Мышко III: Польшаның Ұлы Герцогы және билік күресі

Кіріспе

III Миешко (шамамен 1122/25 – 13 наурыз 1202), кейде Ескі Миешко деп аталды, 1138 жылдан бастап Ұлы Польшаның герцогы және үзілістермен 1173 жылдан өліміне дейін Польшаның жоғары герцогы болды. Ол Польшаның герцогы Болеслав III Вриемұттың екінші әйелі Саломеядан туған төртінші және екінші баласы еді, Саломея – неміс графы Генрихтен туған қыз.

Ерте өмір

1138 жылы Болеслав III-тің өсиетіне сәйкес, Миешко жаңадан құрылған Үлкен Польша герцогтығын алды, ол қысқа ғасырлық Үлкен Польшаның батыс бөлігін құрады. Ол бұрын Познань герцогы болған, онда оның негізгі резиденциясы орналасқан. Оның үлкен жартылай бауыры, қайтыс болған князьдың бірінші әйелі Збыслава Киевтікпен туған үлкен ұлы Владыслав II, Краковтағы Ағалық провинцияның жоғары князі және оның үстелдігі болып жарияланды, соның ішінде Гнезно мен Калиштың Үлкен Польша жерлері, сондай-ақ Силезия герцогы болды.

Владыслав II-мен алғашқы қақтығысы

Жоғары князьбен алғашқы ірі қақтығыс 1140-1141 жылдары болды, оның кіші туған ағалары Болеслав IV Бұйра және Миешко III анасымен бірге, бірақ Владиславтың білмеуімен, Ленчица жерлерін бөлісті. Бұл жерлер Болеславтың жесірі Саломеяға өмір бойына иелену құқығымен берілген еді және ол қайтыс болғаннан кейін Владиславтың ағалық провинциясына қайтаруға тиіс болған. 1141 жылы Бергтен Саломея Ленчицада кездесу ұйымдастырды, онда ол және ұлдары кіші әпкесі Агнесті Киевтің Ұлы князі Всеволод II-нің ұлдарының біріне үйлендіруді шешті, осылайша Владислав II-ге қарсы одақтас табуды көздеді. Тек Владиславтың шапшаң араласуы арқасында кіші княздердің тәуелсіз жоспарлары сәтсіз аяқталды. Ұлы князь Всеволод II, күшті жоғары князьбен немесе әлсіз кіші княздер мен олардың анасымен одақтасудың арасында таңдау жасап, біріншісін таңдады. Бұл одақ 1142 жылы Владиславтың үлкен ұлы Болеслав I Ұзынның Всеволодтың қызы Звениславамен құдалануымен бекітілді. Владислав II жоғары князь ретінде Агнестің некесіне қатысты соңғы шешімді қабылдау құқығына ие болса да, Ленчицадағы кездесуге шақырылмады. Осы мәселеге наразылық ретінде, ол 1142-1143 жылдары Саломея мен оның ұлдарына қарсы Киевтің әскери әрекеттерін қолдады. Бауырлар арасындағы алғашқы шайқас жоғары князь үшін толық жеңіспен аяқталды.

Владыслав II-мен екінші қақтығыс

1144 жылғы 27 шілдеде жесір герцогиня Саломея қайтыс болды, ал жоғары герцог Владыслав II әкесінің өсиетімен көзделгендей, Łęczyca жерін Сеньорат провинциясына қосты. Бұл шешімге Болеслав IV және Миешко III қарсы шықты, олар бұл жерді кіші інісі Генрихке беруді қалаған. 1145 жылы шайқас болды. Күтпеген жеңіліске ұшырағаннан кейін, жоғары герцог Киевтің одақтастарының көмегімен (Пилица шайқасы) жеңіске жетті. Соған сәйкес келісім бойынша Владыслав Łęczyca жерін өзінде қалдырды. Дегенмен, жоғары герцог Польшаның барлық жерін біріктіру ниетін жалғастырды. Бұл, өзінің билігі мен мәртебесін сақтау үшін кіші герцогтардың мүдделерін қолдаған Силезия воеводасы Пётр Влостовичтің күшті қарсылығын тудырды. Бабенбергтік Агнес әйелінің ықпалымен Владыслав Влостовичтің толыққанды жойылуын шешті. Воевода тұтқындалды. Агнес Влостовичтің өлімін талап етті, бірақ жоғары герцог оның орнына қорқынышты жазаны таңдады: Влостовичтің көзі соқырланды, тілі кесілді және елден қуылды. Алайда, воеводаның көптеген жақтастары болды, олар бұл қатыгездікке қатты ашуланды. Влостович Киев сарайына қашып, онда жоғары герцогқа қарсы интригалар жасап, Владыславтың құлдырауына бастап кетті.

