Кіріспе

Розуэлл оқиғасы – 1947 жылы Розуэлл қаласының жанындағы Нью-Мексико штатындағы АҚШ Әскери-әуе күштерінің шарының құлауына байланысты оқиғалар мен мифтердің жиынтығы. Шарына жақын орналасқан Аламогордо әскери әуе базасынан басқарылған және жоғары құпиялы "Могул" жобасының бөлігі болған бұл шар советтік ядролық сынақтарын анықтау мақсатында жасалған. 4 маусымда Аламогордо әскери әуе базасының зерттеушілері осы шарлардың ұзын тізбегін ұшырды; олар В.В. "Мак" Брейзелдің ранчосынан 27 шақырымдай қашықтықта байланыс жоғалтты, содан кейін шар құлады. Сол айда Брейзел шаруашылығының бірнеше гектарына таралып жатқан фольга, резеңке, таспа және жұқа ағаш тіреулерді тапты. Суық соғыстың басталған алғашқы жазда бүкіл елдегі баспасөз Кеннет Арнольдтың 24 маусымдағы есебін жариялады, онда ол "ұшатын тәрелкелер" деп аталған, кез келген ұшақтың қабілетінен асып түсетін маневрлер жасайтын нысандарды көргенін айтты. Арнольдтың есебінен кейін 800-ден астам адам ұшатын нысандарды көргендерін хабарлады. Телефон мен радиосы болмағандықтан, Брейзел бастапқыда ұшатын дисктер туралы ештеңе білмеді, бірақ ол 5 шілдеде Нью-Мексико штатының Корона қаласындағы туысының қосынына барғанда осы туралы естіді. Келесі күні ол шериф Джордж Уилкоксқа тапқан қалдықтар туралы хабарлады. Уилкокс Розуэлл әскери әуе базасына (RAAF, қазір Уокер әуе күштері базасы) қоңырау шалды, ол майор Джесси Марсел мен капитан Шеридан Кавитті Брейзелбен бірге ранчоға барып, материалды жинауға жіберді. 8 шілдеде RAAF ақпараттық бөлімінің қызметкері Уолтер Хаут әскерилер Розуэлл маңында "ұшатын диск" тапқанын мәлімдеген баспасөз хабарламасын шығарды. Роберт Портер, RAAF ұшқыш инженері, Форт-Уорт әскери әуе базасына (FWAAF) бағытталған рейске "ұшатын тәрелке" деп айтылған нәрсені тиеген экипаждың бір бөлігі болды. Ол материалды орама қағазына оралған, жеңіл және көліктің багажына сыйып қанатын сипаттады. Радиостанция директоры Джордж Уолш Розуэллдегі KSWS радиостанциясы арқылы хабарды таратып, оны Associated Press агенттігіне жеткізгеннен кейін телефон желілері толып кетті. Ол кейіннен: "Түс бойы шериф Уилкоксқа қосымша ақпарат алу үшін қоңырау шалуға тырыстым, бірақ оған жете алмадым [ ] Әлемнің түкпір-түкпірінен журналистер маған қоңырау шалды". Ұшатын диск туралы көптеген әңгімелер кеше шындыққа айналды, себебі Сегізінші әуе күштерінің Розуэлл әскери әуе базасының 509-шы бомбалау тобының барлау бөлімі жергілікті шаруалар мен Чавес округінің шерифінің кеңсесінің көмегімен дискке иелік етуге қол жеткізді. Ұшатын нысан өткен аптада Розуэлл маңындағы шаруашылыққа қонды. Телефондық байланысы болмағандықтан, шаруа дискті шериф кеңсесіне хабарласа алғанға дейін сақтап қалды, ал шериф өз кезегінде 509-шы бомбалау тобының барлау кеңсесінің майоры Джесси А. Марселге хабарлады. Баспасөз мәліметтері бойынша, бұл материалды "ұшатын кеме" деп атаған. Ньютон журналистерге осындай радарлық нысаналар ел бойынша шамамен 80 метеостанцияда қолданылғанын айтты. Кейінгі жаңалықтар апаттың қарапайым және түсінікті оқиғаларын баяндады. 9 шілдеде Розуэллдің Daily Record газеті апат орнынан қозғалтқыш немесе металл бөлшектер табылмағанын атап өтті. Брейзел оған көп көңіл бөлмегенін, бірақ кейін әйелі мен қызымен бірге қалдықтарды жинап алу үшін оралғанын айтты. Форт-Уорт қаласында (Техас штаты) сұхбат алған Марсель апатты "ауа райы құрылғысының бөлшектері" деп сипаттады, олар "фольгадан және сынған ағаш тіреулерден" тұрды. 1947 жылғы ресми есепте Суық соғыс кезеңінің әскери бағдарламаларымен байланыс жоқ еді. 10 шілдеде Аламогордодағы әскерилер баспасөзге дұрыс емес демонстрация жасады. Төрт офицер өткен жылы ауа райы шарларын пайдаланғаны туралы жалған мәлімдеме жасады. Олар метеорологиялық деректерді жинау үшін Могул тобы қолданған көптеген ерекше конфигурацияларды қолданатын шарлардың конфигурацияларын көрсетті, бұл Розуэлл қалдықтарының кез келген ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік берді. Әуе күштері кейінірек ауа райы шарлары туралы әңгімені "Могулдың жоғары құпия жобасынан назар аудару әрекеті" деп сипаттады.

