Оз сағасы: «Қоянбас Қызырдың Озға саяхаты» – Л.Ф. Баумның 1915 жылғы романы. Кэпн Билл мен Троттың Оз патшалығындағы Крюл патшаны құлатуы туралы оқиға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Л. Франк Баумның 1915 жылғы "Оз елінің Қорқынышы" романы – Л. Франк Баумның "Оз" сериясындағы тоғызыншы кітабы. 1915 жылдың 16 шілдесінде жарық көрген бұл кітап Баумның өзінің "Оз" кітаптары арасындағы ең сүйіктісі болды және Капитан Билл мен Троттың Оз еліне саяхат жасап, Қорқытқыштың көмегімен Jinxland қатыгез патшасы Крэвлді құлату туралы баяндайды. Капитан Билл мен Трот (Мэйр Гриффитс) бұрын Баумның "Теңіз перілері" (1911) және "Аспан аралы" (1912) романдарында да кездесетін. Бұл кітап Баумның 1914 жылғы "Оз елінің Қорқытқышы, Маjestісі" атты нұсқаусыз фильмінің жаңа өңделуі.
1915 novel by L. Frank Baum
The Scarecrow of Oz is the ninth book in the Oz series written by L. Frank Baum. Published on July 16, 1915, it was Baum's personal favorite of the Oz books and tells of Cap'n Bill and Trot journeying to Oz and, with the help of the Scarecrow, overthrowing the cruel King Krewl of Jinxland. Cap'n Bill and Trot (Mayre Griffiths) had previously appeared in two other novels by Baum, The Sea Fairies (1911) and Sky Island (1912). The book is a re working of Baum's 1914 silent film, His Majesty, the Scarecrow of Oz.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Капитан Билл, ағаштан жасалған аяғы бар теңізші, және оның досы, Трот есімді кішкентай қыз, Калифорниядан тыныш күндері қайықта қысқа сапарға шықты. Кенеттен пайда болған құйын қайықтарын құлатып, оларды су астына тартып кетті, онда олар әйелдерге (көрінбеген) алып келінді және үңгірге жеткізілді. Көп ұзамай оларға Орк деп аталатын қанатты жаратылыс қосылды. Үшеуі үңгірден шығатын қараңғы туннель арқылы өтіп, өзін "Пессим – бақылаушы" деп атаған қараңғы адам тұратын аралға келді. Капитан Билл мен Трот сиқырлы кішірейту жидектерін жеп, денелерін кішірейтеді, ал Орк оларды аралдан Мо еліне алып кетеді, онда олар тағы бір сиқырлы жидектерді жеп, қалыпты өлшемдеріне оралады. Олар қант пен патоканы таратумен айналысатын және олардың кейбіреулеріне ұқсайтын Бэмпи Мэнмен танысады. Олар "Оз еліне апаратын жол" фильміндегі Баттон Брайтқа кездеседі, ол тағы да адасып қалған. Капитан Билл жергілікті құстарды шақырады (барлық құстар сияқты, олар да сөйлей алады) және оларға "өсу" жидектерін ұсынады, олардың көмегімен өзін, Тротты және Баттон Брайтты Оз еліне жеткізеді. Шөлді кесіп өткеннен кейін Баттон Брайт, капитан Билл және Трот далаға түседі, ал Орк өз елін табу үшін оларды тастап кетеді, ол әдеттегі ұшу кезінде жоғалып кеткен еді. Баттон Брайт, капитан Билл және Трот келген Джинксленд, Оздың қалған бөлігінен биік таулар мен түбі жоқ жармен бөлінген. Патшалық жақында күрделі тарихқа ие болды. Джинкслендтің заңды патшасы Кинд, оның премьер-министрі Фиарс тарапынан тақтан алынды, ал оны өз кезегінде билікке келген премьер-министр Кревл ауыстырды. Жағымсыз, бірақ бай азамат Гугли Гу Кинд патшаның қызы Глория ханшайымға үйленуге тырысады; алайда ол бірінші тоңғыл Фиарстың ұлы Понға, қазіргі бағбанның баласына ғашық. Король Кревл мен Гугли Гу Глорияның жүрегін тоңазыту үшін Блинки есімді сиқыршыны жалдайды, сонда ол Понды енді сүймейді. Капитан Билл осы қастандыққа куә болады, ал оны араластыруға жол бермеу үшін Блинки оны жәндікке айналдырады. Содан кейін ол Глорияның жүрегін мұздатады. Гугли Гу оған ұсыныс жасайды, бірақ жүрегі тоңғандықтан ол ешкімді де сүймейді, тіпті Гугли Гуді де, оның ұсынысын жек көріп отыр. Қорқытқыш Глинданың сарайында, Квадлинг елінде болады және Глинданың Ұлы Тізім кітабын оқып, осы оқиғалар туралы біледі, бұл кітапта әлемдегі барлық оқиғалар олар болған сәтте жазылады. Қорқытқыш капитан Биллге, Баттон Брайтқа және Тротқа көмектескім келеді, ал Глинда оны оларға көмектесу үшін өзінің сиқырымен Джинкслендке жібереді. Қорқытқыш Джинкслендке сапар шегеді және Тротпен, капитан Биллмен (әлі де жәндік) және өз отанына күш алу үшін ұшып кеткен Оркпен бірігеді. Қорқытқыш Кревлді тақтан түсіруге тырысады және тұтқындалады, Гугли Гу Қорқытқышты өртеуді ұсынады, бірақ содан кейін Орк елу басқа Оркпен бірге уақтылы келді, олар Джинксленд тұрғындарына шабуыл жасап, Кревлге қарсы жағдайды өзгертеді. Жеңіске жеткен топ Блинкиге келіп, оны сиқырлы ұнтақпен шашыратып, капитан Билл мен ханшайым Глорияның сиқырын жояды. Ол зұлым сиқырын жойғаннан кейін, Қорқытқыш Блинкинің кішіреюін тоқтатады, бірақ ол кішкентай болып қалады және барлық сиқырлық күштерін жояды. Глория Джинксленд тағына отырады және Понды өзінің серігі етіп жасайды, ал Қорқытқыш, Баттон Брайт, капитан Билл, Трот және Орктар мерекеге Изумруд қаласына оралады.