Үшінші соғыс және Владыслав II-нің жер аударылуы

1146 жылдың басында соғыс қайтадан жанданды. Бұл жолы Владислав Киевтің одақтастарына сүйене алмады, себебі олар өз ішкі мәселелерімен айналысып жатты; тіпті бас герцог өзінің үлкен ұлы Болеслав бастаған күштерін Ұлы князь Всеволодты қолдауға жіберді. Владиславтың қиын жағдайы оны әйелі Агнессің жартылай бауыры – Германия королі Конрад III-ке адал болуға мәжбүр етті. Дегенмен, Владислав жеңіске сенімді болды және бастапқыда сәттілік оның жағында болғандай көрінді, өйткені Болеслав IV және Миешко III ашық далада шайқасқа түсуден қорқып, Познаньға қашып кетті. Осы кезде бас герцогтың бақытсыздығы басталды. Владиславтың ісі Гнезнен архиепископы Яковтың Петр Влостовичке қарсы болған әрекеттері үшін оны қауымнан шығаруынан кейін қолдауын жоғалтты. Ол сондай-ақ, өзінің тирандық билігіне қарсы болған өз халқының көтерілісіне де тап болды. Владиславтың жеңілісі толық болды; 1146 жылдың мамыр айына қарай Польшаның барлық жері кіші герцогтардың қолына көшті. Бұрынғы бас герцог пен оның отбасы өмірін сақтап қалу үшін алдымен Богемияға, содан кейін Германиядағы Альтенбург сарайына, король Конрад III-тің қорғауына қашуға мәжбүр болды. Польшада билікті бекіткеннен кейін Болеслав IV және Миешко III жаңа шешімдер қабылдады. Болеслав, үлкен ағасы ретінде, Владиславтан кейін Силезияның бас герцогы және билеушісі болды. Миешко болса, өзінің Үлкен Польша герцогтігін сақтап алып, ағасының одақтасы болғанына қанағаттанды. Генрих, келесі ұлы, Сандомир герцогтігін алды. Тек ең кіші ұлы Казимир II ғана жерсіз қалды. Өзінің қайын інісі Владиславтың ықпалымен Германия королі Конрад III бұрынғы бас герцогты Польша тағына қайтаруға тырысты. Ақырында келісімге қол жеткізілді, оған сәйкес король Конрад Болеслав IV-тің билігін қабылдады, ал жаңа бас герцог неміс патшасына салық төлеуге міндетті болды. Владислав пен кіші герцогтар арасындағы дау король Конрад III Киелі жерге екінші крест жорығына дайындықпен айналысқандықтан шешілмей қалды.

The war erupted again in early 1146. This time, Władysław could not count on his Kievan allies, because they were busy with their own issues; in fact the high duke had sent some of his forces, led by his eldest son Bolesław, to support Great Prince Vsevolod. Władysław's plight had made him swear allegiance to King Conrad III of Germany, half brother of his wife Agnes. Nevertheless, Władysław was confident of his victory and it initially seemed that success was on his side, as Bolesław IV and Mieszko III, fearing clashes in an open field, escaped to Poznań. At this time the disaster to the high duke began. Władysław's cause lost support when he was excommunicated by Archbishop Jacob of Gniezno for his behavior against Piotr Włostowic. He also faced rebellion by his own subjects, who were against his tyrannical rule. The defeat of Władysław was total; by May 1146 all Poland was in the hands of the junior dukes. The former high duke and his family were forced to escape to save their lives, first to Bohemia and later to the Kaiserpfalz of Altenburg in Germany, under the protection of King Conrad III. Once they had consolidated their rule over Poland, Bolesław IV and Mieszko III made new decisions. Bolesław, as the elder brother, succeeded Władysław as high duke and ruler over Silesia. Mieszko, on the other hand, retained his Duchy of Greater Poland and was satisfied with his role his brother's ally. Henry, the next born, finally received his Duchy of Sandomierz. Only the youngest brother, Casimir II, remained without lands. Urged by his brother in law Władysław, King Conrad III of Germany attempted to restore the former high duke to the Polish throne. Eventually an agreement was reached under which King Conrad accepted the rule of Bolesław IV, and in return the new high duke had to pay a tribute to the German king. The dispute between Władysław and the junior dukes remained unresolved as King Conrad III was busy with the preparations for the Second Crusade to the Holy Land.