НЛО-ның жан-жақты теориясы (1947-1978)

Розуэлл оқиғасы үш онжылдық бойы салыстырмалы түрде көлеңкеде қалды. Үкімет қарапайым түсіндірме бергеннен кейін оқиға туралы хабарлау тоқтатылды, ал ұшатын тарелкалар туралы кеңінен хабарлау Твин-Фолс тарелкасының жалғандығынан кейін күрт азайды. Розуэлл оқиғасынан бірнеше күн өткен соң, Айдахо штатының Твин-Фолс қаласында құлаған деп хабарланған диск төрт жасөспірімнің жұкбакс бөліктерін пайдаланып жасаған жалған екені анықталды. Дегенмен, АҚШ үкіметінің НЛО жасырындығына қатысты деген сенім осы кезеңде кеңінен тарады. Розуэлл мифіне кіретін элементтерді құрайтын Нью-Мексикодағы құлаған ғарыш кемелері және шетелдік денелер туралы әңгімелер, аңыздар мен әңгімелер пайда болды. 1947 жылы көптеген американдықтар ұшатын тарелкаларды белгісіз әскери ұшақтармен байланыстырды. АҚШ үкіметіне деген сенім төмендеді және артық көру теорияларын қабылдау кеңінен тарады. НЛО-ға сенушілер үкіметті "Космикалық Уотергейт" деп айыптады. 1947 жылғы оқиға халықтың күшейе түскен конспиративтік көзқарасына сәйкес қайта түсіндірілді.

Ацтектердің апатқа ұшыраған тәрелкісі

Ацтек, Нью-Мексикодағы құлаған "ұшақ тәрелкесі" туралы жалған аңыз кейіннен Розуэллмен байланысты болатын сыртқы планеталық тіршіліктердің денелерін табу туралы әңгімелерді таратты. Бұл аңыздың артында тұрған алаяқтар Variety газетінің тілшісі Фрэнк Скаллиді олардың құрамындағы өтірікті жариялауға көндіргенде, кеңінен танымал болды. Жалған әңгімеге кішкентай, сұр түсті адам тәрізді денелер, Жердегі кез келген металдан артық күшті металл, түсінілмейтін жазулар және халықтың үрейін болдырмау үшін үкімет тарапынан жасалған жасырын әрекеттер кірді. Осы элементтер Розуэлл мифінің кейінгі нұсқаларында пайда болды. Розуэлл оқиғасын қайта баяндау кезінде, нақты құлау орнында табылған қарапайым қалдықтар Ацтек аңызындағы фантастикалық қорытпалармен алмастырылды. Розуэллге бұқаралық ақпарат құралдарының назары қайта оралған кезде, сұр түсті сыртқы планеталық тіршіліктер Барни мен Бетти Хилл оқиғасы арқылы американдық мәдениеттің бір бөлігіне айналды. 1997 жылғы Розуэлл туралы есепте Әуе күштерінің тергеушісі Джеймс МакЭндрю "осы айқын алаяқтың ашылуына қарамастан, Ацтек аңызы НЛО теорияшылары тарапынан әлі де құрметпен қарастырылады. Осы аңыздың элементтері кейде қайта пайда болады және Розуэлл оқиғасы сияқты басқа да құлаған ұшақ тәрелкелері туралы әңгімелердің туындауына себепкер болады" деп жазды.

18-хангар

"Хангар 18" – бұл мүлдем жоқ жер, кейіннен пайда болған көптеген артық көрініс теориялары Розуэллден құлаған ғарыш кемелерінен немесе денелерінен табылған заттар осы жерде сақталған деп болжайды. Апатқа ұшыраған кемеден алынған шетелдік денелердің Уайт-Паттерсон әуе базасындағы Әскери-әуе күштерінің моргінде сақталуы туралы идея Скэллидің "Ұшқыш табақшалардың артында" еңбегінде айтылды, ол 1966 жылғы "Эксетердегі оқиға" кітабында кеңейтілді және 1968 жылғы "Фортек құпиясы" ғылыми-фантастикалық романының негізі болды. "Фортек" – басқа елдердің техникалық жетістіктерін кері инженериялаумен шұғылданатын Әскери-әуе күштері бөлімшесінің құпия операциясы туралы роман болды. Карр өзінің дереккөздері шетелдік денелердің қазбасын көргенін мәлімдеді, бұл идея кейіннен Розуэлл туралы айтылатын оқиғаларға енгізілді. Әскери-әуе күштері базада "Хангар 18" деген жердің жоқ екенін түсіндірді, сонымен қатар Каррдың әңгімесі мен "Фортек құпиясы" арасындағы ұқсастыққа назар салды. 1980 жылғы "Хангар 18" фильмі, Каррдың мәлімдемелерін бейнелеген, фильмнің режиссері Джеймс Л. Конвей бұл фильмін Розуэллдің "қазіргі заманғы драмалық бейнесі" деп сипаттады. Он жылдар өткен соң Каррдың ұлы әкесінің әдетте "анамды және мені бейтаныс адамдардың алдында қызықсыз әңгімелермен мазалап, Флорида батпақтарында алып аллигатормен дос болып, Мексика шығанағындағы дельфиндермен күрделі философиялық идеяларды бөлісетін" жайлы әңгімелер айтқанын еске алды.

