Кіріспе

Американдық физик және нейробиолог Дональд Артур Глейзер (21 қыркүйек 1926 – 28 ақпан 2013) – американдық физик, нейробиолог және атомдық бөлшектер физикасында қолданылатын көпіршік камерасын ойлап тапқаны үшін 1960 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты.

Білім

Огайо штатының Кливленд қаласында туған Глейзер Кейс қолданбалы ғылымдар мектебінде физика және математика ғылымдарының бакалавры дәрежесін аяқтады. 1949 жылы Глейзер Мичиган университетінде оқытушы болып жұмысқа орналасты, ал 1957 жылы профессор атанды. 1959 жылы ол физика профессоры ретінде Берклидегі Калифорния университетінің құрамына кірді. Осы кезеңде оның зерттеулері неғұрлым қысқа ғұмырлы элементар бөлшектерге қатысты болды. Көпіршік камерасы оған бөлшектердің жолын және олардың өмір сүру ұзақтығын бақылауға мүмкіндік берді. 1962 жылдан бастап Глейзер зерттеу саласын молекулалық биологияға ауыстырып, ультракүлгін сәулелердің әсерінен туындайтын қатерлі ісіктерді зерттеумен айналысты. 1964 жылы оған молекулалық биология профессоры деген қосымша атақ берілді. Глейзердің 1989 жылдан бергі лауазымы – аспирантурада физика және нейробиология профессоры.

Жеке өмір

Дональд Глейзер 1926 жылдың 21 қыркүйегінде Огайо штатының Кливленд қаласында, Ресейден келген еврей иммигранттары Лена мен Уильям Дж. Глейзердің отбасында дүниеге келді. Ол музыканы ұнататын және пианино, скрипка мен альт ойнайтын. Ол Кливленд Хайтс орта мектебінде оқыды, онда физика арқылы физикалық әлемді түсінуге қызығушылық танытты.

Молекулалық биологияға көшу

Нобель сыйлығын жеңгеннен кейін Глейзер физикадан жаңа салаға көшу туралы ойлана бастады. Ол ғылымға ден қою қалап, тәжірибелер мен жабдықтардың көлемі мен құны артқан сайын, әкімшілік жұмыстары көбейгенін байқады. Сондай-ақ, ол одан әрі күрделене түскен жабдықтардың аз ғимараттарда шоғырланатынын және жоғары энергиялық физикамен айналысатын физиктердің көбірек саяхаттауына тура келетінін болжады. Калтехте басталған молекулалық генетикаға деген қызығушылығын еске түсірген Глейзер биологияны зерттеуге кірісті. Ол MIT-де бір семестр қонақ профессор болып жұмыс істеді, биология семинарларына қатысты, сондай-ақ Данияның белгілі молекулалық биологы Оле Маалоемен Копенгагенде бір семестр өткізді. Глейзер Cetus компаниясындағы әріптестеріне Нобель сыйлығын алғаннан кейін өмірінің бірінші жартысын физикалық әлемді зерттеуге арнағанын, ал енді тіршілік негізін зерттегісі келетінін, сондықтан биология мен генетиканы зерттеуге ауысқанын айтты. Ол: «Физик және жоғары білікті инженер ретінде алғашқы биология зертханасына кіргенде Луи Пастердің онда жұмыс істеуге қолайлы болатынын ойладым», – деді. Шындығында, Cetus бастапқыда оның өнертабыстары мен тәжірибесін пайдалану үшін құрылған, ал алғашқы жобалары жоғары өнімді антибиотиктер штамдарын өндіруге бағытталған, кейіннен компания дамып, биотехнология саласында жаңашылдыққа жол ашты. Ол Беркли университетінің Вирустар зертханасында (қазір Биохимия және вирустар зертханасы) бактериофагтар, бактериялар және сүтқоректілер жасушаларымен тәжірибелер жүргізді. Ол қатерлі ісік жасушаларының, әсіресе xeroderma pigmentosum тері қатерлі ісігінің дамуын зерттеді. Бұрынғыдай, шамды камерадағыдай, ол тәжірибелік процесті жақсарту үшін жабдықтарды жобалаудағы тәжірибесін пайдаланды. Ол агар құю, мәдениет тарату және жасуша колонияларын санау процесін «dumbwaiter» деп атаған машинасы арқылы автоматтандырды. Машина фотосурет түсіріп, химиялық заттар енгізіп, колонияларды жинауға арналған механикалық қолы болды.

Коммерциялық кәсіпорындар

UC Берклиде жұмыс істеуді жалғастыра отырып, Глейзер 1968 жылы Билл Уоттенбергпен бірлесіп Беркли ғылыми зертханасын құрды. Ұзаққа солмаған серіктестік диагностикалық процедураларды автоматтандырумен айналысты. 1971 жылы ол Моше Алафи, Рон Кейп және Питер Фарлимен Cetus Corporation компаниясын іске қосты. Глейзер ғылыми кеңесшілер кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Іске қосушылар ғалымдар ДНК туралы жинаған білімді нақты мәселелерді шешу үшін қолданбағанын сезінді. Компания микробтық штамдарды жақсартумен айналысып, содан кейін генетикалық инженерияға көшті, нәтижесінде алғашқы биотехнологиялық компанияға айналды. Cetus компаниясы 1991 жылы Chiron Corporation компаниясымен сатып алынды.

Нейробиологияға көшу

Молекулалық биология биохимияға көбірек тәуелді бола бастағандықтан, Глейзер тағы да мансабын өзгертуді ойлады. Физика және молекулалық биологиядағы визуалды міндеттерді автоматтандыру тәжірибесі оны адамның көру қабілетіне және мидың көріп білетін ақпаратты қалай өңдейтініне баулады. Ол визуалды жүйенің есептеулік модельдеуі және визуалды психофизика саласында жұмыс істей бастады, сондай-ақ Роуленд ғылым институтында академиялық демалысын өткізді.