Кіші герцогтің билігін тану

Бұл арада жас герцогтар өздерінің билігін нығайту үшін жай ғана келісім күтуге ниеттенбеді. 1147 жылдың мамыр айында олар папа Евгений III-тен Тржемешнодағы монастырь негізін бекіту туралы растау алды, бұл олардың тәуелсіздігінің айқын мойындалуы болды. Сонымен қатар, олар неміс билеушілерімен қарым-қатынастарын жақсартуға ұмтылды. 1147 жылы король Конрад III Киелі жерге келгенмен бірге, герцог Миешко III бұрынғы Солтүстік шекарасында Аскания графы Альберт Медведь және Веттин маркграфы Конрад Мейссен ұйымдастырған пұтқа табынушы полаб славяндарына қарсы Венд крест жорығына қосылды. Дегенмен, осы сапар барысында Миешко III Саксонияның амбициялы герцогы Генрих Арыстанның талаптарына қарсы Спрева жеріндегі поляк мүдделерін қорғау мақсатымен кейбір славян тайпаларын саяси және әскери тұрғысынан қолдады. Бұл жардәм Альберт Медведьтің ашуын тудырды, ол 1148 жылдың басында Крушвицаға одақты нығайту үшін келді. Нәтижесінде, олар келісімге келді, ол кіші герцогтардың қарындасы Юдиттің Альберттің үлкен ұлы Оттоға үйленуімен бекітілді.

Император Фредерик Барбароссаның жорығы

Польша тағына қатысты Владыслав II-мен дауды шешу үшін Болеслав IV, Альберт Аю мен Марграф Конрадтың көмегімен, 1152 жылы Мерзебургтегі Императорлық диетаға қатысуға және Германияның жаңа сайланған патшасы, король Конрадтың немересі Фредерик Барбароссаға құрмет көрсетуге келісті. Бірақ билік иесі уәдесін бұзып, келмеді. Осы уақытта Фридрих Италия Корольдігінде билігін бекітуге және Киелі Рим Императоры болып таж киюге тиіс болды, сондықтан ол Бабенберг әулетінен шыққан және Владыславтың әйелі Агнестің інісі, Австрия маркграфы Генрих II-мен одақ құрды. Бұл коалиция Польша мәселесін қайта қарастыруға мүмкіндік берді. Император Фредерик Польшаға жорықты 1157 жылы бастады. Белгісіз себептермен Болеслав IV және Миешко III Одер өзеніндегі дәстүрлі шекараны қорғауға тырыспады, керісінше Глогов пен Бытом қалаларын өртеп, Ұлы Польшаның ішкі аймақтарына шегінді, онда Болеславтың әскері Познаньға жақын Кшизковода императорлық әскерлерге жеңілді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін бас герцог императордан кешірім сұрауға мәжбүр болды, ал кіші герцогтар оған үлкен салық төледі. Магдебургте Рождество күні олар императордың Италиядағы жорығына азық-түлік жеткізуге және (кемінде) Силезия провинциясын қайтаруға уәде берді. Осы уәденің орындалуын қамтамасыз ету үшін кіші герцогтардың інісі Казимир II Германияға кепіл ретінде жіберілді. Фредерик Барбаросса осы қақтығысты шешілген деп есептеді және келесі жылы Миланға жорық жасады. Бірақ император Италия мәселелерімен айналысып жатқанда, Болеслав IV келісімді орындауға ештеңе істемеді. 1159 жылдың 30 мамырында Владыслав II Польшаны қайта көрмей, эмиграцияда қайтыс болды. Тек императорлық қысым күшін алған соң ғана Владыславтың ұлдары Болеслав Ұзын және Миешко IV Таңбайақ төрт жылдан кейін мұраларын алды, ал кіші герцогтар 1163 жылы Силезияны өз туыстарына қайтарды. Осылайша провинция Силезиялық Пиаст әулетінің отанына айналды.