Розуэллдің заговорлық теориялары (1978-1994)

Розуэлл оқиғасына қызығушылық 1978 жылы уфолог Стэнтон Фридман Джесси Марсельмен сұхбаттасқаннан кейін қайта жанданды. Марсель Розуэллтен табылған қалдықтарды фермадан Форт-Уорт қаласындағы баспасөз конференциясына дейін алып келді. 1978 жылғы сұхбатта Марсель баспасөз конференциясындағы "ауа райы шары" түсіндірмесінің жасырын әрекет екенін және ол енді қалдықтардың басқа планетадан келгеніне сенетінін мәлімдеді. 1979 жылдың 19 желтоқсанында Марсель National Enquirer газетінің журналисі Боб Праттпен сұхбаттасты, ал келесі ақпан айында газет Марсельдің әңгімесіне кең назар аударды. 1980 жылдың 20 қыркүйегінде "In Search of" телесериалы Марсельдің 1947 жылғы баспасөз конференциясына қатысқаны туралы айтқан сұхбатын көрсетті:

1980 жылы жарық көрген "Розуэлл оқиғасы" кітабы Марсельдің баяндамасын танымал етті және шетелдік денелердің табылуын қосты, бірақ Марсель ешқашан денелердің бар екенін айтқан емес. Майор Марсельдің ұлы, Джесси А. Марсель кіші, 10 жасында әкесінің Розуэлл апат орнынан табылған ұшақ сынықтарын көрсеткенін, соның ішінде "көкшіл түсті иероглифтері бар кішкентай сәуле" болғанын айтты. Фридман, Берлиц және Мур Марсельдің әңгімесін бұрын Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласындағы KOAT радиостанциясының телетайп операторы болған Лидия Слеппидің мәлімдемесімен байланыстырды.

Розуэлл оқиғасы

1980 жылғы қазанда жарық көрген алғашқы Розуэлл туралы кітап – Чарльз Берлиц пен Уильям Мурдың «Розуэлл оқиғасы» болды. Авторлар бұрын Филадельфия эксперименті және Бермуд үшбұрышы сияқты маргиналды тақырыптарда танымал кітаптар жазған. Антрополог Чарльз Зиглер 1980 жылғы кітапты Розуэлл мифінің «1-ші нұсқасы» деп сипаттады. Берлиц пен Мурдың баяндамасы 1980-ші жылдарда Розуэлл құпиясының басым нұсқасы болды. Кітапта Нью-Мексико шөлінің үстінен ядролық қарулардың қызметін бақылау үшін келген ғарыш кемесіне шағын болған, нәтижесінде экипаж мерт болған деп айтылады. АҚШ үкіметі құлаған ғарыш технологиясын қалпына келтіргеннен кейін, жаппай паниканың алдын алу үшін оны жасыруға тырысқан деген жорамал бар. Кітапта кейбір фотосуреттерде Марсель тапқан қиындылар, көзге көрінбейтін айырмашылықтар болса да, ауа райы құрылғысының қиындыларымен алмастырылған деп мәлімделеді. Кітаптағы ерекше қиындылар туралы талаптар, Марсельмен бірге материал жинаған капитан Шеридан Кавиттің қарапайым мәліметтеріне қайшы келді. «Розуэлл оқиғасы» өкілдерді, қайтыс болған азаматтық инженер Грейди «Барни» Барнетттың екінші қолдан келген әңгімелері арқылы таныстырды, олар Сан-Агустин жазығында археологтар тапқан деген аңыз бар. Авторлар 90-нан астам куәгерлермен сұхбаттасқанын мәлімдеді, бірақ кітапта тек 25 куәгердің жауабы келтірілген. Олардың тек жетісі қиындыларды көргенін айтты. Олардың бесеуі оларды ұстағандарын мәлімдеді. Куәгерлердің айтуынша, кішкентай ғарышкер денелері, бұзылмайтын металдар, иероглифтер сияқты элементтер 1947 жылғы Розуэллден алынған есептерге қарағанда, басқа құлаған ұшақтар туралы аңыздармен көбірек сәйкес келді. Берлиц пен Мур Скаллидің ұзақ уақыттан бері сенімсіздік тудырған құлаған ұшақтардың алдағысының Розуэлл оқиғасының есебі екенін, олар қателікпен «құлау орнын Ацтекке жақын орналастырды» деп мәлімдеді. Мак Брейзелдің ұлы Уильям Брейзел кіші әкесінің әскермен қалай ұсталғанын және «сырын сақтауға ант бергенін» айтты. Ең маңызды куәгер Джесси Марсель болды. Тәуелсіз зерттеушілер Джесси Марсельдің әңгімелерінде, оның әскери мансабы және білімі туралы нақты жалған мәлімдемелерді қоса, әшекейлеу үлгілерін анықтады.

" Маджестик 12 " алаяғы

Majestic 12 1980 жылдардың басында бірнеше уфологтарға анонимді түрде жіберілген жалған үкіметтік құжаттардың жасалуымен байланысты деген ұйым болды. Бұл жалған құжаттарды алғандардың барлығы Билл Мурмен байланысты болды. "Розуэлл оқиғасы" жарияланғаннан кейін Ричард Доти және өзін әуе күштерінің барлау офицері ретінде таныстырған басқа адамдар Мурға жүгінді. Олар Мурды ғарыздық объектілерді алып келгенін растайтын нақты дәлелдермен қамтамасыз ету уәдесімен жұмысқа алды, ол басқа уфологтар туралы жазбалар жасап, уфология қауымдастығында қасақана түрде дұрыс емес ақпарат таратты. Кейін Доти 1980 жылдары Киртленд әуе базасында жұмыс істеген кезінде НЛО зерттеушілеріне қасақана жалған ақпарат бергенін мойындады. Розуэлл құпиясын қолдайтындар Мурға қарсы шықты, бірақ жалпы құпия теорияға ешқандай зиян келтірмеді. Majestic 12 материалдарына қатаң сынақтан өткізіліп, олардың сенімсіз екені анықталды. Аталған меморандумдар құжаттардың фотосуреттерінің көшірмелері түрінде ғана сақталды. Карл Саган құжаттардың тегінің толыққанды жоқтығын сынға алды, оларды "ертегідегідей, мысалы, "Эльфтер мен аяқкиімші" сияқты есік алдына керемет түрде түсірілген нәрсе" деп сипаттады. Зерттеушілер бұл ерекше күнтізбе форматының сол кездегі үкіметтік құжаттарда кездеспейтінін, бірақ Билл Мурдың жеке жазбаларында жиі қолданылатынын атап өтті. Розуэлл аңызының осы нұсқасында денелер ферманың үстінде жарылысқа ұшырағанға дейін ұшақтан шығарылды. Жетектейтін бөлігі жойылды және үкімет бұл кеменің "жақын қашықтықтағы барлау кемесі" екеніне қорытынды жасады. Келесі аптада денелер бірнеше шақырым қашықтықта табылған, ауа райы мен жыртқыштардың салдарынан шіріген.

