19 ғасырдағы американдық өндіріс жүйесі

Кіріспе

Америкалық өндіріс жүйесі – 19 ғасырда дамыған өндіріс әдістерінің жиынтығы. Екі маңызды ерекшелігі – ауыстырылатын бөлшектерді кеңінен пайдалану және өндірісті механикаландыру, бұл қолмен жасауға қарағанда еңбекті тиімдірек пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл жүйе қару-жарақ шеберханаларында толыққанды дамыды, атап айтқанда, Массачусетс штатындағы Спрингфилд және Вирджиниядағы (кейін Батыс Вирджиния) Харперс-Ферридегі АҚШ қарулы күштерін жабдықтау үшін келісім-шарт жасаған мердігерлер мен түрлі жеке қару-жарақ шеберханаларында. Сондықтан бұл жүйе «қару-жарақ шеберханасының тәжірибесі» деп те белгілі болды. «Америкалық жүйе» атауы американдық ұлттық ерекшеліктерге байланысты емес, тек 19 ғасырда оны алғашқылардың бірі ретінде табысты енгізген американдық компаниялармен байланысты болды және олардың әдістері сол кездегі британдық және континенталдық еуропалық компаниялардың әдістерінен қалай ерекшеленгенімен байланысты. 1850 жылдары «Америкалық жүйе» бұрынғы ғасырда дамыған британдық фабрика жүйесімен салыстырылды. Бірнеше онжылдықтар ішінде өндіріс технологиясы одан әрі дамыды және «америкалық» жүйенің идеялары бүкіл әлемде қолданысқа енді. Сондықтан бүгінгі күні әлемдік масштабтағы өндіріс әдістерінде мұндай айырмашылық жоқ. Америкалық жүйе жартылай білікті жұмысшыларды машина құралдары мен джигтерді пайдаланып, стандартталған, бірдей, ауыстырылатын бөлшектер жасауға тартады. Бұл бөлшектер белгілі бір дәлдікпен өндіріледі, оларды аз уақыт пен еңбек жұмсап құрастыруға болады, ал орнату мүлдем қажет емес. Бөлшектердің ауыстырылатындығы өндірісті құрастырудан және жөндеуден бөлуге мүмкіндік берді – бұл еңбектің бөлінуінің мысалы. Бұл үш функцияны да жартылай білікті жұмысшылар орындай алатындығын білдірді: жеткізу тізбегінің басындағы кішігірім зауыттарда өндіріс, негізгі зауытта конвейерде құрастыру және шағын мамандандырылған шеберханаларда немесе тікелей пайдалану орнында жөндеу. Нәтижесінде, көптеген заттар арзанға, жоғары сапада жасалды, олардың таралуы кеңейді және ұзақ қызмет етті, себебі жөндеу де оңай және арзан болды. Әрбір функция үшін ауыстырылатын бөлшектер жүйесі әдетте қол құралдарын арнайы машиналармен алмастыруды қамтиды. Бөлшектердің ауыстырылатындығына қол жеткізу үшін тоқыма машиналарын жасауға бағытталған өңдеу операциялары мен машина құралдарындағы бірқатар жаңалықтар мен жетілдірулер біріктірілді. Бұл жаңалықтарға жаңа машина құралдары мен джигтер (екеуі де кескіш құралды басқару үшін), жұмышты дұрыс ұстауға арналған құрылғылар және дайын бөлшектердің дәлдігін тексеруге арналған блоктар мен калибрлер кірді. Джозеф Уитворт, 1854 жыл.

The American system of manufacturing was a set of manufacturing methods that evolved in the 19th century. The two notable features were the extensive use of interchangeable parts and mechanization for production, which resulted in more efficient use of labor compared to hand methods. The system was also known as armory practice because it was first fully developed in armories, namely, the United States Armories at Springfield in Massachusetts and Harpers Ferry in Virginia (later West Virginia), inside contractors to supply the United States Armed Forces, and various private armories. The name "American system" came not from any aspect of the system that is unique to the American national character, but simply from the fact that for a time in the 19th century it was strongly associated with the American companies who first successfully implemented it, and how their methods contrasted (at that time) with those of British and continental European companies. In the 1850s, the "American system" was contrasted to the British factory system which had evolved over the previous century. Within a few decades, manufacturing technology had evolved further, and the ideas behind the "American" system were in use worldwide. Therefore, in manufacturing today, which is global in the scope of its methods, there is no longer any such distinction. The American system involved semi skilled labor using machine tools and jigs to make standardized, identical, interchangeable parts, manufactured to a tolerance, which could be assembled with a minimum of time and skill, requiring little to no fitting. Since the parts are interchangeable, it was also possible to separate manufacture from assembly and repair—an example of the division of labor. This meant that all three functions could be carried out by semi skilled labor: manufacture in smaller factories up the supply chain, assembly on an assembly line in a main factory, and repair in small specialized shops or in the field. The result is that more things could be made, more cheaply, and with higher quality, and those things also could be distributed further, and lasted longer, because repairs were also easier and cheaper. In the case of each function, the system of interchangeable parts typically involved substituting specialized machinery to replace hand tools. Interchangeability of parts was finally achieved by combining a number of innovations and improvements in machining operations and machine tools, which were developed primarily for making textile machinery. These innovations included the invention of new machine tools and jigs (in both cases, for guiding the cutting tool), fixtures for holding the work in the proper position, and blocks and gauges to check the accuracy of the finished parts. | Joseph Whitworth, 1854

