Кіріспе

Бұл мақалада Орталық Африка Республикасының мемлекет басшылары тізімі келтірілген. 1960 жылдың 13 тамызында француздардан тәуелсіздік алғаннан бері Орталық Африка Республикасы мен Орталық Африка Империясында жеті мемлекет басшысы болды. Бұл тізімге Орталық Африка Республикасының президенті қызметіне ант берген адамдар ғана емес, сонымен қатар іс жүзінде мемлекет басшысы болғандар да кіреді. Жан Бедель Бокасса де-факто мемлекет басшысы болды (сонымен қатар 1976 жылдан 1979 жылға дейін император ретінде де билік жүргізді), ал Дэвид Дако (1979 жылдан 1981 жылға дейін де-факто мемлекет басшысы қызметін атқарды), Андре Колингба, Анже Феликс Патассэ және Франсуа Бозизе өз қызмет мерзімінде бір кезде сайланды. Бүгінгі күнге дейін Колингба 1993 жылғы жалпы сайлаудан кейін демократиялық жолмен өз еркімен қызметтен бас тарған Орталық Африка Республикасының жалғыз бұрынғы мемлекет басшысы болып табылады. Орталық Африка Республикасының қазіргі президенті – Фаустин Арханже Туадера, ол 2016 жылдың 30 наурызынан бері қызмет етеді.

Мұрагерлік

2023 жылғы Конституция қабылдауға дейін, Ұлттық Ассамблея Төрағасы президент лауазымы бос болған жағдайда, Конституция бойынша президенттің ізбасары болып саналды.

Мерзім

2023 жылғы конституция қабылдауға дейін Орталық Африка Республикасы Конституциясында президенттің қызмет мерзімі екі реттен аспауға шектеліп қойылған. Алайда, ешбір президент бұл шектеуді сақтаған жоқ. 2023 жылғы конституция президенттің қызмет мерзімін шектеуді алып тастап, оны бес жылдан жеті жылға ұзартты.