Глен Деннис рөлі

Алушы денелер туралы алғашқы мәлімдемелер "Барни" Барнетт пен "Паппи" Хендерсонның өлімінен кейін айтылған екінші қол мәліметтерге негізделген. 1989 жылдың 5 тамызында Стэнтон Фридман бұрынғы мәйітхана қызметкері Глен Денниспен сұхбаттасты. Деннис Розуэллдегі белгілі уфологтар Дон Берлинер, Стэнтон Фридман, Кевин Рэндл және Дон Шмитпен расталған, сыртқы планеталық тіршілік иелерінің мәйіттері туралы айтты. Деннис әуе базасынан дене сақтау және кішкентай немесе герметикалық жабық табыттар туралы сұрақтармен "төрт-бес қоңырау" келгенін мәлімдеді; сондай-ақ, жергілікті медбике оған "шетелдіктердің мәйітін қарауға" куә болғанын айтқан. Глен Деннис Розуэлл оқиғасының "басты куәгері" деп есептеледі. 1989 жылдың 20 қыркүйегінде "Шешілмеген сырлар" бағдарламасында армия тарапынан ұсталған және Техас штатына тасымалданған сыртқы планеталық тіршілік иелерінің денелері туралы екінші қол әңгімелер көрсетілді. Бұл эпизодты 28 миллион адам тамашалады. 1994 жылы Деннистің оқиғасы "Шешілмеген сырлар" бағдарламасында бейнеленді және "Розуэлл" телефильмінде драматизацияланды. Деннис көптеген кітаптар мен деректі фильмдерде пайда болды. 1991 жылы Деннис Макс Литтлл және бұрынғы RAAF баспасөз хатшысы Уолтер Хаутпен бірге Розуэллдегі НЛО мұражайын құрды. Деннис мәйітті қараған деп айтылған медбикеге жалған есімдер берді. Ондай адамның жоқ екенін көрсететін дәлелдер ұсынылғанда, Деннис сол есім туралы жалған айтқанын мойындады. Карл Пфлок Деннистің әңгімесі "Оливер Стоунның "В" класты триллері сияқты" екенін айтты. Ғылыми скептик, автор Брайан Даннинг Деннистің 40 жылдан астам уақыт күтіп, содан кейін байланыссыз оқиғалар сериясын айтуын ескерсек, сенімді куәгер деп қарауға болмайды деді. Даннингтің пікірінше, осы оқиғалар кейіннен кездейсоқ түрде біріктіріліп, күдікті ғарышкерлердің құлауы туралы ең танымал әңгімеге айналды. Белгілі НЛО зерттеушілері, соның ішінде Пфлок пен Кевин Рэндл, Розуэллдегі құлаудан ешқандай дене табылмағанына көз жеткізді.

Бәсекелесетін шоттар мен шифра

Розуэлл оқиғасы туралы әртүрлі нұсқалардың көбейуі 1990 жылдардың басында ғарышкерлерді зерттеушілер арасында жік тудырды. Екі жетекші НЛО қоғамы Рэндл-Шмит пен Фридман-Берлинер ұсынған сценарийлер бойынша келіспеді. Бір даулы мәселе – Барнетт баяндамасының орналасқан жері. 1992 жылғы НЛО конференциясы "Коронадағы апат" және "Розуэллдегі НЛО апаты" еңбектерінде бейнеленген әртүрлі сценарийлер бойынша бірлікке келуге тырысты; алайда, "Розуэллдегі НЛО апаты туралы шындық" кітабы жарық көргеннен кейін Барнетт мәселесі Барнеттке еш назар бермей, оның оқиғасына қатысы жоқ археологтардың жаңа тобын тартқан, шетелдік ғимаратты қалпына келтірудің жаңа орнын көрсету арқылы "шешілді".

Розуэллдегі НЛО апаты

1991 жылы Кевин Рэндл мен Дональд Шмит «Розуэллдегі НЛО апаты» кітабын жариялады. 1991 жылы жарық көрген кітап 160 000 дана сатылып, 1994 жылғы «Розуэлл» телефильмінің негізі болды. Рэндл мен Шмитт 100 жаңа куәгердің куәлігін қосты. Кітапта генерал Артур Эксонның қирандылар мен денелер туралы хабардар болғаны айтылған, бірақ Эксон оның осылай бейнеленуіне қарсы шықты. Глен Деннистің шетелдік организмдердің қазбасын зерттеу туралы мәлімдемесі және Грейди Барнетттің «шетелдік организмнің денесі» туралы әңгімелері кітапта жарияланды. Алайда, Барнетттің «Розуэлл оқиғасы» кітабындағы оқиғасының күні мен орны ешқандай түсіндірмесіз өзгертілді. Брейзел армияны ранчодағы екінші апат орнына бас жетелегені айтылды, онда армия қызметкерлері «онда болған азаматтарды [Барнетті қоса алғанда] көріп қорқып қалған» делінген. Фридман Лидия Слеппимен сұхбаттасты, ол бірнеше жыл бұрын құлаған ұшақ туралы хабарды жібермеуге бұйрық алғанын айтқан. Фридман Слеппидің әңгімесін ФБР-дің «алдыңғы апаттан» кейін орнатылған деп санайтын жалпыұлттық бақылау жүйесін пайдалануымен байланыстырды. Фридманның оның теруын ФБР хабарламасымен «үзіліске ұшыратқан» деп сипаттауы және Мурдың «машина кенеттен тоқтады» деген мәлімдемесі 1947 жылы Слеппи пайдаланған телетайптың моделі үшін мүмкін емес деп табылған.