To settle the dispute with Władysław II regarding the Polish throne, Bolesław IV, through the agency of Albert the Bear and Margrave Conrad, agreed to appear at the Imperial Diet in Merseburg in 1152 and pay homage to the newly elected king of Germany, King Conrad's nephew Frederick Barbarossa. However, the high duke broke his promise and remained absent. Meanwhile, Frederick had to secure his rule in the Kingdom of Italy and his coronation as Holy Roman Emperor, wherefore he forged an alliance with Margrave Henry II of Austria, a scion of the House of Babenberg and brother of Władysław's wife Agnes. This coalition brought the Polish affair back on the table. The Polish campaign of Emperor Frederick began in 1157. For unknown reasons, Bolesław IV and Mieszko III did not try to defend the traditional frontier on the Oder River, but instead burned the castles of Głogów and Bytom and began their retreat into the depths of Greater Poland, where Bolesław's forces finally surrendered to the Imperial troops at Krzyszkowo, near Poznań. After his defeat, the high duke had to ask for forgiveness from the Emperor and the junior dukes had to pay him a large tribute. On Christmas Day in Magdeburg, they promised to send food to the Emperor's Italian expedition and to return the Silesia Province (at least). As a guarantee of the fulfillment, the junior dukes' younger brother, Casimir II, was sent to Germany as a hostage. Frederick Barbarossa regarded the conflict as resolved and marched against Milan the next year. However, while the Emperor was engaged in the Italian affairs, Bolesław IV did nothing to fulfill the agreement. On 30 May 1159, Władysław II died in exile without having ever seen Poland again. Only renewed Imperial pressure enabled Władysław's sons Bolesław the Tall and Mieszko IV Tanglefoot to come into their inheritance four years later, when the junior dukes finally returned Silesia to their nephews in 1163. The province thereby became the ancestral homeland of the Silesian Piasts.

Генрих Сандомирскийдің өлімі және Казимир II Әділдің көтерілісі

1166 жылы Миешко III және оның бауырлары Пруссияға тағы бір крест жорығын бастады, сол жылдың қазан айында Сандомирц герцогы Генрих шайқаста қаза тапты. Кету алдында, егер қаза тапса, ол герцогтігін кіші інісі Казимир II Әділге қалдырды, ол әкесінің өсиетімен жерсіз қалған еді. Алайда, Ұлы герцог Болеслав IV, қайтыс болған бауырының еркіне қарсы, Сандомиржді басып алып, оны өзінің Басқару провинциясына қосты. Бұл шешім Казимир II-нің көтерілісіне себеп болды, оны оның бауыры Миешко III; Миеховтың магнаты Якса; Пётр Влостовичтің ұлы Свиатослав; Гнезненің архиепископы Ян I; Краковтың епископы Гедко қолдады. 1168 жылдың ақпан айында көтерілісшілер Енджеювте жиналды, онда Миешко III жоғары князь болып сайланды және Казимир II Сандомиржді алды. Болеслав IV-тің толық жеңілісі болған жоқ, себебі жоғары князь көтерілісшілердің талаптарын қабылдап, Генрихтің герцогтігін үш бөлікке бөлді: Вислица Казимирге берілді, Болеслав Сандомиржді алды, ал қалғаны Миешкоға қалды.

Силезиядағы мұрагерлік дау

1172 жылы Силезиялық Пиасттар арасында тағы да бір қақтығыс туды. Герцог Болеслав Талы өзінің тұңғыш ұлы Ярославтың құқықтарын назарға алмады және екінші некесінен туған ұлы Генрих І Бородақты жалғыз мұрагері етіп белгіледі. Ярослав, дін қызметкері болуға мәжбүрленіп, неміс жерінен оралғаннан кейін, Силезия жерлерінің үлесін талап етті. Миешко III немере інісінің талаптарын қолдады, соның нәтижесінде азамат соғысы басталды. Императордың араласуын болдырмау үшін Жоғарғы герцог Болеслав IV Миешко III-ті 8000 күміс теңге сыйлықпен және осы қақтығысты тез шешуге берген уәдесімен Магдебургке жіберді. Бұл жолы 1173 жылғы келісім шарттары қатаң түрде орындалуға тиіс болды. Болеслав Талы Вроцлавты билеу құқығын сақтап қалды, бірақ Ополедегі Силезия герцогтігін ұлы Ярославқа өмір бойына беруге міндетті болды, сондай-ақ қалған Силезия жерлерін кіші інісі Миешко Танглефутпен бөлісуге келісуге мәжбүр болды, ол жаңа Рацибор герцогтігінде билік құрды.