Мемлекет басшылары

Жоқ (Нөмір) Аты Портрет Сайланды Қызмет мерзімі Саяси бірлестіктері Ескертулер Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты Орталық Африка Республикасы — Дэвид Дако — 14 тамыз 1960 12 желтоқсан 1960 5 жыл, 225 күн МЕСАН Дако 1959 жылдың 1 мамырынан бастап ел 1960 жылдың 13 тамызында тәуелсіздік жариялағанға дейін үкімет басшысы болды. 1 Дэвид Дако 1964 12 желтоқсан 1960 1 қаңтар 1966 2 Жан Бедель Бокасса — 1 қаңтар 1966 4 желтоқсан 1976 10 жыл, 338 күн Әскери Бокасса Дакодан билікті төңкеріс арқылы тартып алды. 1976 жылдың 20 қазанында ислам дініне кіргеннен кейін өзін Салах Эддин Ахмет Бокасса деп атады. МЕСА Орталық Африка Империясы 1 Бокасса I — 4 желтоқсан 1976 21 қыркүйек 1979 2 жыл, 74 күн МЕСАН Бокасса 1977 жылдың 4 желтоқсанында өткен тәж кигізу рәсіміне елдің жылдық бюджетінің үштен бірін құрайтын 20 миллион АҚШ долларын жұмсады. Орталық Африка Республикасы 3 Дэвид Дако 1981 21 қыркүйек 1979 1 қыркүйек 1981 1 жыл, 20 күн МЕСАН Бұл Даконың Орталық Африка Республикасының президенті лауазымындағы екінші мерзімі болды. 1980 жылдың ақпанында Дако елдің жалғыз саяси партиясы ретінде Орталық Африка Демократиялық Одағын (ОАДО) құрды. ОАДО — Андре Колингба — 1 қыркүйек 1981 21 қыркүйек 1985 12 жыл, 51 күн Әскери Колингба Дакодан билікті төңкеріс арқылы тартып алды. Анже Феликс Патасс Франсуа Бозизе көмегімен 1982 жылдың 3 наурызында Колингба үкіметіне қарсы сәтсіз төңкеріс жасады. — Андре Колингба 21 қыркүйек 1985 21 қараша 1986 Колингба 1986 жылдың мамырында Орталық Африка Демократиялық Жиналысын (ОАДЖ) елдің жалғыз партиясы ретінде құрды. ОАДЖ 4 Андре Колингба 1986 21 қараша 1986 22 қазан 1993 5 Анже Феликс Патасс 1993–1999 22 қазан 1993 15 наурыз 2003 9 жыл, 221 күн MLPC Бозизе 2001 жылдың 28 мамырында Патасс үкіметіне қарсы сәтсіз төңкеріс жасады. 6 Франсуа Бозизе 2005–2011 15 наурыз 2003 24 наурыз 2013 10 жыл, 9 күн Әскери Бозизе Патассен билікті төңкеріс арқылы тартып алды. Одан кейін ол Абель Гумбаны премьер-министр етіп тағайындады. Гумба 1959 жылы Дако тарапынан құлатылғанға дейін әрекеттегі премьер-министр болған. Тәуелсіз 7 Мишель Джотодия — 24 наурыз 2013 18 тамыз 2013 0 жыл, 73 күн Әскери Джотодия азамат соғысындағы Селека көтерілісшілер коалициясының жетекшісі болды. — Мишель Джотодия 18 тамыз 2013 10 қаңтар 2014 — Александр Фердинанд Нгуенде — 10 қаңтар 2014 23 қаңтар 2014 0 жыл, 13 күн RPR Нгуенде жолдарындағы қақтығыстарға байланысты Джотодия отставкаға кеткеннен кейін оның орнына келді. — Кэтрин Самба Панза — 23 қаңтар 2014 30 наурыз 2016 2 жыл, 67 күн Тәуелсіз Самба Панза Орталық Африка Республикасының тұңғыш әйел мемлекет басшысы болды. 8 Фаустин Арханже Туадера 2015–2016 2020–2021 30 наурыз 2016 Қазіргі уақытта Тәуелсіз Бұрын Туадера 2008 жылдан 2013 жылға дейін Бозизе үкіметінде премьер-министр болып қызмет еткен. MCU

Түсініктемелер

Дако ішкі билік күресінде Абель Гумбаны жеңгеннен кейін Орталық Африка Республикасының ресми президенті болды. Дако француз үкіметінің қолдауына ие болды. Бокасса 1965 жылдың 31 желтоқсанынан 1966 жылдың 1 қаңтарына дейін төңкеріс жасап билікті басып алды. Бокасса 1 қаңтарда сағат 03:20-де (02:20 UTC) Даконы президенттік лауазымынан ресми түрде кетіруге мәжбүр етті. Генерал Колингба (ол сондай-ақ қарулы күштер штабының бастығы болды) Даконы қан төгілмейтін төңкеріспен құлатты және Мемлекет басшысы мен Президент лауазымдарын құрды. 1986 жылдың 21 қарашасында референдум арқылы конституция қабылданды, ал Колингба алты жылдық мерзімге сайланды. Патасе Дако, Колингба, Бозизе және Абель Гумбаны жеңіп сайлауда жеңіске жетті. Бозизедің екінші төңкеріс әрекеті сәтті аяқталды; ол 2003 жылдың 15 наурызында Бангиде билікті басып алды. 2012–13 жылдардағы қақтығыста Джотодия Бозизені құлатты; ол 2013 жылдың 24 наурызында Бангиде билікті басып алды. Орталық Африка мемлекеттерінің басшылары ЦАР-дағы жағдай бойынша өткізілген дағдарыстық саммитте жасаған қысымы нәтижесінде Джотодия 2014 жылдың 10 қаңтарында Чадтың Нджамена қаласында отставкаға кетті.