Розуэллдегі НЛО апаты туралы шындық

1994 жылы Рэндл мен Шмитт тағы бір кітап жазды, «Розуэллдегі НЛО апаты туралы шындық», онда жүк көлігі Дуайт Д. Эйзенхауэрге шетелдік денелерді жеткізгені айтылды. Рэндл мен Шмитт Джим Рагсдейл мен Фрэнк Кауфманның мәлімдемелеріне сүйене отырып, Розуэллден солтүстікке қарай 35 шақырым жерде жаңа апат орнын ұсынды. Кауфман радарда НЛО-ның жолын бақылап, F 117 стелс-ұшағына ұқсас пішіндегі құлаған ғарыш кемесінен сынықтар тапқанын мәлімдеді. Кауфманның мәлімдемелері базадағы қызметкерлердің, оның қызмет тарихының, қолда бар радар технологиясының немесе ұсынылған құлау орнының белгілі топографиясымен сәйкес келмеді. Джим Рагсдейл әйелі Труди Трулоувпен бірге 285-ші тас жолмен келе жатып, "жасық қанаттары бар тар" нысан құлағанын көргенін айтты. Кейінірек Рагсдейлмен сұхбаттасу кезінде оның құлау орны болжамды Барнетт немесе Кауфман жерлеріне жақын емес екені анықталды. Келесі сұхбаттарда Рагсдейлдің әңгімесіне Рагсдейл мен Труловтың шетелдік кемеден 11 алтын шлемдерді алып, шөлге көмгені сияқты ерекше егжей-тегжейлер қосылды.

Әуе күштері жауабы

Нью-Мексико штатының конгрессмені мен Бас есептік кеңсесінің (GAO) қысымымен, Әуе күштері 1990 жылдардың ортасында Розуэлл құпия теорияларына ресми жауап берді. 1994 жылғы алғашқы ӘҚК есебі, ауа райы шарлары туралы түсіндірме әскери бақылау бағдарламасы – «Могул» жобасы үшін жасалған жасырын әрекет екенін мойындады. Келесі жылы жарық көрген «Розуэлл есебі: Нью-Мексико шөліндегі шындық және фантастика» есебі, 1947 жылдың 4 маусымында ұшырылған және Розуэлл қираған орынға жақын жоғалған нақты «Могул» шарының тізбегіне байланысты қалдықтардың себебін нақтылайтын мол құжаттамамен бұл мәлімдемені қолдады. Бұл есептер ҰФО қауымдастығында қабылданбады. ҰФО зерттеушілері есептерде МЖ12 немесе ғарыштан келген денелер туралы ақпарат жоқ деп сынады, бірақ есептер 1947 жылғы мәлімдеменің жалған екенін мойындағанын атап өтті. Сол кезде жүргізілген сауалнамалардың нәтижесінде американдықтардың көпшілігі Әуе күштерінің түсіндірмесіне күмәнданды. Жаңалықтар құралдары мен күмәнданған зерттеушілер бұл тұжырымдарды қабылдады. Карл Саган мен Фил Класс, 1947 жылғы қираған орыннан табылған және Джесси Марсель кішісі шетелдік иероглифтер деп сипаттаған символдардың «Могул» жобасы үшін Нью-Йорк ойыншық жасаушысынан алынған желім таспадағы символдармен оңай түсіндірілетінін көрсетті. 1997 жылы Әуе күштері «Розуэлл есебі: Іс жабылды» атты екінші есебін жариялады. Онда әскери қызметкерлердің «мүрделік қаптарға» ғарышкерлерді тиеп салу туралы куәгерлердің айғақтары, шөлде температураға сезімтал құралдарды қорғау үшін жасалған оқшаулағыш қаптардағы парашют сынақ қуыршақтарын алу үшін Әуе күштері қолданған процедуралармен қалай сәйкес келетіні егжей-тегжейлі сипатталды.

Шетелдіктердің аутопсиясы

Псевдодокументальді фильмдер, әсіресе "Alien Autopsy: Fact or Fiction", Розуэлл туралы көпшілік пікірін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. 1995 жылы британдық кәсіпкер Рей Сантили 1947 жылғы Розуэлл апатынан кейін түсірілген шетелдік тіршілік иесінің қабірді қазуын бейнелеген пленкаға ие екенін мәлімдеді, оны зейнеткерлік жасына келген Армия Әуе Күштерінің операторынан сатып алған. "Alien Autopsy" Сантилидің жалған түсірілімдеріне негізделген, оны Розуэлл ісі бойынша үкіметтің тергеуінің ықтимал артефактісі ретінде көрсетеді. Аталған оператор Барнетт 1967 жылы әскери қызметке тұрмай қайтыс болды, ал визуалды эффекттер жөніндегі сарапшы Стан Уинстон газеттерге "Alien Autopsy" оның Сантилидің түсірген видеосының анық жалған екенін айтқан қорытындысын дұрыс емес көрсеткенін мәлімдеді. Көрсетілген қабірді қазуды 20 миллионнан астам көрермен тамашалады. "Alien Autopsy" болашақ псевдодокументальді фильмдер үшін үлгі болды, ол үкімет тарапынан құпия ұсталып отыр деген болжаммен айналысатын жағдайларды зерттеуге бағытталды. Бұл видео Розуэлл мен шетелдік тіршілік иелері арасындағы байланысты нығайтатын қосымша дәлел ретінде қарастырылды.

