Кіріспе

Француз жазушысы және дипломаты (1760–1797)

Жан Батист Луве де Куврэ (12 маусым 1760 – 25 тамыз 1797) – француз романисі, драматургі және журналисі.

Жас шағы және әдеби шығармалары

Лувет Парижде қағазханашының ұлы болып дүниеге келді және кітап сатушының клеркі болды. Ол алғаш рет өзінің «Шевалье де Фобланың махаббаттары» романының бірінші бөлігімен назар аударды (Париж, 1787; 1898 жылы Луи Монзиестің офорттарымен суреттелген ағылшын тіліне аудармасы), содан кейін 1788 жылы «Шевалье де Фобланың өмірінің алты аптасы» және 1790 жылы «Шевалье де Фобланың махаббаттарының соңы» жарық көрді. Романның кейіпкері Льодоиска Корольдік сарайдағы зергердің әйелі болды, Лувет оның әйелімен махаббатқа түсті. Оның екінші романы «Эмили де Вармон» (1791) француз революциясының салдарынан туған ажырасудың және дін қызметкерлерінің үйленуінің қажеттілігі мен пайдалылығын дәлелдеуге бағытталған; оның барлық туындылары революциялық идеяларды жақтауға ерекше көңіл бөлді. Ол өзінің жарияланбаған пьесасы «L'Anoblié conspirateur»-ді Comédie Française сахнасында қоюға тырысты және театр директорының бірі д'Орфейльдің пьесаның алғашқы үш актісін шыдамсыздықпен тыңдап, ақырында: «Осы пьесаны сахнаға қою үшін маған зеңбіректер керек болар еді!» деп айқайлағанын жазды. Алайда, корольдік эмигранттар әскерінің әжуасы есебінен жасалған «La Grande Revue des armes noire et blanche» атты фарс жақсы қабылданып, жиырма бес түн сахнада тұрды. Маратты антиәлеуметтік, диктатура орнатушы және Англияның тыңшысы деп айыптады. Ол Робеспьерді «роялист» деп, ал басқа Монтаньярларды жасырын Орлеанистер деп атады. Робеспьер күтпеген шабуылға ұшырады және оны Дантон қорғауға мәжбүр болды. Қараша айында ол «Максимилиан Робеспьерге және оның роялистеріне» (айыптама) деген атпен сөйлеген сөздерін жариялады. Лувет Петион де Вильнёвті дос деп мойындады. Дегенмен, оның шабуылдаушы және дөңгелектеген (?) жала жабулары Жирондистердің құлауына (сондай-ақ өзінің де) ықпал етті. Патшаның сотында халыққа өлім жазасына қарсы шағымдану арқылы көрсеткен батылдығы оның партиясына деген қарсылықты күшейтті. Бірақ ол соңғы сәттерге дейін Жирондистерді қорғады, өзін кінәлі ететін батылдықты танытты. 1793 жылғы 31 мамырдағы дағдарыстан кейін, Франсуа Анриот пен сан-кулоттар Конвентке шабуыл жасағанда, ол жеңілген фракциясымен бірге Парижден қашып кетті. Оның әйелі Льодоиска, оның науқандарында белсенді түрде қатысып, оқиғалардың дамуына байланысты қауіп-қатерге ұшырады.

Термидор және каталог

Термидориялық реакция басталғаннан кейін және Робеспьердің құлдырауынан кейін (1794 жылдың 27 шілдесі) ол Конвентке қайта шақырылды, онда Жан Батист Карьерді және Нант қаласындағы суға батыруларға жауапты басқаларды әділетке тартуға зор үлес қосты. Оның ықпалы едәуір артты: ол Конституция комитетінің мүшесі, Ассамблея төрағасы және Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің мүшесі болып сайланды, бұл қуатқа бұрын қарсы болған еді. Монтанарлармен болған қақтығысы оны реакцияшыл ете қоймады: ол Jeunesse dorée-ге шабуыл жасады және көптеген адамдар оны якобиндіктің тірегі деп есептеді. Оның қолдауымен "Сентинель" газеті қайта жарық көрді, республикашылдардың бірігуін уағыздады. Директория (1795) кезінде ол Бес жүздік кеңестің мүшесі болып сайланды, сондай-ақ кеңестің хатшысы және Франция институтының мүшесі болды. Осы аралықта ол өзінің кәсібіне оралып, Король сарайында кітап дүкенін ашты. Бірақ, ол "Сентинельде" якобиндерді тағы бір рет айыптағанына қарамастан, "Алтын жастық" оны басты жауы деп санады. Оның дүкеніне жас жігіттер "À bas la Loupe, à bas la belle Ledoiska, à bas les gardes du corps de Louvet!" деп айқайлап шабуыл жасады ("Жигіт қызға, әдемі Ледоискаға, Лувтың қауіпсіздік қызметіне!"); оны және оның әйелін көшеде және театрларда қорлады: "À bas les Louvets et les Louvetants!" ("Люветтер мен люветтерден бас тартыңыз!" – бұл оның күзетшілеріне қатысты, louveter етістігінің ескі мағынасына негізделген), және ол Парижді тастап кетуге мәжбүр болды. Директория оны Неаполь Корольдігіндегі Палермода консулдыққа тағайындады, бірақ ол лауазымына кіріспей қайтыс болды.

Луветтің естеліктері

1795 жылы Лувет өзінің естеліктерінің бір бөлігін «Quelques notices pour l'histoire et le récit de mes périls depuis le 31 mai 1793» деген атпен жариялады. Олар негізінен Лувет қашқан түрлі жасырын орындарда жазылған, және олар жер аударылған жирондистердің қиналыстарын жанды түрде бейнелейді. Олар революция психологиясын зерттеу үшін маңызды құжат болып табылады, себебі олар Луветтің жеке ой-сезімі мен саяси шешімдеріне түсінік береді. Франсуа Виктор Альфонс Олардтың алды сөз, түсіндірмелер және тізімдерімен жабдықталған «Луве де Кувре естеліктерінің» тұңғыш толық басылымы 1889 жылы Парижде жарық көрді.