Кіріспе

Иордания әскери күштерінің әуе күштері (RJAF; سلاح الجو الملكي الأردني) – Иордания қарулы күштерінің әуе соғысы саласы. Қазіргі RJAF қолбасшысы – бригадир генерал Мохаммад Хиасат.

Алғашқы жылдары

Иордания 1946 жылы тәуелсіздік алды, бірақ оның алғашқы әуе базалары 1931 жылы Ұлыбритания Корольдік әуе күштерімен құрылған болатын. 1948 жылға қарай Иордания Араб легионының әуе күштері (ALAF) деп белгілі болған шағын әуе күшін дамыта бастады. Ұлыбритания Корольдік әуе күштері осы шағын әуе күшін даярлауға көмектесті және жабдықтармен қамтамасыз етті. ALAF-тың негізгі истребителі – де Хавилленд вампир, ал Викерс VC.1 Викинг Иордания королінің VIP ұшағы ретінде пайдаланылды. 1955 жылға қарай Хусейн патша Иорданияның жаңаруға мұқтаж әуе күштеріне ие болу қажеттігін түсінді, сол себепті 1955 жылдың 25 қыркүйегінде RJAF құрылды. 1958 жылға қарай Ұлыбритания Корольдік әуе күштері Иорданиядан кетіп, RJAF елдегі барлық әуеайлақтарды өз бақылауына алды.

1960 жылдар

1964 жылға қарай, Иордания Корольдік Әуе Күштері (RJAF) әуе қорғанысы үшін Hawker Hunter ұшақтарын алған болатын. 1964 жылдың желтоқсан айында Батыс жағалауда Израиль Әуе Күштерінің төрт Mirage истребители мен RJAF-тың төрт Hawker Hunter ұшағы арасында қақтығыс болды. Екі Mirage құлатылып, тағы біреуі зақымдалды, ал Hunter ұшақтарынан ешқайсысы жоғалған жоқ. 1967 жылы Алты күндік соғыста Израиль Әуе Күштері Иорданияның Әуе Күштеріне және әуе базаларына үздіксіз шабуыл жасады. RJAF 28 ұшақтан тұратын барлық құрамын жоғалтты.

1970 жылдар

1970 жылдары RJAF жаңғыртылды. Алты күндік соғыстағы ауыр шығындардан кейін АҚШ-тан Lockheed F 104 Starfighter истребительдері сатып алынды. Алайда, Starfighter қажетсіз болып шықты және бірнешеуі Пәкістан Әуе күштеріне берілді. Соңғы бөлімшесі 1977 жылы қызметтен алынып, 1981 жылы Dassault Mirage F1 келгенге дейін истребительдер тапшылығы туды. RJAF Иран арқылы Northrop F 5 Tiger истребительдерін де сатып алды, олар АҚШ-тан Шәһ әкімдігі кезінде жеткізілген. Оқу мақсатында Cessna T 37 Tweets ұшақтары да сатып алынды. 1975 жылы RJAF 31 Hawker Hunter ұшағынан тұратын паркін Оман Сұлтандығының Әуе күштеріне берді, оларды Родезияға немесе Гондурасқа сату әрекеттері сәтсіз аяқталды. Ұшақтар 1975 жылдың мамыр және маусым айлары аралығында SOAF Thumrait-ке жеткізілді.

1980 жылдар

1979 жылы Мысыр мен Израиль арасындағы бейбітшілік орнағаннан кейін, RJAF әскери-әуе күштері тағы да өз паркін жаңғыртуды бастады. Бұл бағдарламаның бірінші қадамы – Dassault Mirage F1 ұшағын сатып алу болды, ол RJAF-тің негізгі жауынгер ұшағына айналды және мұнайға бай араб елдерінің жан-жақты көмегімен қолдау көрді. Mirage F1, Pratt & Whitney F100 қозғалтқышына қарағанда 25%-ға қуаты жоғары GE J79 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған General Dynamics F 16/79 (F 16A) ұшағынан басымдық берілді, сонымен қатар Northrop F 5 ұшақтары да сатып алынды, олар Mirage F1CJ/EJ ұшақтарына толықтыру ретінде пайдаланылды. 1980 жылдары RJAF Саддам Хусейн мен Ирак режимін Иран-Ирак соғысы кезінде қолдады, олардың ұшақтарын ирактық әскери-әуе күштерімен бірлескен жаттығуларға, бірлескен эскадрилья құрамында жіберді. Жаңғырту жобалары жалғасты, жеті F-5E ұшағы Сингапурға сатылды, ал қалғандарының көп бөлігі AN/APG 67 радарымен (бұрын RJAF бағалауында болған Northrop F 20 Tigershark ұшағында қолданылған), заманауи атыс басқару жүйелерімен және көру шегіндегі (WVR) AAM зымырандарымен жаңартылды, бұл F-5 ұшағын электроника жағынан заманауи ұшақтармен тең деңгейге жеткізді. Дегенмен, F-5 ұшақтарында алысқа шабуылдау мүмкіндігі болмады.