Польшаның жоғары герцогы

1173 жылдың 3 сәуірінде ағасы Болеслав IV қайтыс болғаннан кейін, Миешко III агнатикалық үстемдік принципі бойынша Польшаның жаңа жоғары герцогы (dux Totius Poloniae) атанды. Оның саясаты династияның ең үлкен тірі мүшесі ретінде өзіне толық билік жүргізуге бағытталды. Краковта таққа отырғанына қарамастан, жаңа жоғары герцог Үлкен Польшада қалды, ал Кіші Польшаны Миешко тағайындаған губернатор Генрих Киетиц басқарды. Кіші Польшаның магнаттарының наразылығын тудырған қатал салық шаралары енгізілді. Екінші жағынан, Миешко қыздарының некелері арқылы бірнеше сыртқы саяси жетістіктерге қол жеткізді: Елизавета шамамен 1173 жылы Богемияның герцогы Собеслав II-ге үйленді, ал қызы Анастасия мен Гриффин герцогы Богислав I арасындағы династиялық келісім арқылы Миешко Померания герцогтығына поляктардың басымдығын нығайтты. 1177 жылы Миешко III-нің тұңғыш ұлы Одон, мұраға қорқынышпен қарап, әкесіне қарсы бүлік көтерді. Оған Краков епископы Гедко, оның туысы Болеслав Тал және оның ағасы Казимир II Әділ қолдау көрсетті. Одон үшін бүлік себебінің бастысы – Миешконың екінші некесінен туған балаларына көрсеткен ықыласы және жоғары герцогтың оны мұрагерлікке жолатпау үшін дін қызметкері болуға мәжбүрлеу әрекеттері болды. Басқа бүлікшілер үшін себеп – жоғары герцогтың қатал және диктаторлық үкімшілігі еді. Бүлік Миешко үшін толыққанды күтпеген жағдайға айналды; 1177 жылғы Пасхада ол туыстарының адалдығына толық сенімді болды, әсіресе кіші герцогтар Гнезнода кездесу ұйымдастырған кезде, көпшілік жоғары герцогты шурайлы қарсы алды. Бастапқыда Үлкен Польша Миешконың қол астында қалды, оның ең маңызды серігі болған губернаторы Генрих Киетицтің арқасында. Сонымен қатар, бүлікке жетекшілік еткен Казимир II Әділ өз одақтастарымен келісім жасады: барлық Силезия герцог Болеславқа берілді, ал Үлкен Польша Одонға берілді. Бұл маңызды қиындық тудырды, өйткені 1173 жылдан бері Болеслав Силезияны ағасы Миешко Танглефутпен және өзінің ұлы Ярослав Опольскиймен бірге басқарған. Осы келісім туралы білгеннен кейін, Миешко Танглефут пен Ярослав жоғары герцогқа жақтасып, Болеславқа қарсы бүлік көтерді, ол енді ағасы мен ұлымен күресуге бел буғандықтан, Краковты басып алу және Сеньорат провинциясын иелену мүмкіндігінен айырылды. Оның орнына Казимир II Әділ Сеньорат провинциясын басқаруды қолға алды және осымен Польшаның жаңа жоғары герцогы деп жарияланды. Қарсылықты жалғастыру мүмкін еместігін көріп, Миешко өзінің немере інісі және есімдес герцог Миешко Танглефуттың қорғауымен Рациборжға қашып кетті. Алайда, көп ұзамай биліктен шеттетілген герцог Польшаны тастап, шетелдік қолдау іздеуге шешім қабылдады. Одон ақыры бүкіл Үлкен Польшаны басып алып, герцог атанды.