Cap'n Bill, a sailor with a wooden peg leg, and his friend, a little girl named Trot, set out from California on a calm day for a short ride in their row boat. A freak whirlpool capsizes their boat and pulls them under water, where they are carried by mermaids (referred to but not seen) to a cave. They are soon joined by a flying creature called an Ork. Passing through a dark tunnel out of the cave, the three arrive at an island inhabited by a grim man calling himself Pessim the Observer. Cap'n Bill and Trot reduce their size by eating magic shrinking berries, and the Ork carries them away from the island to the land of Mo, where they eat another type of magic berries and resume their normal size. They meet the Bumpy Man, who specializes in serving sugar and molasses and has some of their appearance too. They run into Button Bright, the boy from The Road to Oz who has gotten lost again. Cap'n Bill calls down some of the native birds (who, like all birds in fairy countries, can talk back) and offers them the "growing" berries to make them large enough to carry himself, Trot, and Button Bright to the land of Oz. When they make it across the desert, Button Bright, Cap'n Bill, and Trot are set down in a field and the Ork leaves them to find his own country, which he got lost from on a routine flight. The place Button Bright, Cap'n Bill, and Trot have arrived in, Jinxland, is cut off from the rest of Oz by a range of high mountains and a bottomless crevice. The kingdom has had a turbulent recent history. The rightful king of Jinxland, King Kynd, was removed by his prime minister Phearse, who was in turn removed by his prime minister Krewl who now rules over the land. An unpleasant but wealthy citizen named Googly Goo seeks to marry King Kynd's daughter, Princess Gloria; however, she is in love with Pon, the current gardener's boy, who is the son of the first usurper Phearse. King Krewl and Googly Goo hire a witch named Blinkie to freeze Gloria's heart so that she will no longer love Pon. Cap'n Bill happens on this plot, and to keep him from interfering, Blinkie turns him into a grasshopper. She then freezes Gloria's heart. Googly Goo proposes to her, but now that her heart is frozen, she does not love anyone at all, including Googly Goo, whose proposal she scornfully declines. The Scarecrow is at Glinda's palace in the Quadling Country and learns about these events from reading Glinda's Great Book of Records, a magical volume which transcribes every event in the world at the instant it happens. The Scarecrow wants to help Cap'n Bill, Button Bright, and Trot, and Glinda sends him to Jinxland with some of her magic to aid him. The Scarecrow travels to Jinxland and joins forces with Trot, Cap'n Bill (who is still a grasshopper), and the Ork, who flies off to his homeland for reinforcements. The Scarecrow attempts to depose Krewl and is captured, with Googly Goo suggesting the Scarecrow be burned, but then the Ork arrives just in time with fifty other Orks, who attack the Jinxlanders and turn the tables on Krewl. The victorious party then arrives at Blinkie's and makes her undo her magic on Cap'n Bill and Princess Gloria by using a magic powder to shrink her in size. When she has undone her evil spells, the Scarecrow stops Blinkie's shrinking, but she remains at a small size and loses all her magic powers. Gloria takes the throne of Jinxland and elevates Pon to be her royal consort, and the Scarecrow, Button Bright, Cap'n Bill, Trot, and the Orks return to the Emerald City for a celebration.