Розуэллден кейінгі күн

1997 жылы зейнеткер әскери барлау офицері Филип Дж. Корсо Розуэлл оқиғасының 50 жылдығына дейін «Розуэллден кейінгі күн» кітабын жариялады. Корсоның кітабы көптеген қолданыстағы және қайшылысқа толы теорияларды жеке талаптарымен біріктірді. Корсоның сөзіне сенсек, оған шыны табыттың ішінде сұйықтықта сақталған адам емес, бір тіршілік нысаны көрсетілген. «Розуэллден кейінгі күн» кітабында көптеген фактілік қателер мен сәйкессіздіктер кездеседі. Мысалы, Корсо 1947 жылғы қалдықтардың «Техас штатындағы Форт-Блисске, 8-ші армия әуе күштерінің штабына жеткізілгенін» айтады. Ал Розуэлл туралы басқа кітаптардың барлығы 8-ші армия әуе күштерінің штабы Форт-Уорт әскери әуе алаңында, 500 миль қашықтықта орналасқанын дұрыс көрсетеді. Корсо сонымен қатар апаттан қалған қалдықтарды кері инженериялау жобасын бақылауға көмектескенін мәлімдеді. Дон Шмитт Корсоның «уфологияны жоққа шығаруға бағытталған дезинформацияның бөлігі» болу мүмкіндігіне ашық күмән келтірді. Корсоның әңгімесі «Х-файлдар» және «Терминатор 2» сияқты ғылыми фантастика туындыларына ұқсас болғандықтан сынға ұшырады. Нақты дәлелдердің болмауына байланысты кітап Корсоның Шетелдік технологиялар бөліміндегі бұрынғы жұмысының беделіне және АҚШ сенаторы және Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері Стром Турмондтың кіріспе сөзіне сүйенді. Корсо Турмондты басқа кітапқа кіріспе жазды деп жаңылыстырған. Кітаптың нақты мазмұнын білгеннен кейін Турмонд баспадан өзінің атын және кіріспе сөзін алып тастауды талап етті, былай деп мәлімдеді: «Мен АҚШ-тың суық соғыстағы жетістігі құлаған НЛО-дан табылған технологияға байланысты деген пікірді қамтитын немесе қамтитын кітапқа кіріспе жазған емеспін және жазбаймын».

Қарым-қатынаспен байланысты жоққа шығарылған немесе шеткі теориялар

Розуэлл әртүрлі танымал туындылардың тақырыбы болып қала берді, соның ішінде уфолог Уолтер Босли, паранормальды автор Ник Редферн және американдық журналист Энни Джейкобсен. 2011 жылы Джейкобсеннің «51 аймақ: Американың құпия әскери базасының цензураланбаған тарихы» атты кітабында нацистік дәрігер Йозеф Менгелені кеңес басшысы Иосиф Сталиннің гистерия тудыру үшін «көрінетін, балалардың бойынша жасалған ұшқыштарды» жасауға жалдағаны туралы мәлімдеме жарияланды. Бұл кітапты Америка Ғалымдары Федерациясының ғалымдары көптеген қателіктері үшін сынады. Тарихшы Ричард Родс «The Washington Post» газетінде жазған мақаласында кітаптың «ескі жаңалықтар» туралы сенсациялық баяндамасын және оның «қателерге толы» жазбаларын сынға алды. Ол былай деп жазды: «Оның негізгі дереккөзінің барлық мәлімдемелері соңғы 60 жылда сенушілер, шарлатандар және ғалымдар жариялаған түрлі Розуэлл/ҰҚО/51 аймақ кітаптарында немесе құжаттарында кездеседі. Ол есімдерін атамаған инженер мен Манхэттен жобасының қатысушысына қатысты мәлімдемелер жасап, оның дереккөздерін тіпті минималды түрде зерттемеген сияқты көрінеді, сондықтан Джейкобсен өзін ең болмағанда өте сенімсіз немесе журналистикалық біліктілігі жоқ адам ретінде көрсетеді». 2013 жылғы «Мираж адамдары» атты деректі фильмінде АҚШ әскерінің құпия әскери жобалардан назарды аудару үшін ҰҚО туралы халық арасында тараған әңгімелерді құрастырғаны туралы болжам жасалды. Ол негізделген кітап, сондай-ақ «Мираж адамдары» деп аталды, 2010 жылы Constable & Robinson баспасында жарық көрді. 2017 жылдың қыркүйек айында Ұлыбританияның «The Guardian» газеті кейбір адамдардың ғарыштан келген өлген ғарышкерді көрсеткеніне сенген Kodachrome слайдтары туралы хабарлады. Алғаш рет Мексикада Хайме Мауссан ұйымдастырған BeWitness іс-шарасында, шамамен 7000 адам қатысқаннан кейін, слайдтардың шын мәнінде 1896 жылы табылған және ондаған жылдар бойы Колорадо штатының Меса-Верде қаласындағы Чапин-Меса археологиялық мұражайында сақталып келген мумияланған американдық баланың суреті екені анықталды.

