Кіріспе
Нидерландының қоғамдық телерадио хабар тарату жүйесі – Нидерландының қоғамдық телерадио хабар тарату жүйесі (Nederlands publieke omroepbestel) – Нидерландыдағы қоғамдық қызмет көрсету теледидары мен радио хабарларын таратуға жауапты ұйымдардың тобы. Ол өзінің басқарушы органы болып табылатын Nederlandse Publieke Omroep (NPO) қорынан және бірқатар қоғамдық телерадио хабар таратушылардан тұрады. Нидерландының 2008 жылғы Медиа заңы эфир уақытын бөлуді реттейді және қоғамдық телерадио хабар тарату жүйесін басқаруды NPO директорлар кеңесіне жүктейді. Ұлттық телерадиокомпаниялардан өзге, Нидерландыда өңірлік және жергілікті телерадиокомпаниялар да бар. Көптеген елдердегідей, ұлттық корпорациялар (мысалы, BBC және France Télévisions / Radio France), өңірлік мемлекеттік құқықтық органдардың федерациялары (мысалы, ARD, SRG SSR) немесе өз арналары мен инфрақұрылымы бар мемлекеттік және мүшелік мекемелер (мысалы, PBS) сияқты емес, Нидерландыдағылар – ортақ инфрақұрылымды пайдаланатын мүшелік телерадиокомпаниялардың бірлестігі. Бұл жүйенің бастауы 20 ғасырдың басында Нидерландыда қалыптасқан, «бағаналар» деп аталатын жүйеге саяды. Осы жүйе бойынша голланд қоғамының әртүрлі діни және саяси бағыттары (католиктер, протестанттар, социалистер және т.б.) әрқайсысының жекелеген бірлестіктері, газеттері, спорттық клубтары, білім беру мекемелері және телерадиокомпаниялары болған. Олардың мақсаты – көпмәдениетті голланд қоғамындағы әр әлеуметтік топқа дауыс беру мүмкіндігін ұсыну. Әр телерадиохабар таратушыға бөлінетін эфир уақытының ұзақтығы сол ұйымның тарта алатын мүшелер санына шамамен сәйкес келеді (бірақ бұл NOS және NTR-ге қатысты емес, төменде қараңыз). 2000 жылдан бері жүйе жалпы салықтан түсетін қаражат есебінен қаржыландырылуда, радио хабарларын таратуға арналған лицензиялық төлемдерден емес. Бұған 1967 жылдан бері рұқсат етілген STER арқылы эфирде жарнама жасау да қосылады. Нидерландыдағы көрермендердің басым көпшілігі желілік теледидарды кабельдік, IPTV (DSL немесе талшықты) немесе спутниктік жүйелер арқылы қабылдайды. Төменде сипатталған ұлттық жүйемен қатар өңірлік қоғамдық теледидар да бар. Нидерландыдағы коммерциялық теледидар 1989 жылы Люксембургте орналасқан RTL 4 телеарнасымен басталды. 1992 жылы Нидерланд үкіметі коммерциялық теледидарды заңдастырды, содан бері көптеген жаңа коммерциялық арналар ашылды.
the public broadcasting system of the Netherlands
The Dutch public broadcasting system (Nederlands publieke omroepbestel) is a group of organizations that are responsible for public service television and radio broadcasting in the Netherlands. It is composed of the Nederlandse Publieke Omroep (NPO) foundation, which acts as its governing body, and a number of public broadcasters. The Dutch Media Act 2008 regulates how air time is divided and puts the administration of the public broadcasting system in the hands of the NPO Board of Directors. In addition to the national broadcasters, there are also regional and local broadcasters in the Netherlands. Unlike most other countries' public broadcasting organizations – which are either national corporations (such as the BBC and France Télévisions / Radio France), federations of regional public law bodies (for example, ARD, SRG SSR) or governmental and member based institutions with their own channels and facilities (such as PBS) – those in the Netherlands are member based broadcasting associations that share common facilities. This arrangement has its origins in the system developed in the Netherlands early in the 20th century, known as pillarisation. Under this system the different religious and political streams of Dutch society (Catholics, Protestants, socialists, etc.) all have their own separate associations, newspapers, sports clubs, educational institutions, and also broadcasting organizations. Their stated aim is to give a voice to each social group in multicultural Dutch society. The number of hours allocated to each broadcaster corresponds roughly to the number of members each organization can recruit (although this does not apply to NOS and NTR – see below). Since 2000, the system has been financed out of general taxation rather than from broadcast receiver licence fees. This is supplemented by a limited amount of on air advertising (provided by STER), which has been allowed since 1967. Nearly all viewers in the Netherlands receive most of their linear TV via cable, IPTV (DSL or fiber) or satellite systems. Regional public TV exists in parallel to the national system described below. Commercial television in the Netherlands began in 1989, with the Luxembourg based RTL 4. In 1992, the government of the Netherlands legalised commercial TV, and many new commercial channels have become established since then.