Өмірбаян
Роман Лос-Анджелестің "Жарқын көтерілушілеріне" арналған. Лос-Анджелес Атлетика Клубының таңдаулы кіші тобы – Құрметті және Көтерілген Жарқын Көтерілушілер Ордені, Оңтүстік Калифорнияның көрнекті бизнесмендері мен қоғам қайраткерлерінің әлеуметтік және бауырластық ұйымы болды. Баум 1909 жылы Лос-Анджелеске көшіп келгеннен бері бұл топта белсенді қатысып, топтың басқару кеңесі құрамындағы Excelsiors-қа кірді. Ол сондай-ақ олардың қойылымдары үшін ән жазып, актерлік шеберлік көрсетті және олардың музыкалық тобында бас барабанда ойнады. Баумның кітаптары мен әңгімелерін фильмге түсіру мақсатымен құрылған Oz Film Manufacturing Company компаниясының негізгі инвесторлары – шағын топ болды. Инвесторлар 100 000 доллар салды; Баум президенттік лауазымға тағайындалды және оның туындыларына кино құқықтары үшін компания акцияларын алды. Компанияның алғашқы жобасы – "Оздың тігістелген қызы" фильмі болды, ал 1914 жылдың қазан айында шыққан екінші жобасы – 23 500 долларға түсірілген және (Баумның әрқашан шындыққа сай болмайтын мәлімдемелеріне сәйкес) 130 актерлік құрамға ие болған "Оздың Қорқытқышы" фильмі болды. Баум фильмнің сәтті болатынына және 1915 жылы жарық көретін "Қорқытқыш" романына үлкен жарнамалық қолдау беретініне үміттенді. Бірақ, ақынның күткенідей болмады, фильм өзінің құнын өтеуге жеткіліксіз болды. Романның алғашқы басылымы шамамен 14 300 дана сатылды, бұл оның алдыңғы туындысы "Оздың Тик-Тогынан" бірнеше жүз данаға көп, алайда ұзақ мерзімді перспективада "Оздың Қорқытқышы" Оз сериясының ең танымал бөлімдерінің біріне айналды. "Тик-Ток" сияқты, "Қорқытқыш" романында да маңызды романтикалық желі бар – біріншісінде Роза ханшайымы мен құпия файлдар, ал екіншісінде Глория мен Пон, бұл бұрынғы Оз кітаптарына тән емес. Американдық баланың Озға саяхаты Баум үшін ұзақ жылдар бойы сүйікті сюжет болғанмен, бұл туынды оның соңғы көрінісі болды: оның сериядағы жұмысы кезінде енді балалар Озға қабылданбады. Питер МакНикол дауыстаған Орк "Оз балалары" эпизодында пайда болды.
The novel is dedicated to "The Uplifters" of Los Angeles. The Lofty and Exalted Order of Uplifters, a select subgroup of the elite Los Angeles Athletic Club, was a social and fraternal organization of prominent southern California businessmen and public figures. Baum had been active in the group since he first moved to Los Angeles in 1909 and served among the Excelsiors, the group's governing board. He also wrote and acted in their shows and he played the bass drum in their band. A small group of Uplifters were the key investors in The Oz Film Manufacturing Company, organized to make movies of Baum books and stories. The investors put up $100,000; Baum was named president, and received a block of stock in the company in payment for the cinema rights to his works. The company's first project was a film of The Patchwork Girl of Oz; and its second, released in October 1914, was His Majesty, the Scarecrow of Oz, produced at a cost of $23,500, and with a cast (according to the not always factually reliable Baum) of 130. Baum hoped that the movie would be a success, and provide a big publicity boost to the Scarecrow novel to follow in 1915. Things did not quite work out as the optimistic author hoped; the film did not earn enough to cover its costs. The first edition of the novel sold around 14,300 copies, only a couple hundred more than its predecessor, Tik Tok of Oz—though in the long run The Scarecrow of Oz would be one of the more popular installments in the Oz series. Like Tik Tok, Scarecrow contains a significant romantic element—the Rose Princess and Private Files in the former, and Gloria and Pon in the latter—that was not typical of the earlier Oz books. Although the journey of an American child to Oz had long been a favorite plot for Baum, this work represented its last appearance: no more children would be inducted into Oz for the duration of his work on the series. The Ork, voiced by Peter MacNicol, appeared in an episode of The Oz Kids.