After his brother Bolesław IV died on 3 April 1173, Mieszko III became the new high duke of Poland (dux Totius Poloniae) according to the principle of agnatic seniority. His policy focused on maintaining full power for himself, as the oldest surviving member of the dynasty. Despite his succession to the throne at Kraków, the new high duke remained in Greater Poland, while Lesser Poland was ruled by Henryk Kietlicz as a governor appointed by Mieszko. Harsh tax measures were introduced, which incurred the displeasure of the Lesser Polish magnates. On the other hand, Mieszko had several foreign policy successes through his daughter's marriages: Elisabeth married Duke Soběslav II of Bohemia circa 1173, and through the dynastic arrangement between his daughter Anastasia and the Griffin duke Bogislaw I of Pomerania, Mieszko reinforced Polish sovereignty over the Pomeranian duchy. In 1177 Mieszko III's first born son, Odon, fearing for his inheritance, rebelled against his father. He was supported by Bishop Gedko of Kraków, his cousin Bolesław the Tall, and his uncle Casimir II the Just. For Odon, the main reason for his rebellion was the favoritism of Mieszko to the offspring of his second marriage and the attempts of the high duke to force him to become a priest so as to eliminate him from succession. To the other rebels, the reason was the harsh and dictatorial government of the high duke. The rebellion was a complete surprise to Mieszko; during Easter of 1177 he was totally convinced of the loyalty of his relatives, especially when the junior dukes organized a meeting at Gniezno, were the high duke was received by the crowds with cheers. At first Greater Poland remained strongly in Mieszko's hands, thanks to his governor Henryk Kietlicz, his most important follower. At the same time, Casimir II the Just, the clear head of the rebellion, made a divisionary treaty with his allies: all of Silesia was granted to Duke Bolesław the Tall and Greater Poland was given to Odon. This was a significant complication, because since 1173 Bolesław had ruled Silesia alongside his brother Mieszko Tanglefoot and his own son Jarosław of Opole. After they learned of this agreement, both Mieszko Tanglefoot and Jarosław sided with the high duke and rebelled against Bolesław the Tall, who now, busy fighting with his brother and son, lost the opportunity to gain Kraków and obtain the Seniorate Province for himself. In his place, it was Casimir II the Just who took control over the Seniorate Province, and, with this, was proclaimed the new high duke of Poland. After not seeing any possibility of continuing the resistance, Mieszko escaped to Racibórz, under the protection of his nephew and namesake Duke Mieszko Tanglefoot. However, shortly afterwards the deposed high duke decided to leave Poland and seek foreign support. Odon finally occupied all Greater Poland and was declared duke.

Шет елге жер аударылу және Үлкен Польшаға оралу

1179 жылы Миешко Богемияға барды, оның күйеу баласы Собеслав II билік етіп тұрған жерге, бірақ ол оған көмектесуден бас тартты. Содан кейін Миешко Германияға және император Фредерик Барбароссаға жүгінді, ол 10 000 күміс теңге төлеген жағдайда Польша тағына оны қайта орналастыруға көмектесуді ұсынды, бірақ Миешко осы соманы жинауға шамасы келмеді. Ақырында, Померанияда оның екінші күйеу баласы, герцог Богислав I оған көмектесуге келісті. Помераниялық одақтастарының көмегімен Миешко олардың поляк ізбасарларымен байланыс орнатты, олар Гнезно архиепископы Здиславтың төңірегінде бірікті, және 1181 жылы ол сол кездегі Үлкен Польшаның шығыс бөлігіндегі Гнезно және Калиш жерлерін жаулап алды, бұл жерлер Старшинство провинциясының құрамында болған. Ұзақ өтпей Миешко Батыс Үлкен Польшаны да қайтарып алды, ал Одон Обра өзенінен оңтүстікке қарай ығыстырылды. 1182 жылы әке мен ұл арасында ресми келісімге келді. Осы оқиғалар кезінде және белгісіз себептермен Жоғары князь Казимир II Әділ толық бейтараптылық танытты; осының арқасында Миешко бүкіл Үлкен Польшаны қайтаруға мүмкіндік алды. Миешко әлі де Польшаның барлық жеріне билік етуді жоспарлап отырды. 1184 жылы ол Фредерик Барбароссаның ұлы, Германия королі Генрих VI-мен одақ құруға тырысып, оған көптеген күміс ұсынды. Бірақ Казимир II оның ниетін біліп, Генрихке Миешко ұсынғаннан гөрі көбірек ақша жіберді. Неміс королімен келісімге келе алмағаннан кейін Миешко Мазовия мен Куявияны бағындыруды шешті, сол кезде олардың билеушісі оның жүрегіне жақын немересі Лешек болды, ол Болеслав IV-тің жалғыз баласы еді. Миешко Лешекке егер ол мұрагер қалдырмаса, оны өзінің мұрагері етіп тағайындауға көндірді. Алайда 1185 жылы, өлімінен бір жыл бұрын Лешек өсиетін өзгертті және өзінің кішігірім ағасы, Жоғары князь Казимир II Әділді мұрагер етіп тағайындады, бұл Ұлы Польша герцогінің қатаң шешімдерінің нәтижесі болуы мүмкін. Бұл жолы Миешко жылдам әрекет етті, және Лешек 1186 жылы қайтыс болғаннан кейін Куявия аймағын басып алып, оны өзінің герцогтығына қосты. Ұзақ өтпей ол осы жерді ұлы Болеславқа берді.

