Мелвин Торме: Американдық әнші және композитор (1925-1999)

Кіріспе

Америкалық әнші (1925–1999)

Мелвин Говард Торме (13 қыркүйек 1925 – 5 маусым 1999),

Ерте өмір

Мелвин Говард Торме Чикаго қаласында, Иллинойс штатында, Польшадан келген еврей иммигранты Уильям Дэвид Торме мен Нью-Йорк қаласында туған Бетти Торме (қызметтік аты Сопкин) отбасында дүниеге келді. Ол Хайд Парк орта мектебін бітірген. Атақты бала ретінде, ол төрт жасында Coon Sanders Orchestra оркестрімен кәсіби сахнаға шығып, Чикагодағы Blackhawk мейрамханасында "You're Driving Me Crazy" әнін орындады. Ол Шекспир бастауыш мектебінде барабан және труба корпусында барабан тартты. 1933 жылдан 1941 жылға дейін "Хелен Тренттің романсы" және "Америкалық бала" Джек Армстронг радио бағдарламаларында ойнады. Ол алғашқы әнін 13 жасында жазды. Үш жыл өткен соң, оның алғашқы жарияланған "Lament to Love" әні, топ жетекшісі Гарри Джеймстің хитіне айналды.

Жаз музыкасы

1942-1943 жылдары ол Маркс ағайындарының Чико Маркс басқарған тобының мүшесі болды. Ол әнші және барабаншы болды, сонымен қатар бірнеше аранжировкалар жасады. 1943 жылы Торме Франк Синатраның алғашқы фильмі – «Жоғары да жоғары» мюзиклінде киноға дебют жасады, кейін «Хай Ло», «Төрт жаңадан келген» және «Манхэттен трансфері» топтары осы жолмен жүрді. 1946 жылы АҚШ армиясынан босатылып, радио, теледидар, кино және музыка саласына қайта оралды. Жеке әнші ретінде ол Decca үшін, ал 1946-1948 жылдары Арти Шоу оркестрімен Musicraft үшін бірнеше романтикалық хиттер жазды. 1949 жылы ол Capitol компаниясына көшті, онда оның «Careless Hands» атты алғашқы жазбасы бірінші нөмірлі хитіне айналды. Оның «Again» және «Blue Moon» әндері визиттік карточкасына айналды. Оның «California Suite» композициясы, Гордон Дженкинстің «Manhattan Tower» әніне шабыландырылып, Capitol-дің алғашқы 12 дюймдік LP альбомы болды. Осы кезеңде ол кул-джаздың дамуына үлес қосты. Оның 1950 жылдары қысқа ғана өмір сүрген Progressive Broadcasting System жүйесінде «Мел Торме уақыты» атты радио бағдарламасы болды. 1955 жылдан 1957 жылға дейін ол Red Clyde-тың Bethlehem Records лейблы үшін жеті вокалды джаз альбомын жазды, барлығы Марти Пайч басқарған топтармен, ең танымал «Мел Торме және Марти Пайч Дек Тетте» тобымен. Ол аранжировка жасау шеберлігімен танылды және музыканттардың құрметіне ие болды. Өзінің мансабының көп бөлігін джаз әнін орындауға арнаған Торме классикалық музыканы, әсіресе Фредерик Делиус пен Перси Грейнгердің шығармаларын жоғары бағалады. Рок-н-роллды ол «үш аккордты тыңайтқыш» деп есептеді. 1960 және 1970 жылдары Торме сол кездегі танымал поп әндерін орындады, бірақ ұзаққа бір лейблде тоқтаған жоқ. Оның екі шағын хиті болды: 1956 жылы жазылған «Mountain Greenery», ол Ұлыбританияда жақсы қабылданды, онда 4-орынға ие болды; және 1962 жылы Клаус Огерман аранжировкалаған «Comin’ Home Baby» R&B әні, ол Ұлыбританияда 13-орынға көтерілді. Соңғы жазба джаз және госпел әншісі Этель Уотерстің «Торме – қара нәсілді адамның жанымен ән салатын жалғыз ақ адам» деген пікірін білдіруіне себеп болды. «Comin’ Home Baby» әнін кейін Куинси Джонс пен Кай Виндинг орындады.