Басқа сипаттамалар

Америка жүйесі еңбек бөлінісі арқылы өнімділікті арттыруға үлес қосты. Еңбек бөлінісі өндірістің шағын шеберханалардан алғашқы фабрикаларға өтуіне көмектесті. Өнімділіктің артуын растайтын маңызды дәлелдер – фирмалардың ұлғаюы, масштабтағы өсімнің болуы және маманданбаған еңбек күшінің көбеюі. Фирмалардың білімі аз адамдарды өнімділік тізбегінде бір ғана операция орындауға оқыту қажеттілігі, маманданбаған еңбек күшін пайдалануға жағдай жасады. Әйелдер мен балалар көбінесе ірі фирмаларда, әсіресе жиһаз және киім өндіретін кәсіпорындарда жұмыс істеді.

Тарих

XVIII ғасырдың соңында француз генералы Жан Батист Вакет де Грибовал, егер мылтықтар өзара алмастырылатын бөлшектерден жасалса, оларды жылдамырақ және үнемдірек өндіруге болатынын айтты. Бұл жүйе соғыс жағдайында далалық жөндеулерді оңайлатуға да мүмкіндік берер еді. Ол Грибоваль жүйесін іске асыруға тырысқан, бірақ сәттілікке ие болмаған Оноре Бланға демеушілік жасады. Бұл жұмыс әдісі көптеген онжылдықтар бойы Ұлыбританиядағы жалпы өндірісте қабылданылмады, ал ол Америкадан әкелінген кезде, Англияда туған болса да, «Америкалық өндіріс жүйесі» деп аталды. Лоуэлл жүйесі де сол кездегі американдық жүйемен байланысты. Ол жұмыс күшін іздеу, оқыту, тұрғын үй және басқа да тұрмысқа қажетті жағдайларды қамтамасыз ету, сондай-ақ орталықтандырылған фабрика ғимаратында немесе кешенінде жартылай автоматтандырылған машиналарды пайдалануға баса назар аударды. Грибовальдың идеясы АҚШ-қа екі арнамен жетті. Біріншіден, Бланның досы Томас Джефферсон оны қолдап, Бланның естеліктері мен жұмысын сипаттайтын құжаттардың көшірмелерін Соғыс министрі Генри Ноксқа жіберді. Екіншіден, артиллерия офицері Луи де Тусард (Лафайетпен бірге қызмет еткен) Грибовальдың идеяларын ынтамен қабылдады. Тусард Америка революциясынан кейін екі маңызды құжат жазды; біреуі Вест-Пойнтке жоспар ретінде пайдаланылды, ал екіншісі офицерлерді оқыту нұсқаулығы болды. 1815 жылға қарай, өзара алмастырылу идеясы АҚШ үкіметінің сатып алу жүйесінде жақсы қалыптасты; Конгресс келісімшарттары осы сапаны осы күннен кейін тапсырылған мылтықтарда, мылтықтарда және тапаншаларда талап етті. АҚШ қару-жарақ қоймаларындағы атыс қаруларының бөлшектерін өзара алмастыру 1853 жылғы Ұлыбританияның Кіші қарулар жөніндегі парламенттік комиссиясының тергеуі кезінде бірнеше жылдан бері қолданылып келгені анықталды. Илай Уитни бұл идеяның авторы және оны практикалық тұрғыда қолданған адам ретінде танымал, бірақ екеуі де дұрыс емес. Оның мақта шығаратын машинаны ойлап тапқаны туралы беделін ескере отырып, АҚШ үкіметі 1798 жылы оған екі жыл ішінде 10 000 мылтық жасауға келісімшарт берді. Бірақ Уитни жаңа техника мен машиналарды жетілдіріп, дамытып жатқандықтан, тапсырысты жеткізуге сегіз жыл кетті. Қаржы министрі Оливер Вулкоттқа кешірім сұрап жазған хатында Уитни былай деп жазды: Уитни машиналарды пайдаланды; алайда ол металл өңдеу машиналарын жаңадан ойлап тапқандығына дәлел жоқ. Өзара алмастырылатын жүйені қабылдауға кешіккендердің қатарында Сингер корпорациясының тігін машинасы (1870-ші жылдар), орақ өндіруші МакКормик орақ машинасы компаниясы (1870-ші жылдар – 80-ші жылдар), сондай-ақ локомотив жасаушылар болды. 1880 жылдары велосипедтерді жаппай өндіруде өзара алмастырылатын жүйе қолданылды. Бұл идея сонымен қатар американдық «Алтын ғасырға» жол ашты, ол 1901 жылы Рэнсом Е. Олдс Curved Dash автомобильін жаппай өндірумен басталды. Генри Форд 1913 жылға дейін машиналарды жаппай өндіруді бастаған жоқ. Құрастыру желісінде өзара алмастырылуды меңгерген Форд зауыты стандартты модельдегі машиналар өндірді. Бұл тиімді өндіріс стратегиясы осы автомобильдерді орта тапқа қол жетімді етуге мүмкіндік берді.