Қаржылық
Голландияның қоғамдық телерадио хабарларын тарату жүйесіне жыл сайын Білім, мәдениет және ғылым министрлігінен қаржы бөлінеді. 2018 жылы бұл қаржы 794 миллион евроны құрады, ал жарнамадан түскен жылдық кіріс шамамен 200 миллион евроны жасады. Голландияның әрбір ересек азаматы жылына шамамен 45 евро төлейді, бұл фламандтық Бельгиядағы VRT үшін төленетін сомаға (46 евро) ұқсас. Салыстыру үшін, Ұлыбританиядағы BBC жылдық үй шаруашылығы лицензиялық төлемінен кіріс алады, ол 159 фунт стерлинг, шамамен 188 евроға тең. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, BBC-дің орташа жылдық лицензиялық төлемінен түскен кірісі 3,7 миллиард фунт стерлингті құрайды, ал Ұлыбританияның ересек халқы шамамен 53 миллион адамды (жалпы халық саны 68 миллион) құрайды, демек, әр адамға шаққандағы орташа шығын шамамен 70 фунт стерлингті құрайды.
Жабық жүйе (1920-1960 жылдар)
1920-жылдардың басында басталғаннан бері Нидерландыда қоғамдық телерадио хабарларын тарату әр түрлі радио хабарларын тарату бірлестіктеріне бөлінді, олардың мүшелері тыңдаушылар мен көрермендерден тұрады. Бұл бірлестіктер голланд қоғамының әртүрлі идеологиялық топтарына негізделген, олар Verzuiling (пиляризация) деп аталды. Католиктер, протестанттар және социалистер өздерінің мекемелерін, соның ішінде мектептер, ауруханалар, кәсіподақтар мен саяси партияларды құрған алғашқы топтар болды. 1920 жылдары Нидерландыда радио басталғанда, бұл топтар өздерінің радио хабарларын тарату бірлестіктерін құрып, алғашқы радио желісі Hilversum 1 үшін бағдарламалар дайындады. Ең бірінші либералды AVRO болды, ол 1923 жылдың 8 шілдесінде Хюйзендегі NSF таратушы фабрикасы Hilversumsche Draadlooze Omroep (HDO) ретінде құрылды. Бірінші тұрақты радио хабарларын тарату 1923 жылдың 21 шілдесінде басталды. Эфир уақыты әртүрлі діни және саяси радио ұйымдарына жалға берілді – протестанттық NCRV, Рим-католик KRO, социалистік VARA және либералды протестанттық VPRO. Ол кездегі пиляризация жүйесі бойынша әрбір көрермен өзінің топтарының телерадиокомпаниясына адал болды. Бағдарламалар бірлестік мүшелерінің қаражатымен қаржыландырылды. KRO және NCRV 1927 жылы өз станцияларын іске қосты, олардың таратушысы да Huizen қаласында орналасқан және NSF құрылыс компаниясымен салынған. 1930 жылы үкімет екі станциядағы барлық ұйымдар үшін тең эфир уақытын реттеді, осылайша жартылай мемлекеттік телерадио жүйесі құрылды. Нәтижесінде AVRO өзінің эфир уақытының көп бөлігін (50%) VARA және VPRO-ға жоғалтты. Радио лицензиялық төлемі екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік оккупация кезінде енгізілді; үкімет әртүрлі телерадио топтарын бір-бірімен ынтымақтасуға шақырды, соның нәтижесінде Нидерланд радио одағы (Nederlandse Radio Unie) құрылды, ол бірлескен бағдарламаларды дайындады. Нидерланд радио одағы 1950 жылы Еуропалық радио хабарларын тарату одағының (EBU) 23 құрылтайшы ұйымының бірі болды. (Еуропалық радио хабарларын тарату одағындағы Нидерланд өкілінің рөлін кейіннен 1969 жылы құрылған NOS мұра етті және 2002 жылдың қыркүйегінен бастап NPO жауапкершілігіне берілді.) 1951 жылы теледидар енгізілді және ұқсас одақ құрылды: Нидерланд теледидар қоры (Nederlandse Televisie Stichting), бірлестіктерге студиялар мен жабдықтармен қамтамасыз етті. Бұл хабарлар Nederland 1 арнасында көрсетілді; 1964 жылы екінші арна, Nederland 2 іске қосылды.