From 1942 to 1943, he was a member of a band led by Chico Marx of the Marx Brothers. He was the singer and drummer and also created some arrangements. In 1943, Tormé made his movie debut in Frank Sinatra's first film, the musical Higher and Higher. blazing a path later followed by The Hi Lo's, The Four Freshmen, and The Manhattan Transfer. Tormé was discharged from the United States Army in 1946, and soon returned to a life of radio, television, movies, and music. As a solo singer, he recorded several romantic hits for Decca and with the Artie Shaw Orchestra for Musicraft (1946–1948). In 1949, he moved to Capitol, where his first record, "Careless Hands", became his only number one hit. His versions of "Again" and "Blue Moon" became signature songs. His composition California Suite, prompted by Gordon Jenkins's "Manhattan Tower", became Capitol's first 12 inch LP album. Around this time, he helped pioneer cool jazz. He had a radio program, Mel Tormé Time, which appeared on the short lived Progressive Broadcasting System in the 1950s. From 1955 to 1957, he recorded seven vocal jazz albums for Red Clyde's Bethlehem Records, all with groups led by Marty Paich, most notably Mel Tormé and the Marty Paich Dek Tette. He became known for his arranging skills, earning the respect of musicians.</blockquote>

Though he spent most of his career singing jazz, Tormé had a deep appreciation for classical music, especially that of Frederick Delius and Percy Grainger. Rock and roll he considered "three chord manure". In the 1960s and '70s, Tormé covered pop tunes of the day, never staying long with one label. He had two minor hits: his 1956 recording of "Mountain Greenery", which did better in the United Kingdom where it reached No. 4; and his 1962 R&B song "Comin' Home Baby", arranged by Claus Ogerman, which reached No. 13 in the UK. The latter recording led the jazz and gospel singer Ethel Waters to say that "Tormé is the only white man who sings with the soul of a black man." "Comin' Home Baby" was later covered by Quincy Jones and Kai Winding.

Теледидар

1960 жылы Торме Дон Дубинспен бірге теледрамалық қылмыстық сериал «Дэн Рейвен»-де ойнады. Ол Джек Лордтың басты рөлде ойнаған «Walk Like a Dragon» атты мәдениеттер тоғысқан вестернде де рөл сомдады. Ол «Диаконды» ойнады, ол Киелі кітаптан аяттар келтіретін, әйел салон иесін қорғайтын және жас қытай жігітіне жылдам қолмен ату өнерін үйрететін мылтық көтеріп жүретін адам еді. Бір көріністе ол жақын арада құрбан болатын адамға: «Дұғаларыңды айт, Мастерс. Сен мәйітсің» дейді де, сөзін орындайды. Сэмми Дэвис кіші және Роберт Фуллер сияқты Торме де шынайы өмірде жылдам қолмен ату шебері болған. Ол сонымен қатар сериалдың тақырып әнін де орындады. 1963–1964 жылдары Торме «Джуди Гарланд шоуы» үшін әндер мен аранжировкалар жазды, онда ол үш рет қонақ ретінде өнер көрсетті. Олар Гарландпен дауласып қалғаннан кейін, оны жұмыстан шығарды. Бірнеше жылдан кейін Гарландтың қазасынан соң, оның шоудағы уақыты оның алғашқы кітабының тақырыбы болды – «Жүрекжарды сапардағы Джуди Гарлендпен бірге Көкжиектің екінші жағы» (1970). Кітап мақтауға ие болғанымен, кейбіреулер оның Гарландты тым жағымсыз бейнелегенін және Торме бағдарламаға қосқан үлесін асыра көрсеткенін айтты. Бұл Гарландтың отбасының сәтсіз сотқа шағымдануына әкелді. 1967 жылы ол Люсиль Боллмен бірге «The Lucy Show» сериалының «Main Street U. S. A.» атты екі бөлімдік эпизодында – Мел Тинкер рөлінде ойнады, ол кішкентай қаласының ерекшелігін сақтап қалуды үміттенеді. Торме эпизодқа атау берген әнді де жазды және оны Боллмен бірге орындады. Торме 1980-ші жылдардағы «Түнгі сот» комедиялық сериалында өзінің рөлінде (және бір рет – сақшы періште рөлінде) тоғыз рет пайда болды. Басты кейіпкер, судья Гарри Стоун, Гарри Андерсон ойнаған рөлде, Торменің жанкүйері ретінде бейнеленді, Андерсон да осы құрметке ие болды және Торменің жерлеу рәсімінде ақтық сөзді айтты. Торме Mountain Dew жарнамаларында және 1995 жылғы «Сайнфелд» («Джимми») ситкомының эпизодында өзін-өзі сомдады. Ол ұлы, әнші Стив Марч Тормемен бірге Нат Кинг Коулдың «Straighten Up and Fly Right» әнін жазды. Ол басқа ұлы, теледидар сценариші және продюсер Трейси Тормемен бірге «Sliders» сериалында жұмыс істеді. 1996 жылғы «Greatfellas» атты эпизодта Торме өзінің параллель әлемдегі нұсқасын сомдады, онда ол сонымен қатар ФБР информаты болып табылатын кантри музыкасының әншісі. 1988 жылғы Warner Bros. мультфильмі «Тірі қаздың түнінде» Даффи Қаз бірнеше монстрлардың алдында ән айтуға тиіс болды, бірақ жақсы әнші емес еді, сондықтан ол «Eau de Tormé» деп аталатын затты жұтып алып, Мел Торме сияқты ән айта бастады, ол дауыстауды жүзеге асырды.