Болашақтағы даму

Корольдік Иордания әуе күштері жаңа ұшақтар алды, ал басқа түрлері қолданыстан шығарылып, сатылымға қойылды. 2019 жылдың 24 шілдесінде Корольдік Иордания әуе күштерінің қолбасшысы генерал-майор Юсеф Хунейти Иордания қарулы күштерінің Бірлескен штабтарының төрағасы лауазымына тағайындалды. Корольдік Иордания әуе күштерінің қазіргі қолбасшысы – бригадир генерал, ұшқыш Зейд Әл Наджриш. Ол өзінің ізашарының дәстүрін жалғастырып, Корольдік Иордания әуе күштерінде кәсібилікті арттыруға ұмтылады. 2020 жылдың 3 наурызында Корольдік Иордания әуе күштерінің жаңартудан гөрі, ескі F 16 ұшақтарын ауыстыру үшін соңғы F 16 Block 70/72 үлгісін сатып алуға бағытталғаны хабарланды. 2017 жылдың қыркүйегінде Корольдік Иордания әуе күштері Огайо штатындағы Райт-Паттерсон әуе базасында орналасқан АҚШ әуе күштерінің Өмірлік циклды басқару орталығымен (AFLCMC) бірлесіп, Viper Block 70 операциялық жаңарту бағдарламасын бастады. Бұл зерттеу әлі де жүріп жатыр, бірақ Иорданияға осы мүмкіндіктерді сату үшін қажетті Конгресс мақұлдауы қашан және қалай берілетіні әзірге белгісіз. 2021 жылдың 28 шілдесінде F 16 MLU ұшақтарының 5 және 6.5 деңгейлері жарияланды, бұл шамамен F 16C/D Block 50/52 және F 16C/D Block 50/52-ге тең келеді, бірақ радары GBU, JDAM бомбалары, AAM және ASM зымырандарымен жарақтандырылған. Қорғаныс министрлігі жаңадан жаңартылған F 16 ұшақтарында иорданиялық ұшқыштардың оқуын көрсеткен бейнематериалды жариялады. F 16 ұшақтарының MLU деңгейін жаңартумен қатар, 2021 жылдың 14 қарашасында соңғы F 16 MLU 6.5 ұшақтары радиолокациялық сәулелерді жұтатын GLASS V PAINT бояуымен жаңартылғаны хабарланды. 2022 жылдың 3 ақпанында Мемлекеттік департамент Иорданияның Хашемит патшалығына F 16 C/D Block 70 ұшақтары мен оған қоса байланысты жабдықтарды шамамен 4,21 миллиард долларға сатуға келісім берді. Қорғаныс қауіпсіздігі және ынтымақтастық агенттігі сол күні Конгресске осы мүмкін сату туралы қажетті сертификатты жіберді. Иордания 12 C және 4 D үлгісін, сондай-ақ 21 F100 қозғалтқышын (қосымша 5 қозғалтқышпен) және олармен байланысты қару-жарақ және жүйелер жиынтығын алуды жоспарлап отыр.

Белгілі тұлғалар

Әмір Хаммаш, алғаш рет танылған иордандық ұшқыш, 1949 жылы Ұлыбританиядағы RAF Middle Wallop базасында ұшқыш дайындығынан өтті және 1950 жылы Иорданияның негізін қалаушы Король I Абдулла бин әл-Хусейннен ұшқыш қанатын алды. Муат әл-Касасбех, 2015 жылы «ИМИЛ» террористік тобына түсіп, кепілге алынып, тірідей өртеліп өлтірілген Иордания Корольдік Әуе күштерінің ұшқышы.