In the late 18th century, French General Jean Baptiste Vaquette de Gribeauval suggested that muskets could be manufactured faster and more economically if they were made from interchangeable parts. This system would also make field repairs easier to carry out under battle conditions. He provided patronage to Honoré Blanc, who attempted to implement the Système Gribeauval, but never succeeded. This method of working did not catch on in general manufacturing in Britain for many decades, and when it did it was imported from America, becoming known as the American System of Manufacturing, even though it originated in England. The Lowell system is also related to the American system during this time. It emphasized procuring, training, and providing housing and other living necessities for the workforce, as well as using semi automated machines in a centralized factory building or complex. Gribeauval's idea was conveyed to the US by two routes. First, Blanc's friend Thomas Jefferson championed it, sending copies of Blanc's memoirs and papers describing his work to Secretary of War Henry Knox. Second, artillery officer Louis de Tousard (who had served with Lafayette) was an enthusiast of Gribeauval's ideas. Tousard wrote two influential documents after the American Revolution; one was used as the blueprint for West Point, and the other became the officer's training manual. By 1815 the idea of interchangeability was well established in the US government system of procurement; Congressional contracts stipulated this quality in muskets, rifles and pistols ordered after that date. Interchangeability of firearms parts at the U. S. armories was found to have been in use for a number of years by the time of the 1853 British Parliamentary Commissions Committee on Small Arms inquiry. Eli Whitney is generally credited with the idea and the practical application, but both are incorrect attributions. Based on his reputation as the inventor of the cotton gin, the US government gave him a contract in 1798 for 10,000 muskets to be produced within two years. It actually took eight years to deliver the order, as Whitney perfected and developed new techniques and machines. In a letter to Treasury Secretary Oliver Wolcott apologizing for the delays, Whitney wrote:

Whitney did use machinery; however, there is no evidence that he produced any new type of metalworking machinery. Late to adopt the interchangeable system were Singer Corporation sewing machine (1870s), reaper manufacturer McCormick Harvesting Machine Company (1870s–80s) as well as locomotive makers. Large scale of production of bicycles in the 1880s used the interchangeable system. The idea would also help lead to the American "Golden Age" of manufacturing when Ransom E. Olds mass produced the Curved Dash automobile starting in 1901. Henry Ford did not start mass producing cars until 1913. Mastering true interchangeability on the assembly line, the Ford plant produced standard model cars. These efficient production strategies allowed these automobiles to be affordable for the middle class.

Индустриялық революция алдындағы кезең

Бір-бірімен алмастырылатын бөлшектер мен жеке құрастыру желісі идеясы жаңа емес еді, бірақ оған аз көңіл бөлді. Бұл идея алғаш рет 2200 жылдан астам бұрын Шығыс Азияда, Соғысқан Штаттар кезеңінде және кейін Цинь династиясында пайда болды – мыс қорытпасынан жасалған садақтардың механизмдері мен құлыптары жаппай өндіріліп, бір-бірімен алмастырылатын болды. Соңғы орта ғасырларда Венецияда бұрыннан жасалған бөлшектер, құрастыру желілері және жаппай өндіріс қолданылып кемелер жасалған. Венециялық Арсенал күн сайын шамамен бір кеме шығарған, бұл әлемдегі бірінші зауыттың іс жүзіндегі көрінісі еді.