In 1960, Tormé appeared in the TV crime drama Dan Raven with Don Dubbins. He had a role in a cross cultural western titled Walk Like a Dragon, starring Jack Lord. He played "The Deacon", a bible quoting gunfighter who protects a female saloon owner and teaches a young Chinese man the art of the fast draw. In one scene, he tells a soon to be victim: "Say your prayers, brother Masters. You're a corpse" and then delivers on the promise. Like Sammy Davis Jr. and Robert Fuller, Tormé was a real life fast draw expert. He also sang the show's theme song. In 1963–1964, Tormé wrote songs and arrangements for The Judy Garland Show, where he made three guest appearances. When he and Garland had a dispute, he was fired. A few years later, after Garland's death, his time with her show became the subject of his first book, The Other Side of the Rainbow with Judy Garland on the Dawn Patrol (1970). Although the book was praised, some felt it painted an excessively unflattering picture of Garland and that Tormé had exaggerated his contributions to the program; it led to an unsuccessful lawsuit by Garland's family. In 1967, he appeared with Lucille Ball in a two part episode of The Lucy Show — "Main Street U. S. A." — as Mel Tinker, a songwriter who hopes to preserve the character of his small town. Tormé also wrote the song that gave the episode its title, and performs it with Ball. Tormé made nine guest appearances as himself (and one as a guardian angel) on the 1980s situation comedy Night Court. The main character, Judge Harry Stone, played by Harry Anderson, was depicted as an unabashed Tormé fan, an admiration that Anderson shared in real life; he would deliver the eulogy at Tormé's funeral. Tormé appeared in Mountain Dew commercials and in a 1995 episode of the sitcom Seinfeld ("The Jimmy") as himself. He recorded a version of Nat King Cole's "Straighten Up and Fly Right" with his son, singer Steve March Tormé. He worked with his other son, television writer producer Tracy Tormé, on Sliders. The 1996 episode, entitled "Greatfellas," featured Tormé as a version of himself from a parallel universe in which he is a country music singer who is also an FBI informant. In the 1988 Warner Bros. cartoon The Night of the Living Duck, Daffy Duck has to sing in front of several monsters but lacks a good singing voice, so he inhales a substance called "Eau de Tormé" and sings like Mel Tormé, who provided the vocals.

Қайта өрлеу

1970 жылдары вокалды джаздың қайта жандануы Торме үшін сәтті кезең болды. Оның тікелей өнер көрсетулері оның джаз әншісі ретіндегі беделін қайта қалпына келтірді. Ол жылына 200-ге дейін рет әлемнің түкпір-түкпірінде өнер көрсетті. 1976 жылы ол «Грэммидің голландтық баламасы» саналатын «Эдисон» сыйлығын ең үздік еркек әнші номинациясы бойынша және «DownBeat» сыйлығын ең үздік еркек джаз әншісі номинациясы бойынша жеңіп алды. Бірнеше жыл бойы ол Манхэттеннің жоғарғы жағындағы Майклс пабында өнер көрсетуімен Нью-Йорктің күзгі кабаре маусымын дәстүрлі түрде ашатын. 1980 және 1990 жылдары ол Джордж Ширингпен жиі бірге өнер көрсетіп, «Concord Records» лейблы үшін алты альбом жазды. Осы кезең туралы Ширинг былай деп жазды:

