Кіріспе

Монета сапасын бағалау процесі

Тарих

АҚШ монеталарын саралау жүйесі жылдар бойына нақтырақ саралау деңгейлеріне жетісті. Алғашқыда монеталардың жаңа және қолданылған екі түрі ғана болды. Кейін, ең төменгі сападан басталатын әріптік саралау жүйесі енгізілді: Базалық жағдай (сондай-ақ, Нашар (PO)), одан кейін – Қанағаттанарлық (Fr), Шамамен немесе Жақсы (AG), Жақсы (G), Өте жақсы (VG), Жақсы (F), Өте жақсы (VF), Керемет (EF), Шамамен немесе Айналымнан шықпаған (AU), Айналымнан шықпаған (Unc) және одан да жоғары – Керемет Айналымнан шықпаған (BU). Gem Uncirculated сол кезде BU-ға шамамен тең болды. Қазір ауызша саралаулармен бірге 1-ден 70-ке дейінгі сандық саралаулар да қолданылады.

Шелдонның баға беру жүйесі

XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында монета коллекционерлерінің нарығы қарқынды өскен кезде, монеталардың сапасын дәл бағалау үшін нақты стандарт қажет екені анық болды. Кейбір монеталар әлдеқайда жақсырақ сапада болды, ал айналымға түспеген монеталардың жылтыры басқаларына қарағанда артық, ал іздері кем болды. "Таза айналымға түспеген" және "өте жақсы" сияқты терминдер қолданысқа түсті, себебі дәл бағалау сипаттамалары коллекционерлер нарығында бағаны дәл анықтауға мүмкіндік берді. 1948 жылы белгілі нумизмат Уильям Герберт Шелдон монета бағалауын стандарттауға тырысып, қазір Шелдон шкаласы деп танылатын жүйені ұсынды, оның толық сипаттамасы төменде келтірілген. Оның "Пенни Уимси" кітабында жарияланған бұл шкала бастапқыда АҚШ-тың үлкен центтері үшін жасалған, бірақ қазір ол барлық монета түрлеріне қолданылады.

Еуропалық сыныптау жүйесі

Еуропа елдері әртүрлі, шамамен бірдей, бағалау жүйелерін қолданады. Олардың жүйелерінің негізгі ерекшеліктері келесі кестеде көрсетілген:

+ Еуропалық бағалау жүйесі Сипаттамасы Дизайн қалған Ұлыбритания Франция Испания Италия Неміс тілді Скандинавия Нидерланды Португалия Жақсы (G 4) 10% G AB (Assez Beau) RC M GE (Gut erhalten) 2 G (Goed) REG Өте жақсы (VG 8) 25% VG B (Beau) BC B (Bello) SGE (Sehr gut erhalten) 1 ZG (Zeer Goed) MREG Жақсы (F 12) 50% F TB (Très Beau) BC+ MB (Molto Bello) S (Schön) 1 Fr (Fraai) BC Өте жақсы (VF 20) 75% VF TTB (Très Très Beau) MBC BB (Bellissimo) SS (Sehr schön) 1+ ZF (Zeer Fraai) MBC Өте жақсы (EF 40, немесе XF 40) 90% EF/XF SUP (Superbe) EBC SPL (Splendido) VZ (Vorzüglich) 01 Pr. (Prachtig) Bela Шамалы қолданылған (AU 50) 95% + жылтыр UNC Қолданылмаған Қолданылмаған MSPL (Molto Splendido) UNZ− (Fast unzirkuliert) 0 01 Қолданылмаған Жаңа (MS 60-64) 100% + жылтыр BU SPL (Splendide) SC SPL/FDC UNZ (Unzirkuliert) 0 FDC (Fleur de Coin) Soberba Жаңа (MS 65-70) 100% + толық жылтыр FDC FDC (Fleur de Coin) FDC FDC (Fior di Conio) STGL (Stempelglanz) 0 FDC FDC (Flor de Cunho)

Американың нумизматикалық қауымдастығының шкаласы

Нюмизматика хоббисі дамыған сайын, монеталарды бағалау үшін нақты жүйеге қажеттілік туды. 1978 жылы Америкалық нумизматикалық қауымдастығы АҚШ монеталарына арналған ресми А.Н.А. бағалау жүйесін жариялады. Ол монеталардың сақталу деңгейін төмендеу ретімен: түзу күйде, айналымға түспеген, өте жақсы, жақсы, өте жақсы, жақсы және жақсырақ деп белгіледі. Көптеген нумизматиктер, сондай-ақ үшінші тарап бағалау қызметтері ең төменгі санаттар үшін «әділ» және «нашар» деген екі қосымша сипаттаманы да қолданады. Бұл шкаланың жоғары деңгейлері әрқайсысы екі немесе одан көп «кіші санаттарды» қамтиды, олар тиісті Шелдон шкаласының нөмірімен белгіленеді, мысалы, «жақсы 20» немесе «жақсы 30». Бұл монеталардың белгілі бір санаттың стандартын асып түсуіне, бірақ келесі санаттың талаптарына сай келмеуіне мүмкіндік береді. Бағалар көбінесе қысқартылып жазылады, және барлық нумизматиктер сандық бағаларды қолданбайды, сондықтан «жақсы 12» бағасы «жақсы», «F 12», «12» немесе жай ғана «F» деп көрсетілуі мүмкін.

Сертификаттау қызметі

Монеталарды сертификаттау қызметтері 1980 жылдары сатып алушылар мен сатушылардың монеталарды санатқа бөлу бойынша келісу қажеттілігіне жауап ретінде пайда болды. Белгілі бір төлемдер үшін сертификаттау қызметтері монеталарды тексеріп, шынайылығын растайды, сипаттайды және мөлдір пластикалық қаптарға салады. Кәсіби монеталарды бағалау қызметі (PCGS), Нумизматикалық кепілдік корпорациясы (NGC), Тәуелсіз монета бағалаушылары (ICG) және Америка нумизматикалық қауымдастығының сертификаттау қызметі (ANACS) ең танымал қызметтер болып табылады. Олар – ең ірі сирек монеталар сауда алаңы – eBay-де арнайы бөлімі бар жалғыз қызметтер. Барлық төрт компания өздері сертификаттаған монеталардың сапасы мен шынайылығына кепілдік береді. Олар барлығы 80 миллионнан астам монетаны сертификаттаған. 2007 жылы АҚШ-тың сирек монеталар сатушыларының кәсіби нумизматистер гильдиясы (PNG) 11 сертификаттау қызметі туралы ірі монета сатушыларының кәсіби пікірлерін қамтитын зерттеу нәтижелерін жариялады. PCGS және NGC жалпы алғанда "Үздік" деп бағаланды, ал ANACS және ICG "Жақсы" деп танылды. PCI және SEGS "Нашар" деп саналды, ал Accugrade (ACG), Numistrust Corporation (NTC), Hallmark Coin Grading Service (HCGS), American Coin Club Grading Service (ACCGS) және Star Grading Services (SGS) "Қабылдауға болмайды" деп аталды.