Кіріспе

Ока (Ока́) – Ресейдің батысындағы өзен, Еділдің ең ірі оң саласы. Орыл, Тула, Калуга, Мәскеу, Рязань, Владимир және Нижний Новгород облыстары арқылы ағып өтеді және Калуга қаласына дейін, жалпы ұзындығының көп бөлігінде кеме жүруге қолайлы. Оның ұзындығы – және су жиналатын алабы – . Ресей астанасы Мәскеу, Оканың саласы – Мәскеу өзенінің жағасында орналасқан.

Атауы мен тарихы

Ока өзені шығыс славян Вятичи тайпасының отаны болды. 5 ғасырда Ока өзенінің маңында түрлі славян тайпалары қоныстанған. Ока бассейнінің батыс бөлігінде балтық тайпасы галиндтер де өмір сүрді. Ока аймағында түркі тайпалары да мекен еткен. Ока өзенінде викингтер мен Скандинавиядан келген басқа да халықтар қоныстанды. Ока-Волга жолы бойында скандинавиялық шығармалар табылған. Ока атауының тегі туралы нақты пікір жоқ. Моңғол шапқыншылығынан бастап 1633 жылға дейін Ока далалық шабуылшыларға қарсы соңғы қорғаныс шебі болды. Кейін Мәскеудің Ұлы Герцогтығын және кейін Ресей Царлығын Қырым Ноғайларының шабуылынан қорғау үшін Засечная черта, яғни бекініс желілерінің тізбегі құрылды. Бұл Ока өзені бойындағы алғашқы шекарадан оңтүстікке қарай салынған. Өзен Тарусадан жоғары орналасқан Жоғарғы Ока княздықтарына атын берді. 1221 жылы Владимирдің Ұлы князі Юрий II Оканың Волгаға құятын жерін қорғау үшін Нижний Новгородты негіздеді, ол кейіннен Ресейдің ірі қалаларының біріне айналды. 15-16 ғасырларда Қасым хандығы, мұсылман мемлекеті, Оканың орта ағысын (Қасымов қаласының маңында) басып алды. 19 ғасырдың ортасында теміржолдар салынып, 1930 жылдары Мәскеу каналы салынғанға дейін Ока, және оның саласы Московка, Мәскеу мен Волганы байланыстыратын маңызды көлік арнасы болды. Ока мен Московканың иректелген жолдарынан саяхат жылдам болған жоқ: мысалы, 1703 жылы Корнелис де Брюин осы екі өзен арқылы Мәскеуден Нижний Новгородқа дейін 10 күндей сапар шеккен. Өзен ағысына қарсы жүзу тіпті баяу болды, себебі қайықтарды бурактар сүйреуге тура келді.

Көрнекті орындар

Өзеннің жағалары тарихи және мәдени орындармен көмкерілген, оның ішінде Муромның ортағасырлық монастырьлары, Касимовтың мешіттері мен минареттері, Коломна мен Серпуховтың бекінілген кремльдері, Василий Поленов пен Сергей Есениннің естелік үйлері, Ескі Рязаньның қазба жұмыстарымен ашылған қираған орындары және Ока Шухов мұнарасы бар. Приокско-Террас биосфералық қорығы Пущино қаласының қарсы жағындағы өзеннің сол жағалауында орналасқан және бизон өсіру шаруашылығымен әйгілі.

Мәдениетте

Ока 1943 жылы өзен жанында құрылған Польшаның 1-ші Тадеуш Костюшко атты жаяу әскер дивизиясының Леон Пастернак жазған, ностальгиямен толы танымал әскери далалық әнінде аталады және басты тақырып болып келеді. Ән өзенді Польшадағы Висла өзенімен салыстырады. Аталған бөлім Қызыл Армияға бағынышты күйде Берлинге дейін соғысқан.