By 1179, Mieszko went to Bohemia, ruled by his son in law Soběslav II, who nevertheless refused to help him. Mieszko then turned to Germany and Emperor Frederick Barbarossa, who offered help in his restoration on the Polish throne upon a payment of 10,000 pieces of silver, a sum that Mieszko couldn't amass. Finally in Pomerania, his other son in law Duke Bogislaw I agreed to help him. By the agency of his Pomeranian allies, Mieszko forged links with their Polish followers, grouped around Zdzisław, Archbishop of Gniezno, and in 1181 he was able to conquer the eastern Greater Polish lands of Gniezno and Kalisz, which at that time were part of the Seniorate Province. Soon after, Mieszko also managed to recover western Greater Poland, and Odon was pushed to the lands south of the Obra River. In 1182 a formal reconciliation between father and son was achieved. During these events, and for unknown reasons, High Duke Casimir II the Just remained in total passivity; thanks to this, Mieszko had the opportunity to recover all Greater Poland. Mieszko still had the intention to recover the lordship over all Poland. In 1184 he tried to forge an alliance with Frederick Barbarossa's son, King Henry VI of Germany, offering him a large sum of silver. Casimir II the Just, however, knew his intentions and had simply sent Henry more money than Mieszko. After his failure with the German king, Mieszko decided to take control over Masovia and Kuyavia, then ruled by his nephew Leszek, the only surviving son of Bolesław IV. Mieszko convinced Leszek to name him as his successor if he died without issue. However in 1185, one year before his death, Leszek changed his testament and appointed his younger uncle High Duke Casimir II the Just as his successor, possibly as a result of the harsh proceedings of the Duke of Greater Poland. This time Mieszko acted quickly, and upon Leszek's death in 1186 he took the Kuyavia region and annexed it to his Duchy. Shortly thereafter he ceded this land to his son Bolesław.

Қысқаша қалпына келтіру

1191 жылы Жоғары герцог Казимир II-нің сыртқы саясаты Миешконың бұрынғы басқарушысы Генрих Киелиц бастаған Кіші Польша ақсүйектерінде наразылық тудырды. Осы оппозицияның көмегімен Миешко, ақыры Краковты қайта басып алып, Жоғары герцогтік атағын қайта иеленді. Ол Краковты басқаруды ұлдарының біріне – Болеславқа немесе Кіші Миешкоға тапсыруға шешім қабылдады. Бірақ Казимир тез арада Краковты қайтарып алып, үстемдік құқығын қайта орнатты, ал князь-басқарушы тұтқындалды; алайда ол әкесімен бірге болу үшін көп ұзамай босатылды. Краковқа жасалған сәтсіз жорықтан кейін Миешко өзінің ұлы және аттасы Кіші Миешкоға Калиш жерін, оның жеке герцогтығы ретінде сыйлады. 1193 жылдың 2 тамызында Кіші Миешко қайтыс болғанда, оның Калиш герцогтығы Үлкен Польша жеріне қайта оралды. Содан кейін Миешко III өзінің үлкен ұлы Одонға Калишты берді, ол сегіз айдан соң 1194 жылдың 20 сәуірінде қайтыс болды. Бұл екі ерте өлім Миешконы жаңа бөліс шартын жасауға мәжбүр етті: герцог Калишты өзінде қалдырды, ал Оңтүстік Үлкен Польшаны ең кіші ұлы Владислав III Шпиндлшинкске берді, ол сондай-ақ Одонның кәмілетке толмаған ұлы Владислав Одониктің қамқорлығын да өз мойнына алды. 1194 жылдың 5 мамырында Жоғары герцог Казимир II қайтыс болды, және Миешконың Кіші Польшаға деген талаптары қайта жанданды. Алайда, осы жолы жергілікті ақсүйектер таққа Казимирдің кәмілетке толмаған ұлдары – Ақ Лешек пен Конрадты отырғызуды жөн көрді. Миешконың билікті қайтаруға жасаған әрекеті 1195 жылдың 13 қыркүйегінде Моцгава шайқасында аяқталды, онда Миешконың өзі ауыр жарақат алды, ал оның ұлы Куявиялық Болеслав қаза тапты. Шайқастан кейін Миешко одақтастары Миешко Танглефут пен Ярослав Опольскийдің Силезия әскерлерін күтпей Калишке қайтып келді.