Мемлекеттік жүйедегі қысқартулар (2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2010 жылғы 18 қаңтарда NPO Басқармасының төрағасы Хенк Хагорт 2015 жылға қарай эфирдік арналарды пайдаланатын телерадиокомпаниялардың санын 15-ке дейін қысқарту туралы хабарлады. Ол сондай-ақ, қоғамдық телерадио жүйесіндегі бағдарламаларға әсер ете алатын саяси партиялардың қатері туралы ескертті. 2010 жылдың қыркүйегінде мемлекеттік жүйедегі кесімдер күшіне енді, нәтижесінде қазіргі он бір толық штатты телерадиокомпания өздерінің болашағы туралы шешімдерді қарастыруға тиіс болды. Жартылай уақытты исламдық телерадиокомпаниялар NMO, NIO және біріктірілген SMON мемлекеттік жүйеден алынып тасталды. 2012 жылдың наурыз айында NPO өзінің екі цифрлық телеарнасын – Geschiedenis 24 (History 24) және Consumenten 24 (Consumer 24) 1 сәуірде жабатынын мәлімдеді. Тарих бағдарламалары Holland Doc 24 арнасына, ал тұтынушыларға арналған бағдарламалар VARA арқылы онлайн порталда ұсынылады.
Тапсырмаға негізделген
Сонымен қатар, 1988 жылғы БАҚ туралы заң бойынша құрылған екі ресми "мемлекеттік телерадиохабар таратушы" бар: қоршаған орта және адам құқықтары сияқты тақырыптар бойынша теледидар бағдарламаларын жасады. MO (Moslim Omroep) (2013–2015): 2015 жылдың қазан айында мемлекеттік жүйеден шығарылған шағын исламдық телеарна. NIO (Nederlandse Islamitische Omroep) (2005–2010): 2010 жылдың наурызында мемлекеттік жүйеден шығарылған шағын исламдық телерадиокомпания. NMO (Nederlandse Moslim Omroep) (1993–2010): NIO-дан сәл прогрессивтірек исламдық шағын телеарна. 2010 жылдың наурыз айында мемлекеттік жүйеден шығарылды. NPS (Nederlandse Programma Stichting) (1995–2010): NTR-ге біріктірілді. Бұрын NOS құрамына кірген, бірақ 1995 жылы бөлінді. Мәдени, деректік, жастар мен азшылықтарға бағытталған бағдарламалар жасады. "Сейзам көшесі" телехикаясының голланд тіліндегі нұсқасын өндірді. 2008 жылы NOS және NPS қайта біріктірілуі қарастырылды, бірақ бұл жоспардан бас тартылды. RVU (Radio Volks Universiteit) (1930–2010): Діни емес және идеологиялық емес сипаттамасы бар шағын білім беру телерадиохабар таратушысы болды. Teleac/NOT-пен серіктестік құрған Educom мүшесі, NTR-ге біріктірілді. Teleac (Televisie academie) (1996–2010): Бұрынғы ірі білім беру телеарнасы, NTR-ге біріктірілді. Телевидение курстарын және мектептерге арналған телебағдарламаларды жасады. RVU-мен серіктестік құрған Educom мүшесі. Veronica (1975–1995): Бұрынғы лицензиясыз радиохабар таратушы, 1975 жылы радиохабар тарату бірлестігі ретінде мемлекеттік жүйеге кірді; оның алғашқы бағдарламасы Hilversum 4 арнасында классикалық музыка шоуы болды. Жасөспірімдер мен жастарға бағытталғанымен танымал. 1995 жылы жүйеден шығып, Holland Media Groep құрамына коммерциялық компанияға айналды. Телевизия және журнал бөлімдері қазір Sanoma және Talpa Media Holding компанияларына тиесілі. Радио бөлімі енді Sky Radio Group құрамына кіреді.
