құрметтеу мақсатында «Американың әдемі 25 центі» сериясы шығарылды, әр жыл сайын бес монетадан шығарылды. 2020 жылғы Айналымдағы коллекциялық монеталардың дизайнын өзгерту туралы заңмен бекітілген және Барбара Ли мен Энтони Гонсалес депутаттарының қолдауымен жүзеге асырылған Америкалық әйелдердің 25 центі бағдарламасы, АҚШ тарихындағы көрнекті әйелдерді бейнелейтін серияны қамтиды және АҚШ Конституциясына енгізілген Он тоғызыншы түзетудің 100 жылдығын тойлайды. АҚШ Монета таңқасы 2022 жылдан 2025 жылға дейін әр жыл сайын 5 түрлі дизайн шығарып, барлығы 20 дизайнға дейін жеткізеді. Әр монетаның сыртқы бетінде «сайлау құқығы, азаматтық құқықтар, құлдықты жою, үкімет, гуманитарлық ғылымдар, ғылым, ғарыш және өнер» сияқты салалардағы үлкен жетістіктері үшін таңдалған әйелдердің суреті бейнеленеді. Монетаның алдыңғы бетінде жаңа дизайнмен Джордж Вашингтонның суреті болады. 2022 жылғы марапатталғандар: Майя Анжелу (2022 жылдың қаңтары), Салли Райд (2022 жылдың наурызы), Вильма Манкиллер (2022 жылдың маусымы), Аделина Отеро Уоррен және Анна Мэй Вонг.

Никельдер

2004–2005 жылдары монета Луизиана сатып алуының және Корпус ашу экспедициясының 200 жылдығын мерекелеу үшін төрт еске алу никелін шығарды.

Бір центтік монеталар

2009 жылы Авраам Линкольнның туғанына 200 жыл толуына арналған төрт бір центтік монета шығарылды.

Төртінші (25¢)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарыМысалAg 90%, Cu 10%24.3 мм (0.957 дюйм)6.25 г1893

Жарты доллар (50 цент)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарыМысалAg 90%, Cu 10%30.61 мм (1.205 дюйм)12.50 г1892–1954, 1982, 1993Cu 92%, Ni 8%11.34 г1986–қазіргі уақытқа дейін2014, 2019, 2020 ж.

АҚШ доллары ($ 1)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарыМысалAg 90%, Cu 10%38.1 мм (1.500 дюйм)26.73 г1900, 1983–201890% Au, 10% Cu15.0 мм (0.590 дюйм)1.672 г1903–1922Ag 99.9%38.1 мм (1.500 дюйм)26.73 г2019 – қазірге дейін76.2 мм (3.000 дюйм)155.517 г2019, 2020

Төртінші бүркіт ($ 2.50)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарМысал:Au 90%, Cu 10%18.0 мм (0.709 дюйм)4.18 г1848, 1915, 1926

Жартылай бүркіт ($ 5)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарыМысал:Au 90%, Ag 6%, Cu 4%21.59 мм (0.850 дюйм)8.359 г1986 – қазірге дейінAu 85%, Cu 14.8%, Zn 0.2%21.59 мм (0.850 дюйм)7.931 г2018

Бүркіт ($ 10)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарыМысал:Au 90%, Ag 6%, Cu 4%26.92 мм (1.060 дюйм)16.718 г1984, 2003Au 48%, Pt 48%, Қоспа 4%26.92 мм (1.060 дюйм)16.259 г2000Au 99.99%26.49 мм (1.043 дюйм)14.175 г2007, 2016, 2020

Жартылай одақ ($50)

Құрамы ДиаметрЖалпы салмағыСоғылған жылдарМысал:Au 90%, Cu 10%50.8 мм (2.000 дюйм)83.55 г191544.9 мм (1.77 дюйм)75.54 г