Түсіндірмелері

Бастапқы оқиғаның құпиялылығы шетелдіктерге емес, суық соғыстың әскери бағдарламаларына байланысты болды. НЛО-ға сенушілер дәлелдерге қарамастан, Розуэлл маңында ғарыш кемесі құлаған деп тұжырымдайды, ал Б. Д. Гилденберг Розуэлл оқиғасын "әлемдегі ең танымал, ең жан-жақты зерттелген және ең толыққанды жоққа шығарылған НЛО туралы мәлімдеме" деп атады. Шетелдіктердің іздерін табу туралы есептер өзара қайшы және 1947 жылғы ешбір есепте кездеспейді. Кейбір есептер, әуе күштерінің 1997 жылғы баяндамасында айтылғандай, ұшақ апатынан құтқарылған әскерилердің немесе парашютпен сынақтан өткен манекендердің шатасқан естеліктері болуы мүмкін. Кал Корфф нашар зерттеу сапасын қаржылық мүдделермен байланыстырады: "Шындықты айтайық: Розуэлл НЛО мифы НЛО топтары, баспагерлер, Голливуд, Розуэлл қаласы, бұқаралық ақпарат құралдары және НЛО зерттеу саласы үшін өте пайдалы бизнес болды. Ғылымды және оның қатаң әдістемесін қолданатын зерттеушілердің саны өте аз."

"Могул" жобасы

1994 жылғы Әскери-әуе күштерінің баяндамасында 1947 жылғы оқиғада құлаған нысан "Могул" жобасының құрылғысы екені анықталды. "Могул" – Нью-Йорк университетінің атмосфералық зерттеу жобасының құпия бөлігі, ядролық сынақтарды бақылау үшін жоғары биіктіктегі шарларды пайдаланатын әскери бақылау бағдарламасы болған. Жоба 1 маусымда Аламогордо әскери әуе базасынан 4-ші ұшырылымды іске қосты. 4-ші ұшырылым Бразелдің ранчосынан 17 миль қашықтықтағы Корона қаласына қарай бағытталғанда, оның бақылау жабдығы істен шықты. Құпия жобаны қорғауға міндеттелген әскерилер, құлаудың ауа райы шарларына байланысты болғанын мәлімдеді. Майор Джесси Марсель және Әскери-әуе күштерінің бригадир-генералы Томас Дюбоз 1978 және 1991 жылдары ауа райы шарлары туралы мәлімдемелерді жасырын әрекет ретінде сипаттады. Әскери-әуе күштерінің баяндамасында Ричард Уивер, ауа райы шарлары туралы әңгіме "Могулдан назарды аударту" үшін жасалған болуы мүмкін екенін, немесе бұл ауа райы офицерінің пікірі болуы мүмкін екенін айтты, себебі "Могул" шарлары да сондай материалдардан жасалған. Марсельді қираған жерге ертіп келген Шеридан В. Кавитт, баяндама үшін куәгер ретінде мәлімдеме берді. Кавитт: "Мен сол кезде де, қазір де осы қалдықтар құлаған шардан шыққан деп ойлаймын" деді. Ұфологтар бұрын Розуэлл қалдықтарының құпия шардан келген болуы мүмкін екенін қарастырған. 1990 жылдың наурыз айында Джон Кил, қалдықтардың Екінші дүниежүзілік соғыста жапондық шар-бомбадан шыққан болуы мүмкін екенін ұсынды. Әскери-әуе күштерінің метеорологы Килдің теориясын жоққа шығарып, Фу Го шарларының "екі жыл бойы ауада қалуы мүмкін емес" екенін түсіндірді. "Могул" жобасы алғаш рет 1990 жылы тәуелсіз зерттеуші Роберт Г. Тоддтың арқасында Розуэллмен байланыстырылды. Тодд Ұфологтармен байланысқа шықты және 1994 жылы жарық көрген "Розуэлл перспективасында" кітабында Карл Пфлок Бразел ранчосының қалдықтары "Могулдан" келгеніне келісті. 1993 жылы Нью-Мексикодан АҚШ конгрессмені Стивен Шиффтен түскен сауалға жауап ретінде Бас есептік палата тергеуді бастады және АҚШ Әскери-әуе күштерінің хатшысы кеңсесіне ішкі тергеу жүргізуді тапсырды.

Антропоморфты манекендер

1947 жылғы Розуэлл оқиғасында шетелдіктердің денелері туралы ештеңе айтылмаған. Денелер туралы хабарлар ондаған жылдардан кейін пайда болды. Басты куәгерлердің ешқайсысы денелерді көргенін айтқан жоқ. Джесси Марсель сұраққа жауап бергенде бұл хабарларды жоққа шығарды, ал Розуэлл туралы жазған авторлар тек төрт адамды сұхбатқа алды, олар шетелдіктердің денелерін тікелей көргендей сезінетін. Кейінірек, қарт куәгерлер жасаған, кейде өлім төсегінде айтылған, шетелдіктердің денелері туралы мәлімдемелер, апат орны, шетелдіктердің саны және денелердің сипаттамасы сияқты негізгі мәліметтер бойынша бір-бірімен келіспейді. 1997 жылғы Әскери-әуе күштерінің баяндамасы бойынша, кейінірек куәгерлер айтқан "денелер" әскери қазаларға және антропоморфты манекендерді іздеу естеліктеріне байланысты болған. Әскери бағдарламалар, мысалы, 1950 жылдардағы "Жоғары серуен" операциясы, Нью-Мексико шөлінің үстінен биікке көтерілген шарда сынақ манекендерін жіберді. Манекендерді тасымалдау үшін таспалар, табыт сияқты жәшіктер және кейде дене қаптарына ұқсас оқшаулау қаптары қолданылды. "Қару тасымалдаушылар" және "көптеген радиолары бар джип сияқты көлік" сипаттамалары 1950 жылдардағы сынақтарда қолданылған Dodge M37 көлігімен сәйкес келді. Куәгерлер бұл денелердің шашы жоқ, "манекендерге" ұқсас, "пластик қуыршақтар" сияқты және ұшқыштардың киімдерін кигенін айтты. Бұл сипаттамалар 1950 жылдары Әскери-әуе күштері қолданған манекендерге сәйкес келеді.