Теледидар
Телерадиокомпаниялар үш негізгі телеарна мен сегіз цифрлық арна үшін бағдарламалар жасайды. 2009 жылдың 4 шілдесінен бастап үш негізгі арна 1080i жоғары ажыратымдылықта (high definition) бірдей эфирде таратылады. Бастапқы кезеңде көптеген бағдарламалар ажыратымдылығы арттырылып (upscaled) көрсетіледі, бірақ уақыт өте көбірек бағдарламалар түпкілікті HD форматында қолжетімді болады. 2008 жылы 2 маусымнан 24 тамызға дейін Nederland 1 арнасының уақытша жоғары ажыратымдылықтағы (HD) нұсқасы құрылды, ол тұрақты HD қызметі іске қосылғанға дейін 2008 жылғы Еуропа чемпионаты, 2008 жылғы Тур де Франс және 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын HD форматында көрсету үшін пайдаланылды.
Ұлттық
1-НО: Жаңалықтар, ағымдағы оқиғалар, спорт және отбасылық бағдарламалар. NPO 2: Өнер, мәдениет, саясат, деректі фильмдер, жаңалықтар, ағымдағы оқиғалар және дін. NPO 3: Жастарға бағытталған және инновациялық теледидар. NPO Zappelin: 2–6 жастағы балаларға арналған блок, NPO 3 арнасында көрсетіледі. NPO Zapp: 6–12 жастағы балаларға арналған блок, NPO 3 арнасында көрсетіледі.
Халықаралық
BVN – (Het Beste van NPO) Әлемде спутниктік және кабельдік арна арқылы қол жетімді ойын-сауық каналы. Бағдарламаларды Нидерландтың қоғамдық телерадиокомпаниясы және NOS ұсынады. 2021 жылға дейін бұл арнаны NPO және фламандтық VRT қоғамдық телеарнасы бірлесіп басқарды (BVN "Фламанд пен Нидерландтың ең жақсысы" дегенді білдірді); 2012 жылы Radio Netherlands Worldwide бағдарламалары тоқтатылды.
Халықаралық
Нидерланд радиосы – халықаралық тыңдаушылар үшін арналған. Бұл тәуелсіз хабар таратушы, Нидерландының мемлекеттік телерадио хабар тарату құрылымынан тыс, бірақ NPO сияқты мемлекеттік қаржыландыруды алады.
NPO Start/NPO Plus (Ұлттық емес ұйым)
NPO Start – онлайн видео-талап бойынша қызмет, оған NPO Start веб-сайты және Android, iOS және Smart TV қолданбалары арқылы қол жеткізуге болады. NPO Start тегін және NPO 1, NPO 2 және NPO 3 телеарналарында соңғы 7 күнде көрсетілген түрлі бағдарламаларды ұсынады. NPO Plus деп аталатын жазылым арқылы қол жеткізілетін қосымша қызмет те бар. Бұл қызмет көрермендерге 7 күннен астам бұрын көрсетілген бағдарламалар мен телесериалдарды көруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, жарнамалық роликтер де жоқ. NPO Start 2017 жылдың 4 шілдесінде іске қосылды. Ол 2003 жылы іске қосылған Uitzending Gemist қызметін алмастырды.