Кіріспе

Мидың жасуша ішіндегі немесе жасушааралық кеңістіктерінде сұйықтықтың (ісінудің) артық жиналуы.

Мидың ісінуі – мидың жасуша ішіндегі немесе жасушааралық кеңістіктерінде сұйықтықтың (ісінудің) артық жиналуы. Бұл көбінесе жүйке функциясының бұзылуына, бас сүйегі ішіндегі қысымның көтерілуіне және соңында ми тіндері мен қан тамырларының тікелей қысылуына алып келеді. Диагноз симптомдар мен физикалық тексеру нәтижелеріне негізделіп, сериялық нейросуреттеу (компьютерлік томография және магниттік-резонанстық томография) арқылы расталады. Ауқымды ми ісінуін декомпрессиялық краниектомия арқылы хирургиялық жолмен емдеуге болады. Ми ісінуі көптеген кең таралған ми патологияларымен қатар жүретіндіктен, аурудың эпидемиологиясын анықтау қиын.

Ионикалық (осмостық)

Иондық эдемде мидың ерітінді концентрациясы (осмолятивтілігі) плазмадан асып түседі және бұл қалыптан тыс қысым градиенті осмос процесі арқылы ми паренхимасына судың жиналуына себеп болады.

Жоғары биіктіктегі мидың емізуі

Егер адам биік тауға дұрыс бейімделмесе, төмендеген оттегі концентрациясының салдарынан денсаулығына кері әсер тиюі мүмкін. Ісіну вазогенді ми эдемасымен сипатталуы мүмкін, бұл сананың бұзылуы және тік дене атаксиясы белгілеріне алып келеді. Адуканумаб, соланезумаб және бапинезумаб сияқты адам моноклоналды антиденелері осы нейросуреттеме өзгерістерімен және ми эдемасымен байланысты. АРИА туралы білу радиологтар мен клиницистерге зардап шеккендерге оңтайлы емдеуді анықтауға көмектеседі. PRES көбінесе жақсы бағытталған, бірақ PRES-ке байланысты бас сүйегі ішіндегі қан кету нашар прогнозбен байланысты.

Идиопатиялық созылған едем

Терең ми стимуляциясы (ТМС) – бірнеше неврологиялық және психиатриялық аурулардың тиімді емделуі, ең әйгілісі Паркинсон ауруы. ТМС қауіпсіз емес, және сирек болса да, ТМС сондамаларының айналасында идиопатиялық кешіккен ісіну (ИКІ) туралы хабарлар бар. Деректерге сәйкес, патологиялық өзгерістер процедурадан кейін бірден басталады, әсіресе бас ішілік қысымның күрт өсуі. Нақты механизмі белгісіз, бірақ мидың қатерлі глиальды жасушалары (глиома) қан-ми тосқауылының тығыз байланыстарын әлсірететін тамыр эндотелийлік өсу факторының (VEGF) секрециясын арттыруы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, дексаметазон сияқты кортикостероидтар ми ісігімен байланысты қан тамырларының өткізгіштігін азайту үшін қолданылған, бірақ бұл механизмдер толыққанды түсінілмеген және жүйелік қосымша әсерлерге байланысты. Сондықтан, мидың ісінуін ертерек диагностикалау және жедел араласу клиникалық нәтижелерді жақсартады және өлім-жітімді немесе өлім қаупін азайтуға мүмкіндік береді. Ми травмасы қорының нұсқаулары Гласгоу кома шкаласының (ГКШ) төмендеуі, компьютерлік томографиядағы патологиялық өзгерістер немесе жасы ұлғаюы және артериалдық қысымның жоғарылауы сияқты қосымша қауіп факторлары бар ми травмасы (МТ) бар пациенттерде бас ішілік қысымды (БІҚ) мониторингтеуді ұсынады. Стандартты жылдам тік тұрғызу (ЖТТ) кезінде ессіздік пен қозғалыс парализіне әкелетін седативтік препарат пен нейромыскулярлық блокатормен алдын ала емдеу ұсынылады. Қан сарысуындағы иондар концентрациясы немесе осмолалық деңгей нормадан гиперсмолярлық диапазонға дейін сақталуы керек.

Осмостық терапия

Осмоздық терапияның мақсаты – қан-ми кедергісі арқылы қан тамырлары жүйесінде иондардың жоғары концентрациясын жасау болып табылады. Гипертоникалық тұзды ерітінді – судағы натрий хлоридінің жоғары концентрацияланған ерітіндісі және оны көктамырға жіберіп емдейді. Гипертоникалық тұзды ерітіндінің нақты көлемі мен концентрациясы клиникалық зерттеулерде әртүрлі болуы мүмкін. Болус дозалары, әсіресе жоғары концентрацияларда, мысалы 23,4%, бас ішілік қысымды (ICP) төмендетуге және мидың қанмен қамтамасыз етілу қысымын жақсартуға тиімді. Бас травмасы салдарынан болған жарақаттарда гипертоникалық тұзды ерітіндіге 2 сағаттан астам жауап беру, өлімге ұшырау қаупінің азаюымен және неврологиялық жағдайдың жақсаруымен байланысты болды. Бас травмасы салдарынан болған жарақаттарда, шақырылған гипотермия ересектерде өлім-жітім және нашар неврологиялық нәтижелер қаупін азайтуы мүмкін. Дегенмен, нәтижелер гипотермияның тереңдігі мен ұзақтығына, сондай-ақ қайта жылыту процедураларына байланысты айтарлықтай өзгерді. Гипотермияның қолайсыз әсерлері ауыр және инфекция, коагулопатия және электролиттердің тепе-теңдігінің бұзылуы сияқты жағдайларды қамтитын клиникалық бақылауды қажет етеді. Алайда, ешбір жеке зерттеу жақсы функционалдық нәтижелерге қол жеткізген сақталғандардың пайыздық көрсеткішінің жақсарғанын көрсеткен жоқ. Зыянды ортаңғы ми артериясының инфаркты кезіндегі ми ісігі консервативті емдеу кезінде 50-80% өлімге алып келуі мүмкін.

Зерттеу

Травматикалық ми жарақаты немесе ми ішіндегі қан құйылудан кейінгі ми эдемасының патофизиологиясы туралы қазіргі түсінік толық емес. Ми эдемасын және бас сүйегі ішіндегі қысымның жоғарылауын бағытталған қазіргі емдеу әдістері бас сүйегі ішіндегі гипертензияны төмендетуде тиімді, бірақ функционалдық нәтижелерге тигізетін әсері белгісіз. Аталған жағдайды зерттеудің тағы бір бағыты – жылу өткізгіштігі, ол тіндердегі су мөлшерімен байланысты.