Түпкілікті есеп айырысу

Моцгава шайқасы Миешконы соғыс арқылы таққа отырудың өте қиын екеніне көндірді, сондықтан ол жоғары герцогтың жесірі, Зноймолық Еленамен келіссөздер жүргізе бастады. 1198 жылы оған Кіші Польшаға оралуға рұқсат берілді, бірақ ол Казимирдің ұлдарына Куявияны беруге мәжбүр болды. 1199 жылы воевода Миколай Грифита және Краков епископы Фулько Миешконы тағы да биліктен қуғызды және Лешек Ақті бас герцог ретінде қайта орнатты; алайда үш жылдан кейін жаңа келісімге келді де, Миешко қайта оралды. Ол жоғары герцог атағын сақтап қалды, бірақ өкіметінің бір бөлігінен бас салуға мәжбүр болды. Ол көп ұзамай қайтыс болды; сол кезде ол барлық бауырлары мен ұлдарынан, Владыслав III Шпиндлешанкстан басқа аман қалды, ол оның орнына Польшаның жоғары герцогі және Ұлы Польшаның герцогі болды.

Некелер мен ұрпақ

1136 жылы Миешко алғаш рет Елизаветамен (шамамен 1128 жылы туған – шамамен 1154 жылы қайтыс болған), Венгрия королі Бела II-нің қызымен үйленді. Олардың балалары:
Одон (шамамен 1149 жылы туған – 20 сәуір 1194 жылы қайтыс болған)
Стефан (шамамен 1150 жылы туған – 18 қазан 1166/77 жылы қайтыс болған)
Елизавета (1152 жылы туған – 2 сәуір 1209 жылы қайтыс болған), алғаш рет шамамен 1173 жылы Богемия герцогы Собеслав II-ге, екінші рет шамамен 1180 жылдың қаңтарында Ландсбергтің Конрад II-ге, Лузатия маркграфына үйленді.
Вирцхослава Людмила (1153 жылға дейін туған – 1223 жылға дейін қайтыс болған), шамамен 1167 жылы Фредерик Бичке, кейін Лотарингия герцогына үйленді.
Джудит (1154 жылға дейін туған – 12 желтоқсан 1201 жылдан кейін қайтыс болған), шамамен 1173 жылы Ангальттың Бернардына, кейін Саксония герцогына үйленді.

1154 жылға қарай Миешко екінші рет Киевтің Евдоксиясына (шамамен 1131 жылы туған – 1187 жылдан кейін қайтыс болған), мүмкін Киевтің Ұлы князі Изиаслав II-нің қызына үйленді. Олардың балалары:
Болеслав (1159 жылы туған – 13 қыркүйек 1195 жылы Мозгаву шайқасында қаза тапқан)
Кіші Миешко (шамамен 1160/65 жылы туған – 2 тамыз 1193 жылы қайтыс болған)
III Владислав Шпидленкс (шамамен 1161/67 жылы туған – 3 қараша 1231 жылы қайтыс болған)
Саломея (шамамен 1162/64 жылы туған – шамамен 1183 жылдың 11 мамырында қайтыс болған), 1177 жылға дейін Померания князі Ратибор II-ге үйленді.
Анастасия (шамамен 1164 жылы туған – 31 мамыр 1240 жылдан кейін қайтыс болған), 26 сәуір 1177 жылы Померания герцогы Богислав I-ге үйленді.