Кіріспе
Narceus americanus – Солтүстік Американың шығысында кездесетін ірі мыңжалақты. Жиі қолданылатын атаулары: американдық алып мыңжалақты, құрт мыңжалақты және темір құрт. Ол Солтүстік Американың шығыс жағалауында, Техас штатының Джорджтаун қаласына дейін, Оттин ылғалды жерлерінің солтүстігінде таралған. Денесі цилиндр тәрізді, сұр түсті болып келеді және ұзындығы шамамен 15 см-ге жетеді. Наурыздан қазан айына дейін шіріген ағаштардың ішінде немесе астында жиі кездеседі. Қауіп сезгенде, олар денелерін жиырып немесе көп мөлшерде бензохинон қосқан, зиянды сұйықтық шығарады, бұл дерматологиялық күйіктерге әкелуі мүмкін. Бұл сұйықтық көзге немесе теріге тисе, тітіркендіруі мүмкін. Көптеген басқа мыңжалақтылар сутек цианидін бөліп шығарады, ал N. americanus та сутек цианидін бөліп шығарады деген қауесет болғанмен, ол расталмаған. Дегенмен, олардың бөліп шығаратын заты терінің уақытша, зиянсыз түсін өзгертетін, «мыңжалақты күйігі» деп аталатын құбылысқа себеп болады.
Narceus americanus is a large millipede of eastern North America. Common names include American giant millipede, worm millipede, and iron worm. It inhabits the eastern seaboard of North America west to Georgetown, Texas, north of the Ottine wetlands. It has a nearly cylindrical gray body, reaching a length of They can be commonly found in or under decaying logs from March to October. When threatened, they sometimes curl up or release a noxious liquid that contains large amounts of benzoquinones which can cause dermatological burns. This fluid may irritate eyes or skin. Many other millipedes secrete hydrogen cyanide, and while there have also been claims that N. americanus releases hydrogen cyanide, they are unsubstantiated. They do, however, excrete a substance that causes a temporary, non harmful discoloration of the skin known as millipede burn.
Диета
N. americanus – детрит жегіштер, негізінен шіріген ағаш және жапырақ сынықтарымен қоректенеді. Олар бұғы зәрiмен және жаңа жемістермен де қоректенетіні анықталды, мүмкіндік болғанда оларды әдеттегі рационынан артық көреді. Көбінесе тамақтану белсенділігі түнгі уақытта жүзеге асады.
Мінез-құлық
Озопоралар агрессивті түрде мазаланғанда, тітіркендіріп, жағымсыз иіс шығаратын сұйықтықты бөліп шығара алады, бірақ оларды адамдар көбінесе қауіпсіз ұстай алады және олар буынтық аяқты жануарлар нарығында жиі кездеседі. Олардың қабықшасы белгілі бір деңгейде су өткізгіш болғандықтан, ылғалды немесе ылғалды ортаны іздейді және құрғақшылық стрессіне жауап ретінде нақты мінез-құлықтарды көрсетеді. Егер олар құрғақ немесе құрғап бара жатқан ортаға тап болса, алдымен жағдайды жақсартуға тырысады, егер ол сәтсіз болса, рефлексті түрде әдеттегі қорғаныш позаға жиырылады. Бұл поза аяқтар тамырында орналасқан тыныс тесіктерін жауып, судың одан әрі жоғалуын болдырмайды. Ішінара құрғаған кезде олар ауадағы жоғары ылғалдылықтан ылғалды сіңіре алады, бірақ толыққанды гидратацияға қайта оралу үшін ылғалға толы тағам қажет. Жерге немесе шіріген ағашқа көмілу созылмалы құрғақшылық жағдайларына реакция ретінде де болуы мүмкін.
Қазбалау
Мыңжаяқтың тұнба түйіршіктерін қысқыштарымен жинап алып, дене бөліктері арқылы аяқтарымен итеріп жібереді, содан кейін тұнба денесінің артқы жағына жиналады. Бұл процестің басталысынан соңына дейін уақыт, қазбаның мөлшеріне және топырақтың сипаттамасына байланысты, бес минуттан алпыс минутқа дейін алмасуы мүмкін. Қазбалар уақытша немесе тұрақты мекен ретінде қолданылуы мүмкін, сондай-ақ құрғақ немесе суық беттік жағдайлардан қашу үшін пайдаланылады. Мыңжаяқтылар көбінесе тамақтанбайтын уақыттарын қазбаларында өткізеді, сондықтан оларды күндіз табу қиын. Жұмсақ қабығын ауыстыру процесі көбінесе қазбалардың ішінде жүзеге асырылады.
Көбею
Бұл мыңжаяқтылардың орташа өмір сүру ұзақтығы белгісіз, бірақ олар тұтқында немесе жабайы табиғатта он бір жылға дейін өмір сүре алады. Жыныстық пісілуге 1–2 жылға дейін жетеді. Қоспалдасу көктемнің басынан жаздың басына дейін жүзеге асады. Аталықтары сперматофор арқылы қоспалдасады, ал аналықтары осы сперманы кейінірек жұмыртқаларды ұрықтандыру үшін сақтай алады. Басқа мыңжаяқтылар түрлері 20–300 жұмыртқа сала алады, бірақ N. americanus тек бір жұмыртқаны шайналған жапырақ қалдықтары мен экскременттен жасалған ұяға салады. Аналық мыңжалақты жұмыртқа мен ұяның айналасын орап, бірнеше аптадан кейін одан шығуына дейін күтеді, нәтижесінде жеті дене сегменті және үш аяқ жұбы бар мыңжалақтың балапаны пайда болады. Әрбір тегіс түлеу кезінде дене сегменттері мен аяқ жұптарының саны артады, ал жұмыртқадан шыққаннан кейін ата-аналық күтім болмайды.