«Мен кішіпейілділікпен айтамын, Мел және мен көп жылдар бойы ең үйлесімді музыкалық жұбайлықты құрдық. Біздің көптеген өнер көрсетулерімізде біз бірдей үдеміспен дем алдық. Мел айтқандай, біз – бір музыкалық сананың екі денесі едік». Ол Марти Пайчпен гастрольдік турға шығып, «Mel Tormé and the Marty Paich Dektette – In Concert Tokyo» және «Mel Tormé and the Marty Paich Dektette – Reunion» альбомдарын шығарды. Ол Роб Макконнеллдің биг-бэндімен бірге өнер көрсетіп, «Mel Tormé, Rob McConnell and the Boss Brass» альбомын жазды. 1995 жылы ол Кен Пепловскимен бірге гастрольдік турға шықты, онда Джон Лейтам бас-гитарада, Донни Осборн барабанда ойнады. Осы топпен Торме 6 альбом жазып, халықаралық турлар ұйымдастырды. Кейде Мел мен осы топқа Док Северинсен және оның оркестрі, Морин Макговерн, Клео Лэйн/Джон Данкуорт қосылып, симфониялық концерттерде дирижерлер ретінде Боб Крогстад пен Кит Локхарт та қатысты. Торме 1983 жылы прогрессивті поп-топ «Was (Not Was)» тобының «Born to Laugh at Tornadoes» альбомында қонақ әнші ретінде өнер көрсетті. Ол эротикалық тұншығу салдарынан қайтыс болған жасөспірім туралы сатиралық джаз әні «Zaz Turned Blue» орындады («Стив мойнын қысты / Ол не істеп жатыр деп ойлады») және оның салдарынан миына зақым келген болуы мүмкін («Қазір ол көп бильярд ойнайды / Әдетте / Оның ерінде ақымақ күлімсіреу») . 1991 жылы Торме 1944 жылы теңізшілер қатарынан кеткеннен бері оның досы болған барабаншы Бадди Ричтің өмірбаянын «Traps, the Drum Wonder» деген атпен жариялады. Ол сонымен қатар барабаншы Джин Крупа көп жылдар бойы қолданған барабан жиынтығына ие болды және онымен ойнады. 1978 жылдан 1981 жылға дейін Чикаго джаз институтының қазынашысы болған Джордж Спинк Торменің 1979 жылы Чикаго джаз фестивалінде Бенни Гудманмен бірге «Sing, Sing, Sing» әнін осы барабан жиынтығымен орындағанын еске алды.

Жазу, ән жазу және жаздыру

Тормэнің кітаптарына "Көбенің екінші жағы" (1970), Джуди Гарландтың телешоуының музыкалық кеңесшісі қызметін атқарған кезі туралы естеліктер; "Трапс, барабан шебері" (1991), Бадди Ричтің өмірбаяны; "Менің әнші ұстаздарым: эстрадалық музыка туралы толғаулар" (1994); "Уиннер" (1978) романы; және "Бәрі де барқыт емес" (1988) – оның өмірбаяны кіреді. Тормэ 250-ден астам ән жазды, олардың бірнешеуі классикаға айналды. Ол өзі орындаған әндерге әдетте өзі аранжировка жасаған. Ол Боб Уэллспен бірлесіп ең танымал шығармасы "Рождество әнін" (1946) жазды; олар Калифорниядағы қауыпты ыстық күні отырып, суыну үшін ең 'қарлы' нәрселерді ойлап тапты, содан кейін ән жазды; алғаш рет оны Нат Кинг Коул орындады. Тормэ музыканы 45 минутта жазғанын және ол оның сүйікті әні емес екенін, оны "менің өмірлік кірісім" деп атағанын айтты.

Ауру және өлім

1996 жылы 8 тамызда инсульт Тормениң 65 жылдық әншілік карьерасын аяқтады. 1999 жылғы ақпанда ол «Грэмми» өмірлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды. 1999 жылдың 5 маусымында 73 жасында тағы бір инсульттан көз жұмды. Ол Лос-Анджелестегі Вествуд Вилидж Мемориал Парк зиратында жерленген. Джон Эндрюс өзінің абыройлы эссесінде былай деп жазды:

Торменің стилі оның құрмет тұтқан Элла Фицджеральдқа ұқсас көп нәрсені бөлісті. Екеуі де свинг дәуірінің негіздеріне бекініп, бірақ екеуі де бибопты жаңаруларын қабылдап, өнерлерін жаңартып, заманауи сақтай алды. Синатра сияқты, олар өте анық айтылып, сөздердің эмоционалды мазмұнын фразалар мен гармонияны нәзік өзгерту арқылы жеткізді. Балладалар түпнұсқа мелодияны қайта жазумен ерекшеленді, бұл әрқашан талғаммен, орынды және автордың көзқарасына құрметпен қарады. Синатрадан өзгеше, Фицджеральд пен Торме де жылдам темптегі әндерде [[Scat singing](Скэтті ән салу)