Туризм және коммерцияландыру

Розуэллдің туристік индустриясы уфология музейлері мен бизнестеріне, сондай-ақ әйелдер бейнесіндегі иконография мен әйелдерге қатысты китчке негізделген. Розуэллдегі көптеген қалалық ерекшеліктер НЛО тақырыбында болып келеді, оның ішінде жылдам тамақтандыру орындары, азық-түлік дүкендері және көше шамдары. Көптеген мекемелер НЛО тауарларын ұсынады. 1995 жылдан бері жыл сайын НЛО фестивалі өткізіліп келеді. Бірнеше күдікті апат орнына бару үшін ақы төленеді. Әйелдер фестивальдері, конвенциялар және музейлер бар, оның ішінде Халықаралық НЛО мұражайы және зерттеу орталығы. Жыл сайын Розуэллге шамамен 90 мың турист келеді.

Халықтық көркем әдебиет

1980 жылы тәуелсіз таратылған "Хангар 18" фильмінде АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы шөл далаға әйел кемесінің апатқа ұшырауы көрсетілген. Ылғалдар мен денелер табылды, бірақ олардың бар екендігі үкімет тарапынан жасырылды. Режиссер Джеймс Л. Конвей фильмді "Розуэлл оқиғасының қазіргі заманғы көркем бейнесі" деп сипаттады. 1993 жылдан бастап танымал "Х-файлдар" телесериалы Розуэлл оқиғасын тұрақты түрде пайдаланды. Сериалдың екінші бөлімі "Deep Throat" Розуэллдегі әйел кемесінің апатын сериал мифологиясына енгізді. 1996 жылғы "Хосе Чунгтың ғарыштан" комедиялық эпизоды жақында таралған Santelli Alien Autopsy алаяқтық фильмін пародиялады. "Х-файлдардың" табысынан кейін, Розуэлл әйелдеріне қатысты теориялар басқа ғылыми-фантастикалық сериалдарда да пайда болды, оның ішінде "Қара аспан" (1996–97) және "Алынған" (2002). 1994 жылы Кевин Д. Рэндл мен Дональд Р. Шмитттің "Розуэллдегі НЛО апаты" кітабы негізінде "Розуэлл" атты фильм шықты. 1996 жылғы "Тәуелсіздік күні" фильмінде әйелдердің шабуылы Розуэллдегі апат туралы мәліметтердің жариялануына әкелді, тіпті АҚШ Президентінен де ақпаратты жасыруға рұқсат етілді, бұл қорғаныс министрінің пікірінше, жауапкершіліктен қашуға мүмкіндік берді. 2008 жылғы "Индиана Джонс және кристалл бас сүйегінің патшалығы" фильмінде басты кейіпкер Розуэлл оқиғасынан әйел денесін іздеуге шығады. 2001 жылы "Futurama" анимациялық комедиясының "Жақсы аяқталатын Розуэлл" атты эпизодында 31-ші ғасырдан келген кейіпкерлер уақытқа кері оралып, Розуэлл оқиғасын тудырады. 2005 жылғы "Американдық әке" мультсериалында Роджер атты кейіпкер Розуэллде апатқа ұшыраған әйел болып табылады. 2006 жылғы "Alien Autopsy" комедиясы 1990-шы жылдардағы Santilli алаяқтық фильмінің жасалуын көрсетеді. 2011 жылғы Саймон Пегтің "Пол" комедиясы Розуэллге саяхатқа барған туристердің сұр әйелді құтқару туралы айтады. 1998 жылдан бастап Pocket Books "Розуэлл жоғары мектебі" атты жасөсперімдерге арналған романдар сериясын жариялады; 1999 жылдан 2002 жылға дейін кітаптар WB/UPN телесериалы "Розуэллге" бейімделді, ал 2019 жылы "Розуэлл, Нью-Мексико" деген атпен екінші бейімделу жарық көрді.

АҚШ президенттерінің мәлімдемелері

2012 жылы Розуэллге сапарында Барак Обама «Мен бейбітшілікпен келдім» деп әзілдеді. 2015 жылы GQ журналына берген сұхбатында ол құпия ақпаратты қарады ма деген сұраққа: «Шындығында, сәл көңілім қалды. Адамдар маған Розуэлл, ғарышкерлер және НЛО туралы сұрай береді, бірақ шын мәнінде құпия болып саналатын нәрселер сіз күткендей қызықты емес. Бүгінгі таңда бұл сіз ойлағандай құпия емес», – деді. 2020 жылдың желтоқсан айында Обама Стивен Колбертпен әзілдесіп: «Бұрын НЛО мен Розуэлл ең үлкен құпия болды. Ал қазір үкіметтің шетелдік ғарыш кемесіне ие болу мүмкіндігі бұл бұрынғыдай қызықты емес», – деді. 2014 жылғы сұхбатында Билл Клинтон өзінің басшылығымен оқиға тергелгенін айтып: «Розуэлл туралы мәселе көтерілгенде, біз көптеген хаттар алатынымызды білдім. Сондықтан мен Розуэлл туралы барлық құжаттарды тексеруді тапсырдым», – деді. 2020 жылдың маусым айында Дональд Трамп Розуэлл оқиғасы туралы қосымша ақпарат жариялауды қарастыра ма деген сұраққа: «Мен сізбен бұл туралы білгендерімді бөліспеймін, бірақ бұл өте қызықты», – деді.